{"id":15240,"date":"2020-04-28T15:50:51","date_gmt":"2020-04-28T12:50:51","guid":{"rendered":"https:\/\/mdu.edu.az\/akademik-z-rif-liyeva-z-t-dzhizhatlar-il-az-rbaydzan-tibb-elmini-h-miyy-tli-d-r-dz-d-ir-li-apar-b\/"},"modified":"2020-04-28T15:50:51","modified_gmt":"2020-04-28T12:50:51","slug":"akademik-z-rif-liyeva-z-t-dzhizhatlar-il-az-rbaydzan-tibb-elmini-h-miyy-tli-d-r-dz-d-ir-li-apar-b","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/akademik-z-rif-liyeva-z-t-dzhizhatlar-il-az-rbaydzan-tibb-elmini-h-miyy-tli-d-r-dz-d-ir-li-apar-b\/","title":{"rendered":"Akademik Z\u0259rif\u0259 \u018fliyeva \u00f6z t\u0259dqiqatlar\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan tibb elmini \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 ir\u0259li apar\u0131b"},"content":{"rendered":"<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: center; line-height: 24pt;\"><b><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'Arial', sans-serif; color: #7030a0;\">Akademik Z\u0259rif\u0259 \u018fliyeva &ouml;z t\u0259dqiqatlar\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan tibb elmini \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 ir\u0259li apar\u0131b<\/span><\/b><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; line-height: 24pt;\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <a href=\"https:\/\/azertag.az\/xeber\/Akademik_Zerife_Aliyeva_oz_tedqiqatlari_ile_Azerbaycan_tibb_elmini_ehemiyyetli_derecede_ireli_aparib-1473495\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-size: 12pt;\">AZ\u018fRTAC t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f material\u0131 t\u0259qdim edirik<\/span><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">Bak\u0131, 28 aprel,&nbsp;<a href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" style=\"color: #000000;\" rel=\"noopener\"><span style=\"color: #990000; text-decoration: none;\">AZ\u018fRTAC<\/span><\/a><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm; word-spacing: 0px;\"><span style=\"font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva b\u0259nz\u0259rsiz, i\u015f\u0131ql\u0131 bir &ouml;m&uuml;r ya\u015fay\u0131b. Bu i\u015f\u0131qdan ham\u0131ya pay &ccedil;at\u0131rd\u0131: ail\u0259sin\u0259, \u0259hat\u0259sind\u0259 olan h\u0259r k\u0259s\u0259, g&ouml;z&uuml;n&uuml;n nurunu itirmi\u015f insanlara&#8230;<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm; word-spacing: 0px;\"><span style=\"font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">O, 62 il &ouml;m&uuml;r s&uuml;r&uuml;b. Bu q\u0131sa &ouml;m&uuml;r yolu parlaq s\u0259hif\u0259l\u0259rl\u0259 z\u0259ngindir. Az\u0259rbaycan tibb elmind\u0259 silinm\u0259z iz qoymu\u015f akademik Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyevan\u0131 xat\u0131rlayanda h\u0259m d\u0259 g&ouml;z &ouml;n&uuml;nd\u0259 m\u0259n\u0259vi kamilliyin uca zirv\u0259sin\u0259 y&uuml;ks\u0259lmi\u015f g&ouml;rk\u0259mli elm f\u0259daisinin nurlu &ccedil;&ouml;hr\u0259si canlan\u0131r. Onun simas\u0131nda n\u0259cib Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131, v\u0259fal\u0131 &ouml;m&uuml;r-g&uuml;n yolda\u015f\u0131, f\u0259dakar ana obraz\u0131 g&ouml;r&uuml;r&uuml;k. Y&uuml;ks\u0259k intellekt v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t, d\u0259rin bilik, insanp\u0259rv\u0259rlik, V\u0259t\u0259n\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259t v\u0259 xeyirxahl\u0131q kimi keyfiyy\u0259tl\u0259r Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n portretini tamamlayan \u0259sas cizgil\u0259rdir. H\u0259r d\u0259f\u0259 Vaqif Mustafayevin &ldquo;\u018fsl m\u0259h\u0259bb\u0259t haqq\u0131nda&rdquo; filmin\u0259 baxanda q\u0259lbimizd\u0259 k&ouml;vr\u0259k hissl\u0259r ba\u015f qald\u0131r\u0131r. &Uuml;mummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin &ouml;z &ouml;m&uuml;r-g&uuml;n yolda\u015f\u0131na b\u0259sl\u0259diyi m&uuml;q\u0259dd\u0259s m\u0259h\u0259bb\u0259t duy\u011fular\u0131 insan\u0131 riqq\u0259t\u0259 g\u0259tir\u0259c\u0259k q\u0259d\u0259r t\u0259sirlidir.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm; word-spacing: 0px;\"><span style=\"font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m h\u0259yat\u0131 daim m&uuml;bariz\u0259l\u0259rd\u0259 ke&ccedil;\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyevl\u0259 &ccedil;iyin-&ccedil;iyin\u0259 add\u0131mlay\u0131r, &ccedil;\u0259tin g&uuml;nl\u0259rd\u0259 ona arxa-dayaq olurdu. Bu a\u011f\u0131r y&uuml;k&uuml; k&ouml;vr\u0259k &ccedil;iyinl\u0259rind\u0259 b&ouml;y&uuml;k m\u0259tan\u0259t v\u0259 f\u0259dakarl\u0131qla da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131. Eyni zamanda, &ouml;vladlar\u0131n\u0131 v\u0259t\u0259nin layiqli &ouml;vladlar\u0131 kimi, &ouml;z n\u0259slinin y&uuml;ks\u0259k m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rinin varisi kimi yeti\u015fdirirdi. &Uuml;st\u0259g\u0259l g\u0259rgin i\u015f v\u0259 elmi f\u0259aliyy\u0259t&#8230;<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm; word-spacing: 0px;\"><span style=\"font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">S\u0131ravi h\u0259kimlikd\u0259n akademikliy\u0259 q\u0259d\u0259r y&uuml;ks\u0259lmi\u015f Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m oftalmologiya elminin inki\u015faf\u0131na d\u0259y\u0259rli t&ouml;hf\u0259l\u0259r verib. Onun daha bir xidm\u0259ti y&uuml;ks\u0259kixtisasl\u0131 kadrlar yeti\u015fdirm\u0259sidir. Akademik Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva z\u0259ngin irs qoyub, &ouml;z t\u0259dqiqatlar\u0131, fundamental \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 Az\u0259rbaycan tibb elmini \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 ir\u0259li apar\u0131b.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm; word-spacing: 0px;\"><span style=\"font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\"><a href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" style=\"color: #000000;\" rel=\"noopener\"><span style=\"color: #990000; text-decoration: none;\">AZ\u018fRTAC<\/span><\/a>&nbsp;Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n do\u011fum g&uuml;n&uuml;nd\u0259 onun h\u0259yat v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tinin b\u0259zi m\u0259qamlar\u0131na bir daha n\u0259z\u0259r sal\u0131r.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm; word-spacing: 0px;\"><span style=\"font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m 1923-c&uuml; il aprelin 28-d\u0259 Nax&ccedil;\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n \u015e\u0259rur rayonunun \u015eahtaxt\u0131 k\u0259ndind\u0259, d&ouml;vr&uuml;n&uuml;n g&ouml;rk\u0259mli d&ouml;vl\u0259t xadimi, mahir s\u0259hiyy\u0259 t\u0259\u015fkilat&ccedil;\u0131s\u0131 \u018fziz \u018fliyevin ail\u0259sind\u0259 d&uuml;nyaya g&ouml;z a&ccedil;m\u0131\u015fd\u0131. Atas\u0131 \u018fziz \u018fliyev rektor, nazir, M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259nin katibi, Ba\u015f nazirin m&uuml;avini kimi y&uuml;ks\u0259k v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259 &ccedil;al\u0131\u015fm\u0131\u015f, d\u0259rin intellekti v\u0259 t\u0259\u015fkilat&ccedil;\u0131l\u0131q bacar\u0131\u011f\u0131 il\u0259 b&ouml;y&uuml;k n&uuml;fuz qazanm\u0131\u015fd\u0131. Onun eni\u015fli-yoxu\u015flu h\u0259yat\u0131n\u0131n b&uuml;t&uuml;n m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259ri \u0259slind\u0259 &ouml;vladlar\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n h\u0259yat m\u0259kt\u0259bi idi. Bel\u0259 bir ail\u0259d\u0259 b&ouml;y&uuml;y\u0259n Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m, t\u0259bii ki, z\u0259hm\u0259tsev\u0259rliyi, s\u0259mimiliyi, insanlara sevgisi il\u0259 ba\u015fqalar\u0131ndan se&ccedil;ilirdi. Bu n\u0259sl\u0259 v\u0259 ail\u0259y\u0259 m\u0259xsus ziyal\u0131l\u0131q, do\u011fma oca\u011fa, xalqa v\u0259 v\u0259t\u0259n\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131q kimi n\u0259cib x&uuml;susiyy\u0259tl\u0259r onun \u015f\u0259xsiyy\u0259tind\u0259 &ouml;z t\u0259c\u0259ss&uuml;m&uuml;n&uuml; tapm\u0131\u015fd\u0131. Pe\u015f\u0259 se&ccedil;m\u0259k vaxt\u0131 yeti\u015f\u0259nd\u0259 t\u0259r\u0259dd&uuml;d etm\u0259d\u0259n h\u0259kimliyi se&ccedil;di. 1942-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan D&ouml;vl\u0259t Tibb \u0130nstitutunun m&uuml;alic\u0259-profilaktika fak&uuml;lt\u0259sin\u0259 daxil oldu v\u0259 institutu \u0259la qiym\u0259tl\u0259rl\u0259 bitirdi. Oftalmologiya pe\u015f\u0259sin\u0259 yiy\u0259l\u0259nm\u0259k arzusu il\u0259 Moskva \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 &uuml;z tutdu, &Uuml;mumittifaq M\u0259rk\u0259zi H\u0259kiml\u0259ri T\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259 \u0130nstitutunda ixtisasart\u0131rma kursu ke&ccedil;di.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm; word-spacing: 0px;\"><span style=\"font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m, ilk n&ouml;vb\u0259d\u0259, h\u0259kim idi, bu pe\u015f\u0259ni &ccedil;ox uca tuturdu. H\u0259kimi g&uuml;n\u0259\u015f\u0259 b\u0259nz\u0259d\u0259r\u0259k deyirdi: &ldquo;H\u0259kim insanlara g&uuml;n\u0259\u015f q\u0259d\u0259r laz\u0131md\u0131r&rdquo;.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm; word-spacing: 0px;\"><span style=\"font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">1950-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda g&ouml;z x\u0259st\u0259likl\u0259ri geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131, traxoma deyil\u0259n d\u0259h\u015f\u0259tli b\u0259la t&uuml;\u011fyan edirdi. \u0130nsanlar\u0131 bu b\u0259ladan xilas etm\u0259k, el\u0259c\u0259 d\u0259 dig\u0259r aktual problem olan g&ouml;z&uuml;n pe\u015f\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259 dair fundamental t\u0259dqiqatlar aparmaq, onlar\u0131n effektli m&uuml;alic\u0259 metodlar\u0131n\u0131 v\u0259 profilaktik t\u0259dbirl\u0259ri i\u015fl\u0259yib haz\u0131rlamaq laz\u0131m idi. Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva m\u0259hz bel\u0259 bir vaxtda Moskvadan v\u0259t\u0259n\u0259 qay\u0131d\u0131r v\u0259 Az\u0259rbaycan Elmi-T\u0259dqiqat G&ouml;z X\u0259st\u0259likl\u0259ri \u0130nstitutunda elmi i\u015f&ccedil;i v\u0259zif\u0259sind\u0259 &ccedil;al\u0131\u015fma\u011fa ba\u015flay\u0131r. G\u0259nc t\u0259dqiqat&ccedil;\u0131n\u0131n elmi ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n\u0131n m&ouml;vzusunu h\u0259yat &ouml;z&uuml; m&uuml;\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirir v\u0259 o, elmi istiqam\u0259tl\u0259rinin ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259sini traxoman\u0131n m&uuml;alic\u0259sin\u0259 h\u0259sr edir. Traxoma x\u0259st\u0259liyinin daha geni\u015f yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 rayonlara gedir, x\u0259st\u0259lik ocaqlar\u0131n\u0131 a\u015fkarlay\u0131r, g&ouml;z h\u0259kiml\u0259rin\u0259 m&uuml;hazir\u0259l\u0259r oxuyur, \u0259hali aras\u0131nda s&ouml;hb\u0259tl\u0259r apar\u0131rd\u0131. &Ccedil;ox ke&ccedil;m\u0259d\u0259n Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m traxoma x\u0259st\u0259liyinin ba\u015flan\u011f\u0131c d&ouml;vr&uuml;nd\u0259 sintomisinin t\u0259tbiqind\u0259 u\u011furlu n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 nail oldu. T\u0259dqiqatlar\u0131n\u0131n yekunu olaraq 1959-cu ild\u0259 &ldquo;Traxoman\u0131n dig\u0259r terapiya &uuml;sullar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 sintomisinl\u0259 m&uuml;alic\u0259si&rdquo; m&ouml;vzusunda namiz\u0259dlik dissertasiyas\u0131n\u0131 u\u011furla m&uuml;dafi\u0259 etdi. Onun t\u0259klif etdiyi m&uuml;alic\u0259 metodu tezlikl\u0259 geni\u015f t\u0259cr&uuml;bi t\u0259tbiqini tapd\u0131 v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 respublikada traxoma bir x\u0259st\u0259lik kimi l\u0259\u011fv olundu.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm; word-spacing: 0px;\"><span style=\"font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m f\u0259aliyy\u0259tini Az\u0259rbaycan D&ouml;vl\u0259t H\u0259kiml\u0259ri T\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259 \u0130nstitutunun oftalmologiya kafedras\u0131nda davam etdirir. Burada dosent, professor, kafedra m&uuml;diri v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259yir, oftalmologiyan\u0131n aktual probleml\u0259rin\u0259 h\u0259sr edilmi\u015f &ccedil;oxprofilli t\u0259dqiqatlar apar\u0131r. H\u0259min d&ouml;vrd\u0259 Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m oftalmologiyan\u0131n aktual probleml\u0259rin\u0259 x&uuml;susi diqq\u0259t yetirirdi. Bu probleml\u0259r aras\u0131nda diaqnostika, qlaukoman\u0131n v\u0259 g&ouml;rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n iltihab\u0131n\u0131n m&uuml;alic\u0259si x&uuml;susi yer tutur. Onun diqq\u0259tini oftalmologiyan\u0131n elmi c\u0259h\u0259td\u0259n az ara\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f sah\u0259si &#8211; g&ouml;rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n pe\u015f\u0259 patologiyas\u0131 c\u0259lb edir. Bu problemin aktuall\u0131\u011f\u0131 yaln\u0131z kimya v\u0259 elektronika s\u0259nayesinin geni\u015f inki\u015faf\u0131 il\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 bir &ccedil;ox yeni kimy\u0259vi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rin g&ouml;rm\u0259 orqan\u0131na t\u0259sirinin elmi \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259dqiqi il\u0259 \u0259laq\u0259dar idi. Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m bu sah\u0259nin ilk t\u0259dqiqat&ccedil;\u0131s\u0131 olub. G&ouml;rk\u0259mli alim d&uuml;nyada ilk d\u0259f\u0259 olaraq g&ouml;rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n pe\u015f\u0259 patologiyas\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131ran elmi-t\u0259dqiqat laboratoriyas\u0131 yarad\u0131b v\u0259 elm al\u0259mind\u0259 yeni bir istiqam\u0259tin &#8211; pe\u015f\u0259 oftalmologiyas\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoyub. Bak\u0131 M\u0259i\u015f\u0259t Kondisionerl\u0259ri Zavodunda t\u0259\u015fkil edilmi\u015f bu laboratoriyada elmi-t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131, h\u0259min zavodun v\u0259 dig\u0259r iri s\u0259naye m&uuml;\u0259ssis\u0259l\u0259rinin i\u015f&ccedil;il\u0259rin\u0259 m&uuml;alic\u0259 k&ouml;m\u0259yi d\u0259 g&ouml;st\u0259rilib. Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva bu sah\u0259y\u0259 dair ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n\u0131n ilkin n\u0259tic\u0259l\u0259rini &uuml;mumil\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k Moskvada, M.Helmholts ad\u0131na Elmi-T\u0259dqiqat G&ouml;z X\u0259st\u0259likl\u0259ri \u0130nstitutunda &ldquo;Az\u0259rbaycan\u0131n kimya s\u0259nayesi i\u015f&ccedil;il\u0259rind\u0259 g&ouml;rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti&rdquo; m&ouml;vzusunda doktorluq dissertasiyas\u0131 m&uuml;dafi\u0259 edib. 1977-ci ild\u0259 Z\u0259rif\u0259 \u018fliyevaya tibb elml\u0259ri doktoru alimlik d\u0259r\u0259c\u0259si verilib.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm; word-spacing: 0px;\"><span style=\"font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">G&ouml;rk\u0259mli alim uzun ill\u0259r respublikan\u0131n iri s\u0259naye m&uuml;\u0259ssis\u0259sind\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 elmi-t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri apar\u0131b. Bu t\u0259dqiqatlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri &ldquo;\u015ein istehsal\u0131nda g&ouml;z&uuml;n pe\u015f\u0259 patologiyas\u0131&rdquo;, &ldquo;Xroniki yod intoksikasiyas\u0131 zaman\u0131 oftalmologiya&rdquo; v\u0259 &ldquo;Yod s\u0259nayesind\u0259 g&ouml;z&uuml;n pe\u015f\u0259 x\u0259st\u0259liyinin profilaktikas\u0131&rdquo; kimi d\u0259y\u0259rli monoqrafiyalar\u0131nda &ouml;z \u0259ksini tap\u0131b. 1981-ci ild\u0259 g&ouml;rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n pe\u015f\u0259 patologiyas\u0131 sah\u0259sind\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 elmi-t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259rinin u\u011furlu n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 v\u0259 oftalmologiyan\u0131n inki\u015faf\u0131na verdiyi t&ouml;hf\u0259l\u0259r\u0259 g&ouml;r\u0259 akademik Z\u0259rif\u0259 \u018fliyevaya ke&ccedil;mi\u015f ittifaq\u0131n oftalmologiya sah\u0259sind\u0259 \u0259n m&ouml;t\u0259b\u0259r m&uuml;kafat\u0131 olan SSR\u0130 Tibb Elml\u0259ri Akademiyas\u0131n\u0131n M.\u0130.Averbax ad\u0131na m&uuml;kafat\u0131 verilmi\u015fdi. O, h\u0259min m&uuml;kafata layiq g&ouml;r&uuml;l\u0259n ilk qad\u0131n alim idi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm; word-spacing: 0px;\"><span style=\"font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">M\u0259\u015fhur oftalmoloq M.Krasnov Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n g&ouml;rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n pe\u015f\u0259 patologiyas\u0131n\u0131n &ouml;yr\u0259nilm\u0259sin\u0259 h\u0259sr etdiyi t\u0259dqiqatlar\u0131 y&uuml;ks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259r\u0259k qeyd edib ki, Z\u0259rif\u0259 \u018fziz q\u0131z\u0131 ya\u015fasayd\u0131, oftalmologiya elmi sah\u0259sind\u0259 yeni kamil bir m\u0259kt\u0259b\u0259 r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259 bil\u0259rdi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm; word-spacing: 0px;\"><span style=\"font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva bir s\u0131ra d\u0259rs v\u0259saiti v\u0259 monoqrafiyalar\u0131n m&uuml;\u0259llifidir: &ldquo;K\u0259skin virus konyuktivitl\u0259ri&rdquo;, &ldquo;Keratitl\u0259r, g&ouml;z&uuml;n damarl\u0131 trakt\u0131n\u0131n, torlu qi\u015fan\u0131n, g&ouml;rm\u0259 sinirinin x\u0259st\u0259likl\u0259ri, kataraktalar&rdquo;, &ldquo;Qlaukoma v\u0259 g&ouml;z&uuml;n hipertenziyas\u0131&rdquo;, &ldquo;G&ouml;rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259si&rdquo;, &ldquo;G&ouml;z ya\u015f\u0131 axmas\u0131n\u0131n fiziologiya v\u0259 histologiyas\u0131&rdquo;, &ldquo;\u015e\u0259k\u0259rli diabetd\u0259 g&ouml;z x\u0259st\u0259likl\u0259ri&rdquo;, &ldquo;G&ouml;z&uuml;n mikroc\u0259rrahiyy\u0259si&rdquo;, &ldquo;G&ouml;z b\u0259b\u0259yi ha\u015fiy\u0259sinin adaptasiya v\u0259 m&uuml;dafi\u0259 funksiyas\u0131&rdquo; v\u0259 sair. Alimin &ldquo;Ya\u015fapar\u0131c\u0131 yollar\u0131n fiziologiyas\u0131&rdquo;, &ldquo;Ya\u015fapar\u0131c\u0131 yollar\u0131n c\u0259rrahi m&uuml;alic\u0259si&rdquo;, &ldquo;G&ouml;z ya\u015f\u0131 yollar\u0131n\u0131n qoruyucu c\u0259rrahiyy\u0259 &uuml;sullar\u0131&rdquo; v\u0259 dig\u0259r \u0259s\u0259rl\u0259ri bu g&uuml;n d\u0259 aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131 qoruyub saxlay\u0131r. O, iridodiaqnostika v\u0259 iridoterapiya probleml\u0259ri il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olub, bu sah\u0259y\u0259 dair iki monoqrafiya haz\u0131rlay\u0131b. D&uuml;nya miqyas\u0131nda iridodiaqnostikaya aid kitablar\u0131 da ilk d\u0259f\u0259 Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva yaz\u0131b.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm; word-spacing: 0px;\"><span style=\"font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">G&ouml;rk\u0259mli oftalmoloqun tibbi etika v\u0259 deontologiyaya dair bax\u0131\u015flar\u0131 onun &ldquo;H\u0259kimin \u0259xlaqi t\u0259rbiy\u0259si, deontologiya, tibbi etika v\u0259 \u0259xlaq m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri&rdquo; \u0259s\u0259rind\u0259 \u0259trafl\u0131 \u0259ks olunub. Bu \u0259s\u0259rd\u0259 h\u0259kim v\u0259 x\u0259st\u0259nin qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 m&uuml;nasib\u0259tl\u0259rinin h\u0259ssas m\u0259qamlar\u0131, m&uuml;alic\u0259 h\u0259kiminin diaqnostika v\u0259 m&uuml;alic\u0259 prosesind\u0259 apar\u0131c\u0131 rolu, tibb i\u015f&ccedil;il\u0259rinin yaln\u0131z t\u0259hsilinin deyil, h\u0259m d\u0259 t\u0259rbiy\u0259sinin vacibliyi &ouml;n planda verilib.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm; word-spacing: 0px;\"><span style=\"font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n birba\u015fa r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda g\u0259nc elmi i\u015f&ccedil;il\u0259rin v\u0259 h\u0259kim-oftalmoloqlar\u0131n b&ouml;y&uuml;k bir n\u0259sli yeti\u015fmi\u015f, o, &ouml;z&uuml;nd\u0259n sonra d\u0259y\u0259rli m\u0259kt\u0259b qoymu\u015fdu.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm; word-spacing: 0px;\"><span style=\"font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">D&uuml;nya oftalmologiya elminin tan\u0131nm\u0131\u015f simalar\u0131n\u0131n Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva haqq\u0131nda b\u0259zi fikirl\u0259rini xat\u0131rlatmaq yerin\u0259 d&uuml;\u015f\u0259r. Akademik A.Nesterov deyirdi: &ldquo;Z\u0259rif\u0259 \u018fliyeva b&ouml;y&uuml;k professional idi. M\u0259n onu &ouml;z sah\u0259sinin m\u0259\u015fhur alimi hesab edir\u0259m&rdquo;. Moskva Elmi-T\u0259dqiqat G&ouml;z X\u0259st\u0259likl\u0259ri \u0130nstitutunun direktoru K.Trutneva Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n elmi-t\u0259dqiqatlar\u0131n\u0131n s\u0259ciyy\u0259vi x&uuml;susiyy\u0259tl\u0259rini y&uuml;ks\u0259k d\u0259y\u0259rl\u0259ndir\u0259r\u0259k yaz\u0131rd\u0131: &ldquo;Bu c&uuml;r t\u0259dqiqatlar h\u0259cmin\u0259 v\u0259 vacibliyin\u0259 g&ouml;r\u0259 se&ccedil;ils\u0259 d\u0259, &ccedil;ox z\u0259hm\u0259t t\u0259l\u0259b ets\u0259 d\u0259, sosial-iqtisadi bax\u0131mdan \u0259v\u0259zsizdir. Bu nadir t\u0259dqiqatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 z\u0259r\u0259rli istehsal sah\u0259l\u0259rind\u0259 &ccedil;al\u0131\u015fanlar\u0131n i\u015f \u015f\u0259raitini yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n metodiki t&ouml;vsiy\u0259l\u0259r i\u015fl\u0259nib haz\u0131rlanm\u0131\u015f, istehsalata t\u0259tbiq edilmi\u015fdir. Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n apard\u0131\u011f\u0131 t\u0259dqiqatlar\u0131n \u0259sas mahiyy\u0259ti d\u0259 m\u0259hz bundan ibar\u0259tdir&rdquo;. Tibb elml\u0259ri doktoru, professor Z.Skripni&ccedil;enko alimin elmi f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 bel\u0259 qiym\u0259t verirdi: &ldquo;Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n elmi maraq dair\u0259si &ccedil;ox geni\u015f idi. O, bir &uuml;mumi d\u0259ft\u0259r\u0259 yeni kitab &uuml;&ccedil;&uuml;n n\u0259z\u0259rd\u0259 tutdu\u011fumuz fikirl\u0259ri qeyd etmi\u015fdi. Bunlar \u0259sas\u0259n toksik kataraktalara v\u0259 toksik qlaukomalara h\u0259sr olunmu\u015f elmi i\u015fl\u0259rd\u0259n, t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r v\u0259 oftalmoloq h\u0259kiml\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan m\u0259ruz\u0259l\u0259rd\u0259n ibar\u0259t idi&rdquo;.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm; word-spacing: 0px;\"><span style=\"font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">T\u0259bab\u0259td\u0259 &ouml;z d\u0259stx\u0259ti olan novator alim 150-d\u0259n &ccedil;ox elmi \u0259s\u0259rin, 10 monoqrafiyan\u0131n, 12 s\u0259m\u0259r\u0259l\u0259\u015fdirici t\u0259klifin v\u0259 d\u0259rs v\u0259saitl\u0259rinin m&uuml;\u0259llifidir. Az\u0259rbaycan oftalmologiya elmini d&uuml;nyada tan\u0131dan Z\u0259rif\u0259 \u018fliyevan\u0131n a&ccedil;d\u0131\u011f\u0131 yol ild\u0259n-il\u0259 geni\u015fl\u0259nir, z\u0259ngin irsi, pedaqoji f\u0259aliyy\u0259ti d&ouml;n\u0259-d&ouml;n\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r, &ouml;yr\u0259nilir v\u0259 ne&ccedil;\u0259-ne&ccedil;\u0259 t\u0259dqiqat \u0259s\u0259rinin m&ouml;vzusuna &ccedil;evrilir.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm; word-spacing: 0px;\"><span style=\"font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">Bu g&uuml;n d\u0259 Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva haqq\u0131nda s&ouml;hb\u0259t d&uuml;\u015f\u0259nd\u0259 g&ouml;z&uuml;m&uuml;z &ouml;n&uuml;nd\u0259 i\u015f\u0131ql\u0131 bir obraz &ndash; \u0259sl Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131n\u0131n obraz\u0131 canlan\u0131r. Onun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 &ouml;m&uuml;r ba\u015fdan-ba\u015fa bir i\u015f\u0131q m&uuml;c\u0259ss\u0259m\u0259sidir.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; line-height: 24pt;\"><span style=\"color: #000000;\"><b><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'Arial', sans-serif; color: black;\"><\/span><\/b><\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Akademik Z\u0259rif\u0259 \u018fliyeva &ouml;z t\u0259dqiqatlar\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan tibb elmini \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 ir\u0259li apar\u0131b &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; AZ\u018fRTAC t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f material\u0131 t\u0259qdim edirik Bak\u0131, 28 aprel,&nbsp;AZ\u018fRTAC Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva b\u0259nz\u0259rsiz, i\u015f\u0131ql\u0131 bir &ouml;m&uuml;r ya\u015fay\u0131b. Bu i\u015f\u0131qdan ham\u0131ya pay &ccedil;at\u0131rd\u0131: ail\u0259sin\u0259, \u0259hat\u0259sind\u0259 olan h\u0259r k\u0259s\u0259, g&ouml;z&uuml;n&uuml;n nurunu itirmi\u015f insanlara&#8230; O, 62 il &ouml;m&uuml;r s&uuml;r&uuml;b. Bu q\u0131sa &ouml;m&uuml;r yolu parlaq [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"","ocean_second_sidebar":"","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"","ocean_custom_header_template":"","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"","ocean_menu_typo_font_family":"","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"on","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-15240","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-khaebaerlaer-az","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15240","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15240"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15240\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15240"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15240"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15240"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}