{"id":95121,"date":"2026-04-14T08:16:56","date_gmt":"2026-04-14T05:16:56","guid":{"rendered":"https:\/\/mdu.edu.az\/?p=95121"},"modified":"2026-05-21T08:20:37","modified_gmt":"2026-05-21T05:20:37","slug":"ming%c9%99cevir-dovl%c9%99t-universitetind%c9%99-iqlim-h%c9%99ft%c9%99si-dayaniqli-g%c9%99l%c9%99c%c9%99k-ucun-iqlim-d%c9%99yisikliyin%c9%99-qarsi-mubariz%c9%99-adli-t%c9%99dbir-ugu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mdu.edu.az\/en\/ming%c9%99cevir-dovl%c9%99t-universitetind%c9%99-iqlim-h%c9%99ft%c9%99si-dayaniqli-g%c9%99l%c9%99c%c9%99k-ucun-iqlim-d%c9%99yisikliyin%c9%99-qarsi-mubariz%c9%99-adli-t%c9%99dbir-ugu\/","title":{"rendered":"Ming\u0259\u00e7evir D\u00f6vl\u0259t Universitetind\u0259 \u201c\u0130qlim H\u0259ft\u0259si: Dayan\u0131ql\u0131 G\u0259l\u0259c\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130qlim D\u0259yi\u015fikliyin\u0259 Qar\u015f\u0131 M\u00fcbariz\u0259\u201d adl\u0131 t\u0259dbir u\u011furla ke\u00e7irilib"},"content":{"rendered":"<p class=\"wp-block-paragraph\">Ming\u0259\u00e7evir D\u00f6vl\u0259t Universitetind\u0259 \u201c\u0130qlim H\u0259ft\u0259si: Dayan\u0131ql\u0131 G\u0259l\u0259c\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130qlim D\u0259yi\u015fikliyin\u0259 Qar\u015f\u0131 M\u00fcbariz\u0259\u201d adl\u0131 t\u0259dbir u\u011furla t\u0259\u015fkil olunub. Proqram \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Ekologiya v\u0259 \u018ftraf M\u00fchit M\u00fch\u0259ndisliyi ixtisas\u0131 \u00fczr\u0259 t\u0259hsil alan t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin haz\u0131rlad\u0131qlar\u0131 layih\u0259l\u0259r \u0259sas\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif maketl\u0259r, posterl\u0259r v\u0259 dig\u0259r vizual materiallar n\u00fcmayi\u015f etdirilib.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u0259rgi zaman\u0131 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rinin ekoloji v\u0259 sosial t\u0259sirl\u0259ri, dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf prinsipl\u0259ri, resurslardan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 v\u0259 \u0259traf m\u00fchitin qorunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 elmi-praktik yana\u015fmalar\u0131n\u0131 t\u0259qdim edibl\u0259r. T\u0259qdim olunan i\u015fl\u0259r m\u00f6vzunun aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u0259ks etdirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin analitik d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259, t\u0259dqiqat v\u0259 t\u0259qdimat bacar\u0131qlar\u0131n\u0131 da n\u00fcmayi\u015f etdirib.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u0259dbir iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 maarifl\u0259ndirm\u0259nin art\u0131r\u0131lmas\u0131, t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin elmi f\u0259aliyy\u0259t\u0259 c\u0259lb olunmas\u0131 v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn innovativ ideyalar\u0131n t\u0259\u015fviqi bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131b. T\u0259qdim olunan layih\u0259l\u0259r m\u00fcasir ekoloji probleml\u0259r\u0259 innovativ h\u0259ll\u0259ri, elmi-praktik \u0259sasland\u0131rmalar\u0131 v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf prinsipl\u0259rin\u0259 uy\u011funlu\u011fu il\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259kib.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Layih\u0259l\u0259rin Q\u0131sa X\u00fclas\u0259si<\/h3>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>\u201cGreen Life\u201d komandas\u0131<\/strong> s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259n yaranan z\u0259r\u0259rli emissiyalar\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 azald\u0131lmas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 fokuslan\u0131b. Layih\u0259d\u0259 qaz analizatorlar\u0131ndan istifad\u0259 edil\u0259r\u0259k emissiyalar\u0131n t\u0259rkibi t\u0259hlil olunub v\u0259 qazlar\u0131n daha az z\u0259r\u0259rli formaya \u00e7evrilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn filtrasiya sisteml\u0259ri t\u0259qdim edilib. Bu yana\u015fma atmosfer \u00e7irkl\u0259nm\u0259sinin azald\u0131lmas\u0131na v\u0259 s\u0259naye ekoloji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 t\u00f6hf\u0259 verir.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u201cNatura Builder\u201d komandas\u0131<\/strong> t\u0259bi\u0259tl\u0259 m\u00fcasir memarl\u0131\u011f\u0131n inteqrasiyas\u0131n\u0131 \u0259ks etdir\u0259n \u201cYa\u015f\u0131l Bina\u201d konsepsiyas\u0131n\u0131 t\u0259qdim edib. Layih\u0259d\u0259 g\u00fcn\u0259\u015f panell\u0259ri, t\u0259bii soyutma v\u0259 havan\u0131n t\u0259mizl\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn vertikal ya\u015f\u0131lla\u015fd\u0131rma, ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n toplanmas\u0131 v\u0259 t\u0259bii i\u015f\u0131qdan maksimum istifad\u0259 kimi enerji s\u0259m\u0259r\u0259li v\u0259 ekoloji dayan\u0131ql\u0131 h\u0259ll\u0259r n\u00fcmayi\u015f olunub.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u201cEcolider\u201d komandas\u0131<\/strong> enerji istehsal\u0131 v\u0259 suya q\u0259na\u0259t \u00fczr\u0259 innovativ layih\u0259 t\u0259qdim edib. Layih\u0259d\u0259 insan h\u0259r\u0259k\u0259tind\u0259n yaranan mexaniki enerjinin elektrik enerjisin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn piezoelektrik panell\u0259rin v\u0259 su itkisinin minimuma endirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn sensor \u0259sasl\u0131 avtomatik klapan sisteml\u0259rinin t\u0259tbiqi n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u201cEcologists\u201d komandas\u0131<\/strong> akvaponika sistemin\u0259 \u0259saslanan \u201cBioAquaponics Mini-Module\u201d layih\u0259sini t\u0259qdim edib. Bu sistemd\u0259 bal\u0131q v\u0259 bitkil\u0259r simbioz \u015f\u0259raitind\u0259 yeti\u015fdirilir: bal\u0131q tullant\u0131lar\u0131 bitkil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn qida rolunu oynay\u0131r, bitkil\u0259r is\u0259 suyu t\u0259mizl\u0259y\u0259r\u0259k bal\u0131qlar \u00fc\u00e7\u00fcn uy\u011fun m\u00fchit yarad\u0131r. Qapal\u0131 d\u00f6vriyy\u0259 sistemi su s\u0259rfiyyat\u0131n\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azald\u0131r v\u0259 h\u0259m t\u0259hsil, h\u0259m d\u0259 ekoloji istehsal bax\u0131m\u0131ndan faydal\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u201cNatural Pulse\u201d komandas\u0131<\/strong> \u201cEcoRhythm\u201d layih\u0259si il\u0259 b\u0259rpa olunan enerji istifad\u0259sin\u0259 diqq\u0259t y\u00f6n\u0259ldib. Layih\u0259d\u0259 x\u00fcsusil\u0259 g\u00fcn\u0259\u015f enerjisi il\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n elektrik n\u0259qliyyat vasit\u0259l\u0259rinin, x\u00fcsus\u0259n avtobuslar\u0131n t\u0259tbiqi n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bu yana\u015fma n\u0259qliyyat sektorunda karbon emissiyalar\u0131n\u0131n azald\u0131lmas\u0131na v\u0259 alternativ enerjid\u0259n istifad\u0259nin t\u0259\u015fviqin\u0259 xidm\u0259t edir.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u201cDivergent\u201d komandas\u0131<\/strong> urbanizasiya v\u0259 insanlar\u0131n t\u0259bi\u0259td\u0259n uzaqla\u015fmas\u0131 problemin\u0259 cavab olaraq qapal\u0131 \u015f\u00fc\u015f\u0259 konstruksiyal\u0131 mini-ekosistem layih\u0259si t\u0259qdim edib. Layih\u0259d\u0259 su h\u00f6vz\u0259l\u0259ri, tropik bitkil\u0259r v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif canl\u0131 komponentl\u0259r yer al\u0131r. M\u0259kan h\u0259m rekreasiya, h\u0259m d\u0259 elmi m\u00fc\u015fahid\u0259 imkanlar\u0131 t\u0259qdim etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, \u015f\u0259h\u0259r m\u00fchitind\u0259 innovativ ekoloji maarifl\u0259ndirm\u0259 sah\u0259si kimi n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u201cEcotecture\u201d komandas\u0131<\/strong> \u015f\u0259h\u0259r m\u00fchitind\u0259 istilik enerjisind\u0259n s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259ni h\u0259d\u0259fl\u0259y\u0259n \u201cEco-Asphalt\u201d sistemini t\u0259qdim edib. Layih\u0259 asfalt s\u0259thind\u0259 g\u00fcn\u0259\u015f radiasiyas\u0131ndan toplanan istilik enerjisinin enerji istehsal\u0131na y\u00f6nl\u0259ndirilm\u0259sini v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 \u201cistilik adas\u0131 effekti\u201dnin azald\u0131lmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u201cAerox\u201d komandas\u0131<\/strong> karbonmonoksid (CO) t\u0259hl\u00fck\u0259sinin erk\u0259n a\u015fkarlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn a\u011f\u0131ll\u0131 qoruyucu sistem haz\u0131rlay\u0131b. Sistem yaln\u0131z x\u0259b\u0259rdarl\u0131q etm\u0259kl\u0259 kifay\u0259tl\u0259nmir, eyni zamanda havaland\u0131rma v\u0259 filtrasiya sisteml\u0259rini aktivl\u0259\u015fdirir, m\u0259sul \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 bildiri\u015f g\u00f6nd\u0259rir v\u0259 bel\u0259likl\u0259 passiv x\u0259b\u0259rdarl\u0131qdan aktiv m\u00fcdaxil\u0259 modelin\u0259 ke\u00e7idi t\u0259min edir.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u201cEcoConcrete\u201d layih\u0259si<\/strong> binalardak\u0131 \u00e7atlar\u0131n insan m\u00fcdaxil\u0259si olmadan avtomatik b\u0259rpas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u0259rpa ed\u0259n beton texnologiyas\u0131na \u0259saslan\u0131r. Material daxilind\u0259 yerl\u0259\u015fdirilmi\u015f x\u00fcsusi kapsullar \u00e7atlar yarand\u0131qda aktivl\u0259\u015f\u0259r\u0259k bo\u015fluqlar\u0131 doldurur v\u0259 konstruksiyan\u0131n m\u00f6hk\u0259mliyini b\u0259rpa edir. Bu yana\u015fma binalar\u0131n istismar m\u00fcdd\u0259tini art\u0131r\u0131r, texniki xidm\u0259t x\u0259rcl\u0259rini azald\u0131r v\u0259 resurslardan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259y\u0259 \u015f\u0259rait yarad\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u201cSmart Village\u201d komandas\u0131<\/strong> Ming\u0259\u00e7evir regionunda k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 v\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259kanlar\u0131na m\u00fcasir texnologiyalar\u0131n inteqrasiyas\u0131n\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259y\u0259n \u201cA\u011f\u0131ll\u0131 K\u0259nd\u201d layih\u0259sini t\u0259qdim edib. Layih\u0259y\u0259 dron monitorinqi, sensor \u0259sasl\u0131 avtomatik suvarma, g\u00fcn\u0259\u015f v\u0259 bioqaz enerjisi istehsal\u0131, y\u00fcks\u0259k s\u00fcr\u0259tli internet, telemedicina v\u0259 onlayn t\u0259hsil kimi r\u0259q\u0259msal h\u0259ll\u0259r daxildir.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u201cBlueGuard\u201d layih\u0259si<\/strong> su h\u00f6vz\u0259l\u0259rinin qorunmas\u0131na y\u00f6n\u0259lmi\u015f ekoloji dayan\u0131ql\u0131 su n\u0259qliyyat\u0131 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcd\u00fcr. Layih\u0259 s\u0259rni\u015fin da\u015f\u0131malar\u0131, alternativ enerji istifad\u0259si, tullant\u0131 sular\u0131n\u0131n t\u0259mizl\u0259nm\u0259si, m\u0259i\u015f\u0259t tullant\u0131lar\u0131n\u0131n idar\u0259 olunmas\u0131 v\u0259 su s\u0259thind\u0259ki \u00e7irkl\u0259ndiricil\u0259rin toplanmas\u0131n\u0131 bir sistemd\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k \u0259traf m\u00fchit\u0259 minimum t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n m\u00fcasir ekoloji n\u0259qliyyat modeli t\u0259qdim edir.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00dcmumilikd\u0259, t\u0259qdim olunan layih\u0259l\u0259r t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin ekoloji probleml\u0259r\u0259 yarad\u0131c\u0131 v\u0259 elmi yana\u015fmalar\u0131n\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdir\u0259r\u0259k dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 uy\u011fun praktik h\u0259ll\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rib.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ming\u0259\u00e7evir D\u00f6vl\u0259t Universitetind\u0259 \u201c\u0130qlim H\u0259ft\u0259si: Dayan\u0131ql\u0131 G\u0259l\u0259c\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130qlim D\u0259yi\u015fikliyin\u0259 Qar\u015f\u0131 M\u00fcbariz\u0259\u201d adl\u0131 t\u0259dbir u\u011furla t\u0259\u015fkil olunub. Proqram \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Ekologiya v\u0259 \u018ftraf M\u00fchit M\u00fch\u0259ndisliyi ixtisas\u0131 \u00fczr\u0259 t\u0259hsil alan t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin haz\u0131rlad\u0131qlar\u0131 layih\u0259l\u0259r \u0259sas\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif maketl\u0259r, posterl\u0259r v\u0259 dig\u0259r vizual materiallar n\u00fcmayi\u015f etdirilib. S\u0259rgi zaman\u0131 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rinin ekoloji v\u0259 sosial t\u0259sirl\u0259ri, dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf prinsipl\u0259ri, resurslardan s\u0259m\u0259r\u0259li [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":41,"featured_media":95122,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"gallery","meta":{"_eb_attr":"","ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"","ocean_second_sidebar":"","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"","ocean_custom_header_template":"","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"","ocean_menu_typo_font_family":"","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"on","ocean_gallery_id":[95122,95126,95125,95124,95123],"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-95121","post","type-post","status-publish","format-gallery","has-post-thumbnail","hentry","category-mdu_xeberleri","post_format-post-format-gallery","entry","has-media"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95121","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/41"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=95121"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95121\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":95127,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95121\/revisions\/95127"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/95122"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=95121"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=95121"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=95121"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}