{"id":97403,"date":"2026-03-18T23:04:00","date_gmt":"2026-03-18T20:04:00","guid":{"rendered":"https:\/\/mdu.edu.az\/?p=97403"},"modified":"2026-06-11T23:08:47","modified_gmt":"2026-06-11T20:08:47","slug":"i-turkoloji-qurultay-milli-professor-nadir-m%c9%99mm%c9%99dlinin-t%c9%99dqiqatlari-%c9%99sasinda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mdu.edu.az\/en\/i-turkoloji-qurultay-milli-professor-nadir-m%c9%99mm%c9%99dlinin-t%c9%99dqiqatlari-%c9%99sasinda\/","title":{"rendered":"I T\u00dcRKOLOJ\u0130 QURULTAY: \u00a0M\u0130LL\u0130 (Professor Nadir M\u0259mm\u0259dlinin t\u0259dqiqatlar\u0131 \u0259sas\u0131nda)"},"content":{"rendered":"<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u0259qal\u0259d\u0259 1926-c\u0131 ild\u0259 Bak\u0131da ke\u00e7irilmi\u015f I T\u00fcrkoloji Qurultay\u0131n Az\u0259rbaycan milli m\u0259tbuat\u0131nda i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri professor Nadir M\u0259mm\u0259dlinin \u00a0t\u0259dqiqatlar\u0131 \u0259sas\u0131nda ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Qurultay\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131, gedi\u015fi v\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259rinin d\u00f6vr\u00fcn q\u0259zet v\u0259 jurnallar\u0131nda \u0259ks olunmas\u0131 t\u0259hlil edilir. M\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilir ki, milli m\u0259tbuat qurultayla ba\u011fl\u0131 m\u0259lumatlar\u0131n ictimaiyy\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131nda, \u0259lifba islahat\u0131, dil v\u0259 terminologiya m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin t\u0259bli\u011find\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. T\u0259dqiqat h\u0259m\u00e7inin g\u00f6st\u0259rir ki, d\u00f6vri m\u0259tbuat materiallar\u0131 Birinci T\u00fcrkoloji Qurultay\u0131n tarixinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn etibarl\u0131 v\u0259 z\u0259ngin m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. T\u0259dqiqat n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan m\u0259tbuat\u0131n\u0131n yaln\u0131z informasiya vasit\u0259si deyil, h\u0259m d\u0259 t\u00fcrkoloji ideyalar\u0131n yay\u0131lmas\u0131na xidm\u0259t ed\u0259n m\u00fch\u00fcm ictimai tribuna oldu\u011fu q\u0259na\u0259tin\u0259 g\u0259linir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 1926-c\u0131 il fevral\u0131n 26-dan mart\u0131n 6-d\u0259k Bak\u0131da ke\u00e7irilmi\u015f I T\u00fcrkoloji Qurultay t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n elmi, m\u0259d\u0259ni v\u0259 i\u00e7timai h\u0259yat\u0131nda m\u00fch\u00fcm had\u0131s\u0259 olmu\u015fdur. T\u00fcrk dill\u0259rinin t\u0259dqiqi, ortaq \u0259lifba, terminologiya, \u0259d\u0259bi dil, tar\u0131x, etnoqrafiya v\u0259 folklor m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin geni\u015f m\u00fczakir\u0259 olundu\u011fu bu m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m elmi toplant\u0131 t\u0259kc\u0259 sovet m\u0259kaninda deyil, b\u00fct\u00fcn t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda b\u00f6y\u00fck maraq do\u011furmu\u015fdur. Qurultayda m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n v\u0259 regionlardan g\u0259lmi\u015f aliml\u0259rin i\u015ftirak\u0131 onun beyn\u0259lxalq elmi n\u00fcfuzunu daha da art\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Qurultay\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131, ke\u00e7irilm\u0259si v\u0259 q\u0259bul etdiyi q\u0259rarlar d\u00f6vr\u00fcn milli m\u0259tbuat\u0131nda &#8211; \u0259sas\u0259n, \u201cYeni yol\u201d. \u201cKommunist\u201d, Yeni fikir\u201d v\u0259 \u201c \u0411\u0430\u043a\u0438\u043d\u0441\u043a\u0438\u0439 \u0440\u0430\u0431\u043e\u0447\u0438\u0439\u201d q\u0259zetl\u0259rind\u0259 geni\u015f i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycan q\u0259zet v\u0259 jurnallar\u0131 bu tarixi hadis\u0259ni g\u00fcnd\u0259lik izl\u0259y\u0259r\u0259k ictimaiyy\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rm\u0131\u015f, qurultay\u0131n m\u0259qs\u0259d v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259rinin t\u0259bli\u011find\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynam\u0131\u015fdir. M\u0259tbuat s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 qurultay i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131 haqq\u0131nda m\u0259lumatlar verilmi\u015f, m\u0259ruz\u0259l\u0259rin \u0259sas m\u00fcdd\u0259alar\u0131 d\u0259rc edilmi\u015f, q\u0259bul olunan q\u0259rarlar \u015f\u0259rh olunmu\u015fdur. Bu bax\u0131mdan milli m\u0259tbuat materiallar\u0131 I T\u00fcrkoloji Qurultay\u0131n tarixinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n biri hesab edil\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp; Son ill\u0259rd\u0259 g\u00f6rk\u0259mli dil\u00e7i alim, professor Nadir M\u0259mm\u0259dli t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lm\u0131\u015f t\u0259dqiqatlar I T\u00fcrkoloji Qurultay\u0131n \u00f6yr\u0259nilm\u0259sind\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259 a\u00e7m\u0131\u015fd\u0131r. Alimin arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259ri, d\u00f6vri m\u0259tbuat materiallar\u0131 v\u0259 dig\u0259r m\u0259nb\u0259l\u0259r \u0259sas\u0131nda haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 ara\u015fd\u0131rmalar qurultay\u0131n m\u00fcxt\u0259lif aspektl\u0259rinin daha dol\u011fun v\u0259 obyektiv \u015f\u0259kild\u0259 i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lmas\u0131na \u015f\u0259rait yaratm\u0131\u015fd\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 milli m\u0259tbuat\u0131n materiallar\u0131 \u0259sas\u0131nda apar\u0131lan t\u0259hlill\u0259r qurultay\u0131n ictimai rezonans\u0131n\u0131, onun d\u00f6vr\u00fcn ziyal\u0131lar\u0131 v\u0259 oxucular\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n nec\u0259 qar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131n\u0131&nbsp; m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 \u015f\u0259rait yarad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp; &nbsp;M\u0259qal\u0259nin m\u0259qs\u0259di professor Nadir M\u0259mm\u0259dlinin t\u0259dqiqatlar\u0131na istinad etm\u0259kl\u0259 I T\u00fcrkoloji qurultay\u0131n Az\u0259rbaycan milli m\u0259tbuat\u0131nda i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rini&nbsp; ara\u015fd\u0131rmaq, h\u0259min materiallar\u0131n elmi-tar\u0131x\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259k v\u0259 onlar\u0131n qurultay\u0131n \u00f6yr\u0259nilm\u0259sind\u0259 oynad\u0131\u011f\u0131 rolu d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259kd\u0259n ibar\u0259tdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp; I T\u00fcrkoloji Qurultay\u0131n tarixini&nbsp; yaln\u0131z protokollar v\u0259 r\u0259smi s\u0259n\u0259dl\u0259r aras\u0131nda deyil, h\u0259m d\u0259 milli m\u0259tbuat materiallar\u0131 \u0259sas\u0131nda \u00f6yr\u0259nm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr Bu bax\u0131mdan Az\u0259rbaycan m\u0259tbuat\u0131 Qurultay\u0131n canl\u0131 salnam\u0259si funksiyas\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; I T\u00fcrkoloji Qurultay\u0131n \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lmas\u0131 x\u0259b\u0259ri qurultay\u0131n i\u015f\u0259 ba\u015flamas\u0131ndan xeyli \u0259vv\u0259l Az\u0259rbaycan m\u0259tbuat\u0131nda ard\u0131c\u0131l v\u0259 sistemli \u015f\u0259kild\u0259 i\u015fiqland\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. D\u00f6vr\u00fcn q\u0259zetl\u0259ri qar\u015f\u0131dan g\u0259l\u0259n elmi toplant\u0131n\u0131 t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n m\u0259d\u0259ni h\u0259yat\u0131nda m\u00fch\u00fcm hadis\u0259 kimi qiym\u0259tl\u0259ndirir, qurultay\u0131n g\u00fcnd\u0259liyin\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lacaq m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r bar\u0259d\u0259 oxuculara m\u0259lumat verirdil\u0259r. Professor Nadir M\u0259mm\u0259dlinin ara\u015fd\u0131rmalar\u0131ndan ayd\u0131n olur ki, m\u0259tbuat qurultay\u0131n t\u0259\u015fkili prosesind\u0259 yaln\u0131z informasiya vasit\u0259si &nbsp;kimi deyil, h\u0259m d\u0259 ictimai r\u0259yin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131nda f\u0259al i\u015ftirak etmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp; Birinci \u00dcmumittifaq T\u00fcrkoloji Qurultay\u0131n ba\u015flamas\u0131 haqq\u0131nda m\u0259lumat ver\u0259n \u201cKommunist\u201d (\u0259ski \u0259lifba il\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259), \u201cYeni yol\u201d,\u201dMaarif i\u015f\u00e7isi\u201d( lat\u0131n qrafikas\u0131 il\u0259), \u201c\u0411\u0430\u043a\u0438\u043d\u0441\u043a\u0438\u0439 \u0440\u0430\u0431\u043e\u0447\u0438\u0439\u201d (rus dilind\u0259), \u201cYeni fikir\u201d ( \u0259ski \u0259lifba v\u0259 lat\u0131n qrafikas\u0131 il\u0259) q\u0259zetl\u0259ri qurultay\u0131n ke\u00e7irildiyi g\u00fcnl\u0259rd\u0259 q\u0259zet s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n siyah\u0131s\u0131n\u0131 verir, &nbsp;iclaslar\u0131n gedi\u015fini, m\u0259ruz\u0259l\u0259rin \u0259sas m\u00fcdd\u0259alar\u0131 v\u0259 q\u0259bul olunan q\u0259rarlar\u0131 m\u00fcnt\u0259s\u0259m i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cYeni yol\u201d q\u0259zeti 28 fevral tarixind\u0259 I T\u00fcrkoloji qurultay\u0131n 27 fevral s\u0259h\u0259r iclas\u0131ndan geni\u015f materiallar verir, oxuculara akademik Bartoldun&nbsp; T\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n tarixinin haz\u0131rk\u0131 v\u0259ziyy\u0259ti v\u0259 onu \u00f6yr\u0259nm\u0259k yollar\u0131na dair m\u0259ruz\u0259sini t\u0259qdim edir(<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cYeni fikir\u201d q\u0259zeti \u201cProfessor Kopr\u00fcl\u00fczad\u0259 il\u0259 m\u00fcsahib\u0259\u201d apar\u0131r, \u201cKommunist\u201d q\u0259zeti qurulta n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin m\u0259ruz\u0259l\u0259rini d\u0259rc edir (2).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bu materiallar h\u0259min d\u00f6vr\u00fcn ictimai fikrind\u0259 t\u00fcrkoloji probleml\u0259r\u0259 mara\u011f\u0131n n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 y\u00fcks\u0259k oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. M\u0259tbuat qurultay\u0131n f\u0259aliyy\u0259tini g\u00fcnd\u0259lik izl\u0259m\u0259kl\u0259 onu geni\u015f oxucu k\u00fctl\u0259sinin diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 saxlay\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;Qurultayla ba\u011fl\u0131 m\u0259tbuatda \u0259n geni\u015f i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri \u0259lifba islahat\u0131 olmu\u015fdur. Lat\u0131n qrafikal\u0131 yeni t\u00fcrk \u0259lifbas\u0131na ke\u00e7id ideyas\u0131 h\u0259m elmi dair\u0259l\u0259rd\u0259, h\u0259m d\u0259 m\u0259tbuat s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 geni\u015f m\u00fczakir\u0259 edilirdi. Q\u0259zetl\u0259rd\u0259 yeni \u0259lifban\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259ri, onun maarifin inki\u015faf\u0131na v\u0259 savads\u0131zl\u0131\u011f\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131na t\u0259siri bar\u0259d\u0259 m\u0259qal\u0259l\u0259r d\u0259rc olunurdu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp; &nbsp;\u201cYeni yol\u201d q\u0259zeti &nbsp;2 mart 1926-c\u0131 il tar\u0131xli 52-ci (463) say\u0131nda \u201cQurultayda \u0259lifba m\u0259s\u0259l\u0259si\u201d adl\u0131 m\u0259qal\u0259sind\u0259 yaz\u0131r: \u201cBu g\u00fcn T\u00fcrkoloji Qurultay \u00f6z g\u00fcnd\u0259lik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin \u0259n m\u00fch\u00fcm\u00fcn\u00fc &#8211; \u0259lifba m\u0259s\u0259l\u0259sini m\u00fczakir\u0259 edir. Qurultay\u0131n h\u0259r bir \u00fczv\u00fc bu tarixi v\u0259zif\u0259n\u0131 layiq\u0131nc\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259li v\u0259 \u0259lifba m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 tam m\u0259nas\u0131 il\u0259 \u015f\u00fcurlu bir sur\u0259td\u0259 yana\u015fmal\u0131d\u0131r\u201d (3).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp; &nbsp;M\u0259qal\u0259d\u0259 oxuyuruq:\u201dBiz g\u00fcman edirik ki, t\u00fcrk-tatar xalqlar\u0131 lat\u0131n \u0259lifbas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 tarixi \u201c\u0259n\u0259n\u0259\u201d v\u0259 dini m\u00f6vhumat\u00e7iliq il\u0259 deyil, h\u0259yat\u0131 inki\u015faf v\u0259 t\u0259r\u0259qqi m\u0259s\u0259l\u0259si il\u0259 hesabla\u015far\u015f Biz q\u0259ti bir inamla inan\u0131r\u0131q ki, t\u00fcrk-tatar xalqlar\u0131n\u0131n Qurultaya&nbsp; toplanm\u0131\u015f n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri \u0259lifba m\u0259s\u0259l\u0259si kimi b\u00f6y\u00fck bir tar\u0131x\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 inqilabcas\u0131na davranacaq v\u0259 q\u0259ti sr\u0259td\u0259 lat\u0131n \u0259lifbas\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 s\u0259s ver\u0259c\u0259k\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp; \u201cYeni yol\u201d q\u0259zeti 5 mart 1926-ci il tar\u0131x\u0131i 55-ci (466) say\u0131nda lat\u0131n qrafikas\u0131na ke\u00e7idi \u201ctar\u0131x\u0131 bir q\u0259rar\u201d adland\u0131r\u0131r, oxucular\u0131na&nbsp; \u201cTarixi bir q\u0259rar\u201d, \u201cBiz\u0259 yaln\u0131z t\u00fcrk \u0259lifbas\u0131 \u0259lveri\u015fl\u0131d\u0131r\u201d&nbsp; adl\u0131 m\u0259qal\u0259l\u0259rini t\u0259qdim edir (3).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ba\u015fqa q\u0259zetl\u0259r d\u0259 \u0259lifba m\u0259s\u0259l\u0259sinin t\u00fcrk-tatar xalqlar\u0131n\u0131n m\u0259d\u0259ni, pedaqoji v\u0259 terminoloji inki\u015faf\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 strateji \u0259h\u0259miyy\u0259tin vur\u011fulayir, I \u00dcmumittifaq T\u00fcrkoloji Qurultay\u0131n q\u0259rarlar\u0131n\u0131 verirl\u0259r. \u201cYeni t\u00fcrk \u0259lisbas\u0131 t\u0259qdir edilmi\u015f v\u0259 b\u00fct\u00fcn t\u00fcrk xalqlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n ke\u00e7irilm\u0259si arzu edilmi\u015fdir<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Professor Nadir M\u0259mm\u0259dli qeyd edir ki, d\u00f6vr\u00fcn m\u0259tbuat\u0131 \u0259lifba islahat\u0131n\u0131n mahiyy\u0259tini \u0259haliy\u0259 izah etm\u0259k v\u0259 onun ictimai d\u0259st\u0259k qazanmas\u0131na k\u00f6m\u0259k etm\u0259k bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm rol oynam\u0131\u015fd\u0131r (1). Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n qurultay\u0131n \u0259lifba il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259rarlar\u0131 yaln\u0131z elmi hadis\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 m\u00fch\u00fcm ictimai-m\u0259d\u0259ni hadis\u0259 kimi t\u0259qdim olunurdu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp; Milli m\u0259tbuatda qurultay i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131na da geni\u015f yer verilmi\u015fdir. T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259n g\u0259lmi\u015f aliml\u0259rin, yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131n v\u0259 ictimai xadiml\u0259rin bioqrafiyalar\u0131, elmi f\u0259aliyy\u0259ti v\u0259 m\u0259ruz\u0259l\u0259ri haqq\u0131nda m\u0259limatlar d\u0259rc olunurdu. Bu yaz\u0131lar oxucular\u0131n t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 yax\u0131ndan tan\u0131\u015f olmas\u0131na imkan yarad\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp; \u201cYeni yol\u201d q\u0259zetinin 1926-ci il fevral-mart tarixli n\u00f6mr\u0259l\u0259rind\u0259 akademik Bartold, professorlar Borozdin,&nbsp; Kursin,&nbsp; \u00c7obanzad\u0259, Poppen, Genko, Samoylovi\u00e7,&nbsp; Malov, &nbsp;A\u015fmar\u0131n v\u0259 ba\u015fqa n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259r haqq\u0131nda m\u0259lumat verilmi\u015f, onlar\u0131n m\u0259ruz\u0259l\u0259ri, \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131 oxuculara t\u0259qdim olunmu\u015fdur (1, s. 618-644, 3, \u2116 53-55).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201c\u0411\u0430\u043a\u0438\u043d\u0441\u043a\u0438\u0439 \u0440\u0430\u0431\u043e\u0447\u0438\u0439\u201d q\u0259zeti 2 mart 1926-c\u0131 il tar\u0131xli say\u0131nda oxucular\u0131 \u015e\u0259rq\u015f\u00fcnasl\u0131q Elmi Assosasiyas\u0131n\u0131n s\u0259dri Pavlovi\u00e7 il\u0259 s\u00f6hb\u0259t\u0259 d\u0259v\u0259t edir, qurultay n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n professor K\u00f6pr\u00fcl\u00fczad\u0259nin, \u018ff\u0259ndizad\u0259nin, Jirkovun, Samoylovi\u00e7in v\u0259 ba\u015fqa dil\u00e7i-aliml\u0259rin m\u0259ruz\u0259l\u0259rini, \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131n\u0131 d\u0259rc edir ( 1, s.757).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Az\u0259rbaycandilli m\u0259tbuatda daha \u00e7ox qurultay\u0131n g\u00fcnd\u0259liyi, m\u0259ruz\u0259\u00e7il\u0259rin \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131n\u0131n t\u0259hlili v\u0259 onlar\u0131n milli dil syas\u0259ti haqq\u0131nda fikirl\u0259ri \u00f6n plana \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;\u201c \u0411\u0430\u043a\u0438\u043d\u0441\u043a\u0438\u0439 \u0440\u0430\u0431\u043e\u0447\u0438\u0439 \u201c q\u0259zeti is\u0259 rusdilli oxucular \u00fc\u00e7\u00fcn daha \u00e7ox Avropa t\u00fcrkoloqlar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259r\u0259 diqq\u0259t yetirirdi.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp; M\u0259tbuat yaln\u0131z hadis\u0259l\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n tar\u0131x\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259 t\u0259qdim etmir, eyni zamanda qurultay i\u015ftirak\u00e7ilar\u0131 il\u0259 ictimaiyy\u0259t aras\u0131nda k\u00f6rp\u00fc rolunu oynay\u0131r v\u0259 dil il\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t sah\u0259sind\u0259ki m\u0259lumatlar\u0131n sistemli \u015f\u0259kild\u0259 yay\u0131lmas\u0131na xidm\u0259t edirdi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Oxucu bu yaz\u0131larda h\u0259m qurultay\u0131n canl\u0131 ab-havas\u0131n\u0131, h\u0259m d\u0259 m\u0259tbuat s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259ks olunan ictimai reaksiyalar\u0131, d\u00f6vr\u00fcn m\u0259d\u0259ni v\u0259 siyasi ruhunu daha d\u0259rind\u0259n duya bilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp; M\u0259tbuat\u0131n t\u0259qdim etdiyi materiallar qurultay\u0131n beyn\u0259lxalq xarakter\u0131n\u0131 v\u0259 t\u00fcrk xalqlar\u0131 aras\u0131nda elmi-m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259rin inki\u015faf\u0131nda oynad\u0131\u011f\u0131 rolu ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 etdirir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Professor Nadir M\u0259mm\u0259dlinin &nbsp;ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm c\u0259h\u0259tl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 m\u0259tbuat materiallar\u0131n\u0131n tarixi m\u0259nb\u0259 kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sidir. Alim g\u00f6st\u0259rir ki, q\u0259zet v\u0259 jurnal s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 qorunub saxlan\u0131lan m\u0259lumatlar qurultay\u0131n gedi\u015fini, i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n m\u00f6vqel\u0259rini v\u0259 ictimai reaksiyan\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ngin faktoloji material verir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Bu bax\u0131mdan, milli m\u0259tbuat I T\u00fcrkoloji Qurultay haqq\u0131nda t\u0259kc\u0259 m\u0259lumat verm\u0259kl\u0259 kifay\u0259tl\u0259nmir, h\u0259m d\u0259 onun tarixinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm s\u0259n\u0259dli m\u0259nb\u0259 kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 qurultay\u0131n t\u0259dqiqind\u0259 arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131 d\u00f6vri m\u0259tbuat materiallar\u0131ndan da geni\u015f istifad\u0259 olunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; I T\u00fcrkoloji Qurultay Az\u0259rbaycan milli m\u0259tbuat\u0131nda geni\u015f \u0259ks-s\u0259da do\u011furmu\u015fdur. D\u00f6vr\u00fcn q\u0259zet v\u0259 jurnallar\u0131 qurultay\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131, ke\u00e7irilm\u0259si v\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259rinin t\u0259bli\u011find\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynam\u0131\u015f, eyni zamanda onun tarixinin g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259min etmi\u015fdir. Professor Nadir M\u0259mm\u0259dlinin t\u0259dqiqatlar\u0131 g\u00f6st\u0259rir ki, milli m\u0259tbuat materiallar\u0131 qurultay\u0131n \u00f6yr\u0259nilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn etibarl\u0131 v\u0259 z\u0259ngin m\u0259nb\u0259dir. Bu materiallar \u0259sas\u0131nda qurultay\u0131n elmi, ictimai v\u0259 m\u0259d\u0259ni \u0259h\u0259miyy\u0259tini &nbsp;daha dol\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; I T\u00fcrkoloji Qurultay zaman\u0131 Az\u0259rbaycan m\u0259tbuat\u0131 t\u0259kc\u0259 hadis\u0259l\u0259ri qeyd\u0259 alan vasit\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 t\u00fcrkoloji ideyalar\u0131n formala\u015fmas\u0131 v\u0259 yayilmasinda m\u00fch\u00fcm rol oynayan ictimai tribuna olmu\u015fdur.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Maarif\u0259 Manafova<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ming\u0259\u00e7evir D\u00f6vl\u0259t Universitetinin ba\u015f m\u00fc\u0259llimi, filologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u0259qal\u0259d\u0259 1926-c\u0131 ild\u0259 Bak\u0131da ke\u00e7irilmi\u015f I T\u00fcrkoloji Qurultay\u0131n Az\u0259rbaycan milli m\u0259tbuat\u0131nda i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri professor Nadir M\u0259mm\u0259dlinin \u00a0t\u0259dqiqatlar\u0131 \u0259sas\u0131nda ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Qurultay\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131, gedi\u015fi v\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259rinin d\u00f6vr\u00fcn q\u0259zet v\u0259 jurnallar\u0131nda \u0259ks olunmas\u0131 t\u0259hlil edilir. M\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilir ki, milli m\u0259tbuat qurultayla ba\u011fl\u0131 m\u0259lumatlar\u0131n ictimaiyy\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131nda, \u0259lifba islahat\u0131, dil v\u0259 terminologiya m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin t\u0259bli\u011find\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. T\u0259dqiqat h\u0259m\u00e7inin g\u00f6st\u0259rir ki, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":41,"featured_media":97404,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"gallery","meta":{"_eb_attr":"","ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"","ocean_second_sidebar":"","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"","ocean_custom_header_template":"","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"","ocean_menu_typo_font_family":"","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"on","ocean_gallery_id":[97404],"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-97403","post","type-post","status-publish","format-gallery","has-post-thumbnail","hentry","category-mdu_xeberleri","post_format-post-format-gallery","entry","has-media"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97403","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/41"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=97403"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97403\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":97405,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97403\/revisions\/97405"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/97404"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=97403"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=97403"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=97403"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}