{"id":94328,"date":"2026-05-09T10:28:32","date_gmt":"2026-05-09T07:28:32","guid":{"rendered":"https:\/\/mdu.edu.az\/?p=94328"},"modified":"2026-05-13T10:30:20","modified_gmt":"2026-05-13T07:30:20","slug":"az%c9%99rbaycanin-enerji-must%c9%99qilliyin%c9%99-ged%c9%99n-yol-heyd%c9%99r-%c9%99liyevin-uzaqgor%c9%99n-siyas%c9%99ti-v%c9%99-geoiqtisadi-t%c9%99s%c9%99bbusl%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mdu.edu.az\/en\/az%c9%99rbaycanin-enerji-must%c9%99qilliyin%c9%99-ged%c9%99n-yol-heyd%c9%99r-%c9%99liyevin-uzaqgor%c9%99n-siyas%c9%99ti-v%c9%99-geoiqtisadi-t%c9%99s%c9%99bbusl%c9%99ri\/","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan\u0131n enerji m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 ged\u0259n yol: Heyd\u0259r \u018fliyevin uzaqg\u00f6r\u0259n siyas\u0259ti v\u0259 geoiqtisadi t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259ri"},"content":{"rendered":"<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>M\u0259qal\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n enerji m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 ged\u0259n yolundan, bu prosesd\u0259 \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin uzaqg\u00f6r\u0259n siyas\u0259ti v\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi geoiqtisadi t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rd\u0259n b\u0259hs edilir<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Az\u0259rbaycanda Energetikan\u0131n inki\u015faf\u0131 XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 bilavasit\u0259 neft s\u0259nayesinin inki\u015faf\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 olmu\u015fdur. Sovetl\u0259r d\u00f6n\u0259mind\u0259 Az\u0259rbaycan ittifaq daxilind\u0259 \u00f6z s\u0259nayesini, iqtisadiyyat\u0131n\u0131 \u0130ttifaq Respublikalar\u0131 il\u0259 birg\u0259 z\u0259ncirvari \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qla inki\u015faf etdirmi\u015fdir. Dahi Lider, Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin Sovet Hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131nda r\u0259hb\u0259r v\u0259zif\u0259d\u0259 oldu\u011fu d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycanda \u00e7oxlu sayda s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri, elektrik stansiyalar\u0131 tikilib istifad\u0259y\u0259 verilmi\u015fdir. 1974-c\u00fc ild\u0259 Ming\u0259\u00e7evird\u0259 \u201cAzDRES\u201d-in (indiki \u201cAz\u0259rbaycan \u0130ES\u201d) &nbsp;t\u0259m\u0259li qoyulmu\u015f v\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259rin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 stansiyan\u0131n 1-ci bloku 1981-ci ild\u0259 istismara verilmi\u015fdir. N\u00f6vb\u0259ti h\u0259r ild\u0259 bir blok istifad\u0259y\u0259 veril\u0259r\u0259k 1988-ci ild\u0259 8-ci blok 2400 MVt g\u00fcc\u00fcnd\u0259 C\u0259nubi Qafqaz\u0131n kritikd\u0259n y\u00fcks\u0259k parametrl\u0259rl\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n \u0130stilik Elektrik Stansiyas\u0131 tam g\u00fcc\u00fc il\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Bu stansiyan\u0131n istismata verilm\u0259si il\u0259 Ming\u0259\u00e7evir n\u0259inki Az\u0259rbaycan\u0131n, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 C\u0259nubi Qafqaz\u0131n \u0259n m\u00fch\u00fcm energetika m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrildi. Bu sad\u0259c\u0259 bir tikinti layih\u0259si deyildi, bu, g\u0259l\u0259c\u0259k m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadi onur\u011fa s\u00fctununun, enerji g\u00fcv\u0259nliyinin \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f \u015f\u0259kild\u0259 formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 idi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qilliyini yenic\u0259 b\u0259rpa etmi\u015f, ciddi siyasi v\u0259 iqtisadi \u00e7\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 idi. Enerji sektoru z\u0259if idar\u0259 olunur, investisiya \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 h\u00f6km s\u00fcr\u00fcrd\u00fc. Bu \u015f\u0259raitd\u0259 \u00f6lk\u0259nin enerji resurslar\u0131ndan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 v\u0259 beyn\u0259lxalq bazarlara \u00e7\u0131x\u0131\u015f h\u0259yati \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edirdi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; M\u00fcst\u0259qilliyimizi yenic\u0259 b\u0259rpa etdiyimiz d\u00f6vrd\u0259 \u00f6lk\u0259 siyasi v\u0259 iqtisadi u\u00e7urumun k\u0259nar\u0131nda idi. 1993-c\u00fc ild\u0259 Xalq\u0131n t\u0259kidli t\u0259l\u0259bi il\u0259 yenid\u0259n hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131dan Heyd\u0259r \u018fliyev yax\u015f\u0131 anlay\u0131rd\u0131 ki, siyasi m\u00fcst\u0259qilliyin z\u0259man\u0259ti iqtisadi m\u00fcst\u0259qillikdir. Ulu \u00d6nd\u0259rin dahi uzaqg\u00f6r\u0259nliyi ondan ibar\u0259t idi ki, o, karbohidrogen ehtiyatlar\u0131m\u0131z\u0131 sad\u0259c\u0259 iqtisadi g\u0259lir m\u0259nb\u0259yi kimi deyil, Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini qoruyacaq sars\u0131lmaz bir geosiyasi qalxan kimi g\u00f6r\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1994-c\u00fc ili sentyabr\u0131n 20-d\u0259 imzalanan tarixi \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d v\u0259 qeyri-m\u00fcmk\u00fcn hesab edil\u0259n Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan neft k\u0259m\u0259rinin in\u015fas\u0131 \u00f6lk\u0259mizin enerji resurslar\u0131n\u0131 d\u00fcnya bazar\u0131na \u00e7\u0131xard\u0131. &nbsp;&nbsp;\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n enerji strategiyas\u0131nda d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259si oldu. Bu m\u00fcqavil\u0259 d\u00fcnyan\u0131n apar\u0131c\u0131 neft \u015firk\u0259tl\u0259rini X\u0259z\u0259r h\u00f6vz\u0259sin\u0259 c\u0259lb etdi v\u0259 \u00f6lk\u0259y\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 xarici investisiyalar\u0131n daxil olmas\u0131na \u015f\u0259rait yaratd\u0131. Bu add\u0131m yaln\u0131z iqtisadi deyil, h\u0259m d\u0259 siyasi bax\u0131mdan Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq m\u00f6vqeyini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirdi. Bu add\u0131mlar say\u0259sind\u0259:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Xarici investisiya ax\u0131n\u0131 t\u0259min edildi<\/li>\n\n\n\n<li>B\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin iqtisadi maraqlar\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik maraqlar\u0131 il\u0259 uzla\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131<\/li>\n\n\n\n<li>Milli iqtisadiyyat\u0131n b\u0259rpas\u0131 v\u0259 m\u00fcasir ordunun qurulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn davaml\u0131 maliyy\u0259 m\u0259nb\u0259yi yarad\u0131ld\u0131<\/li>\n\n\n\n<li>Neft Kapital\u0131ndan \u0130nsan kapital\u0131na v\u0259 \u015eanl\u0131 Z\u0259f\u0259r\u0259 do\u011fru yola ba\u015flan\u0131ld\u0131<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Neft strategiyas\u0131 v\u0259 boru k\u0259m\u0259rl\u0259ri siyas\u0259ti<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Heyd\u0259r \u018fliyevin h\u0259yata ke\u00e7irdiyi \u00e7ox\u015fax\u0259li neft strategiyas\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u0259sas m\u0259qs\u0259d enerji resurslar\u0131n\u0131n d\u00fcnya bazarlar\u0131na t\u0259hl\u00fck\u0259siz v\u0259 \u015fax\u0259l\u0259ndirilmi\u015f yollarla \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 idi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu strategiyan\u0131n \u0259n m\u00fch\u00fcm n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259n biri Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan neft k\u0259m\u0259ri layih\u0259sinin realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 oldu. Bu k\u0259m\u0259r Az\u0259rbaycan neftini birba\u015fa Aral\u0131q d\u0259nizin\u0259 \u00e7\u0131xararaq \u00f6lk\u0259nin enerji ixrac\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirdi v\u0259 tranzit riskl\u0259rini azaltd\u0131. Geoiqtisadi t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r v\u0259 regional \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q geni\u015fl\u0259ndi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Heyd\u0259r \u018fliyevin siyas\u0259ti yaln\u0131z enerji istehsal\u0131 il\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131rd\u0131. O, Az\u0259rbaycan\u0131 regionun m\u00fch\u00fcm enerji v\u0259 n\u0259qliyyat qov\u015fa\u011f\u0131na \u00e7evirm\u0259k m\u0259qs\u0259di g\u00fcd\u00fcrd\u00fc.Bu bax\u0131mdan \u00f6lk\u0259 beyn\u0259lxalq layih\u0259l\u0259rd\u0259 aktiv i\u015ftirak etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131 v\u0259 enerji diplomatiyas\u0131 g\u00fccl\u0259ndirildi. Az\u0259rbaycan etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015f kimi tan\u0131nd\u0131 v\u0259 Avropa enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynama\u011fa ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Enerji m\u00fcst\u0259qilliyinin n\u0259tic\u0259l\u0259rini bel\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259k olar:<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ulu \u00d6nd\u0259rin &nbsp;uzaqg\u00f6r\u0259n siyas\u0259tinin n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Enerji resurslar\u0131na tam n\u0259zar\u0259t \u0259ld\u0259 etdi<\/li>\n\n\n\n<li>\u0130qtisadi inki\u015faf\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirdi<\/li>\n\n\n\n<li>D\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sini v\u0259 valyuta ehtiyatlar\u0131n\u0131 art\u0131rd\u0131<\/li>\n\n\n\n<li>Regional v\u0259 qlobal siyas\u0259td\u0259 t\u0259sir g\u00fcc\u00fcn\u00fc geni\u015fl\u0259ndirdi<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan yaln\u0131z enerji istehsal\u00e7\u0131s\u0131 deyil, h\u0259m d\u0259 enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259minat\u00e7\u0131s\u0131 kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u0259tic\u0259 etibaril\u0259, Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fc\u0259yy\u0259n etdiyi enerji strategiyas\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t kimi m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259sind\u0259 h\u0259lledici rol oynad\u0131. Onun uzaqg\u00f6r\u0259n q\u0259rarlar\u0131 v\u0259 geoiqtisadi t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259ri \u00f6lk\u0259ni qlobal enerji x\u0259rit\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm aktora \u00e7evirdi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259m\u0259lini qoydu\u011fu strategiya, siyas\u0259t &nbsp;M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan, Prezident C\u0259nab \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n \u00e7ox u\u011furla davam etdiril\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan\u0131n davaml\u0131 inki\u015faf\u0131na xidm\u0259t ed\u0259r\u0259k daha b\u00f6y\u00fck miqyasa qald\u0131r\u0131ld\u0131. C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi, TANAP v\u0259 TAP layih\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan\u0131 Avropan\u0131n enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin \u0259sas qarantlar\u0131ndan birin\u0259 \u00e7evirdi. Biz bir h\u0259qiq\u0259ti he\u00e7 vaxt unutmamal\u0131y\u0131q: Az\u0259rbaycan\u0131n enerji sah\u0259sind\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131 iqtisadi g\u00fcc bizim ordumuzun g\u00fcc\u00fcn\u0259 \u00e7evrildi. Enerji m\u00fcst\u0259qilliyind\u0259n \u0259ld\u0259 edil\u0259n resurslar biz\u0259 imkan verdi ki, kims\u0259d\u0259n as\u0131l\u0131 olmadan m\u00fcasir silahlar alaq, g\u00fccl\u00fc ordu quraq v\u0259 ill\u0259rl\u0259 g\u00f6zl\u0259diyimiz o b\u00f6y\u00fck h\u0259d\u0259f\u0259-\u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcm\u00fcz\u00fcn b\u0259rpas\u0131na nail olaq. M\u0259hz h\u0259min iqtisadi v\u0259 enerji m\u00fcst\u0259qilliyi bizi 44 G\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n M\u00fcharib\u0259sind\u0259 \u015eanl\u0131 Q\u0259l\u0259b\u0259y\u0259 \u00e7atd\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1999-cu ilin iyun ay\u0131nda Bak\u0131da m\u0259nim d\u0259 i\u015ftirak etdiyim, h\u0259min vaxt &nbsp;\u0259m\u0259k f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful oldu\u011fum&nbsp; \u018f.Bayramzad\u0259 ad\u0131na 1 n\u00f6mr\u0259li \u0130EM-d\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin&nbsp; yeni qaz-turbin qur\u011fusunun t\u0259m\u0259l da\u015f\u0131n\u0131 qoymas\u0131 Az\u0259rbaycan Energetika tarixinin \u0259lam\u0259tdar hadis\u0259l\u0259rind\u0259ndir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; N\u0259hay\u0259t Tarixi Davaml\u0131l\u0131q \u201c8 Noyabr\u201d \u0130ES, Heyd\u0259r \u018fliyev ideyalar\u0131n\u0131n t\u0259nt\u0259n\u0259si:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">13 fevral 2023-c\u00fc il tarixind\u0259 Bak\u0131da \u201cG\u00fcl\u00fcstan\u201d saray\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n energetikl\u0259r \u015f\u0259h\u0259ri olan Ming\u0259\u00e7evird\u0259 tikil\u0259c\u0259k layih\u0259d\u0259 qeyd olunmu\u015f 1300 MVt g\u00fcc\u00fcnd\u0259 istilik elektrik stansiyas\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259lqoyulma m\u0259rasimi ke\u00e7irildi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Prezident \u0130lham \u018fliyevin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 2025-ci il iyunun 24-d\u0259 2 il\u0259 tikilib ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f 1880 MVt g\u00fcc\u00fcnd\u0259 olan stansiyan\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 oldu. Bu Heyd\u0259r \u018fliyev siyas\u0259tinin Prezident \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n u\u011furla davam etdirildiyinin \u0259yani s\u00fcbutudur. Bu stansiyaya m\u0259hz \u015eanl\u0131 Z\u0259f\u0259rimizin tarixi \u2013 8 Noyabr ad\u0131 verildi. Niy\u0259 m\u0259hz 8 Noyabr? \u00c7\u00fcnki \u0259sas\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n qoyulan enerji m\u00fcst\u0259qilliyi siyas\u0259timiz ill\u0259r sonra bizim Z\u0259f\u0259rimiz\u0259 \u00e7evrildi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Heyd\u0259r \u018fliyevin enerji siyas\u0259ti Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sind\u0259 h\u0259lledici rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. Onun t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259 qlobal enerji sistemind\u0259 strateji m\u00f6vqe qazanm\u0131\u015f v\u0259 iqtisadi inki\u015faf \u00fc\u00e7\u00fcn davaml\u0131 \u0259saslar formala\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu siyas\u0259t bu g\u00fcn d\u0259 u\u011furla davam etdirilir v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n davaml\u0131 inki\u015faf\u0131na xidm\u0259t edir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Mahir \u0130smay\u0131lov<\/em><em>,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Ming\u0259\u00e7evir D\u00f6vl\u0259t Universiteti,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&nbsp;Mexanika kafedras\u0131n\u0131n m\u00fcdiri, dosent<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u0259qal\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n enerji m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 ged\u0259n yolundan, bu prosesd\u0259 \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin uzaqg\u00f6r\u0259n siyas\u0259ti v\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi geoiqtisadi t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rd\u0259n b\u0259hs edilir. Az\u0259rbaycanda Energetikan\u0131n inki\u015faf\u0131 XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 bilavasit\u0259 neft s\u0259nayesinin inki\u015faf\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 olmu\u015fdur. Sovetl\u0259r d\u00f6n\u0259mind\u0259 Az\u0259rbaycan ittifaq daxilind\u0259 \u00f6z s\u0259nayesini, iqtisadiyyat\u0131n\u0131 \u0130ttifaq Respublikalar\u0131 il\u0259 birg\u0259 z\u0259ncirvari \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qla inki\u015faf etdirmi\u015fdir. Dahi Lider, Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":41,"featured_media":94329,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"gallery","meta":{"_eb_attr":"","ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"","ocean_second_sidebar":"","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"","ocean_custom_header_template":"","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"","ocean_menu_typo_font_family":"","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"on","ocean_gallery_id":[94329],"footnotes":""},"categories":[91],"tags":[],"class_list":["post-94328","post","type-post","status-publish","format-gallery","has-post-thumbnail","hentry","category-mexanika","post_format-post-format-gallery","entry","has-media"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/94328","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/41"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=94328"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/94328\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":94330,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/94328\/revisions\/94330"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/94329"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=94328"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=94328"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=94328"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}