{"id":15438,"date":"2020-08-31T09:54:51","date_gmt":"2020-08-31T06:54:51","guid":{"rendered":"https:\/\/mdu.edu.az\/erm-nistan-n-az-rbaydzana-t-dzav-z-zhubadl-rayonunun-i-al-olunmas-ndan-27-il-ke-ir\/"},"modified":"2020-08-31T09:54:51","modified_gmt":"2020-08-31T06:54:51","slug":"erm-nistan-n-az-rbaydzana-t-dzav-z-zhubadl-rayonunun-i-al-olunmas-ndan-27-il-ke-ir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/erm-nistan-n-az-rbaydzana-t-dzav-z-zhubadl-rayonunun-i-al-olunmas-ndan-27-il-ke-ir\/","title":{"rendered":"Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana t\u0259cav\u00fcz\u00fc: Qubadl\u0131 rayonunun i\u015f\u011fal olunmas\u0131ndan 27 il ke\u00e7ir"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center;\"><b><span style=\"font-size: 14pt; color: navy;\">Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana t\u0259cav&uuml;z&uuml;: Qubadl\u0131 rayonunun i\u015f\u011fal olunmas\u0131ndan 27 il ke&ccedil;ir<\/span><\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 8pt;\"><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <a href=\"https:\/\/azertag.az\/xeber\/Ermenistanin_Azerbaycana_tecavuzu_Qubadli_rayonunun_isgal_olunmasindan_27_il_kechir-1573153\" target=\"_blank\" style=\"color: #0000ff; text-decoration: underline; outline: currentcolor none 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 14px; font-style: normal; font-weight: 400; letter-spacing: normal; text-align: start; text-indent: 0px; text-transform: none; white-space: normal; word-spacing: 0px; background-color: #ffffff;\" rel=\"noopener\">AZ\u018fRTAC t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f material\u0131 t\u0259qdim edirik<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 27pt;\"><span style=\"font-size: 10pt;\"><span style=\"color: #000000;\">Bak\u0131, 31 avqust,<\/span> <a href=\"https:\/\/azertag.az\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>&nbsp;<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 27pt;\"><span style=\"color: #000000;\">XX \u0259srin 80-ci ill\u0259rinin sonunda erm\u0259nil\u0259r &ldquo;b&ouml;y&uuml;k Erm\u0259nistan&rdquo; ideyas\u0131n\u0131 h\u0259yata ke&ccedil;irm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259td\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k yenid\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b&ouml;lg\u0259sin\u0259 dair \u0259sass\u0131z \u0259razi iddialar\u0131 ir\u0259li s&uuml;rd&uuml;l\u0259r. Erm\u0259nistan SSR Ali Soveti 1989-cu il dekabr\u0131n 1-d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n suverenliyini kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozaraq Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tinin (DQMV) Erm\u0259nistan SSR-y\u0259 birl\u0259\u015fdirilm\u0259si haqq\u0131nda Konstitusiyaya zidd q\u0259rar q\u0259bul etdi. Sovet r\u0259hb\u0259rliyinin &ccedil;ox ciddi v\u0259 ba\u011f\u0131\u015flanmaz s\u0259hvl\u0259ri v\u0259 erm\u0259nip\u0259r\u0259st siyas\u0259ti 1990-c\u0131 ilin sonu &#8211; 1991-ci ilin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 v\u0259ziyy\u0259tin getdikc\u0259 k\u0259skinl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib &ccedil;\u0131xard\u0131, DQMV v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Erm\u0259nistan il\u0259 h\u0259ms\u0259rh\u0259d b&ouml;lg\u0259l\u0259rind\u0259 erm\u0259ni t\u0259cav&uuml;z&uuml; daha geni\u015f miqyas ald\u0131.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 27pt;\"><span style=\"color: #000000;\">Bu fikirl\u0259ri<\/span> <a href=\"https:\/\/azertag.az\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a><span style=\"color: #000000;\">-a a&ccedil;\u0131qlamas\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti yan\u0131nda D&ouml;vl\u0259t \u0130dar\u0259&ccedil;ilik Akademiyas\u0131n\u0131n professoru, siyasi elml\u0259r doktoru El&ccedil;in \u018fhm\u0259dov bildirib.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 27pt;\"><span style=\"color: #000000;\">SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyinin himay\u0259darl\u0131\u011f\u0131 say\u0259sind\u0259 Erm\u0259nistan Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b&ouml;lg\u0259sind\u0259 h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, 1988-ci ild\u0259n &#8211; 1991-ci ilin sonunad\u0259k Az\u0259rbaycan\u0131n Qazax, Tovuz, A\u011fstafa, G\u0259d\u0259b\u0259y, K\u0259lb\u0259c\u0259r, La&ccedil;\u0131n, Qubadl\u0131 v\u0259 Z\u0259ngilan rayonlar\u0131na 304 d\u0259f\u0259 silahl\u0131 h&uuml;cum etmi\u015f, 1249 d\u0259f\u0259 k&uuml;tl\u0259vi artilleriya at\u0259\u015fin\u0259 tutmu\u015f, n\u0259tic\u0259d\u0259 411 n\u0259f\u0259r &ouml;ld&uuml;r&uuml;lm&uuml;\u015fd&uuml;. H&uuml;cumlar Nax&ccedil;\u0131van, S\u0259d\u0259r\u0259k v\u0259 Ordubad istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259 d\u0259 edilmi\u015fdi. Halbuki, ad\u0131 &ccedil;\u0259kil\u0259n v\u0259 Erm\u0259nistanla s\u0259rh\u0259dd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n bu rayonlar\u0131n erm\u0259nil\u0259rin \u0259razi iddias\u0131 olan Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa aidiyy\u0259ti yox idi. Bu, Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u0259razi iddialar\u0131 v\u0259 h\u0259rbi t\u0259cav&uuml;z&uuml;n&uuml;n t\u0259kc\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fla m\u0259hdudla\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g&ouml;st\u0259rirdi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 27pt;\"><span style=\"color: #000000;\">1991-ci il oktyabr\u0131n sonu &#8211; 1992-ci ilin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Qaraba\u011f\u0131n da\u011fl\u0131q hiss\u0259sind\u0259ki 30-dan &ccedil;ox ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259si, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n Tu\u011f, Salak\u0259tin, \u0130mar\u0259t-Q\u0259rv\u0259nd, S\u0131rxav\u0259nd, Me\u015f\u0259li, C\u0259milli, Umudlu, K\u0259rkicahan, Mal\u0131b\u0259yli, Qu\u015f&ccedil;ular, Kosalar, Qarada\u011fl\u0131 v\u0259 dig\u0259r strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik, az\u0259rbaycanl\u0131lar ya\u015fayan k\u0259ndl\u0259r Erm\u0259nistan\u0131n silahl\u0131 q&uuml;vv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n yand\u0131r\u0131ld\u0131, da\u011f\u0131d\u0131ld\u0131 v\u0259 talan edildi, \u0259halisi t\u0259cav&uuml;z\u0259 v\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131na m\u0259ruz qalaraq &ouml;z do\u011fma yurdlar\u0131ndan m\u0259cbur\u0259n k&ouml;&ccedil;k&uuml;n d&uuml;\u015fd&uuml;. XX \u0259srin sonunda &#8211; 1992-ci il fevral\u0131n 26-da b&uuml;t&uuml;n d&uuml;nyan\u0131n g&ouml;z&uuml; qar\u015f\u0131s\u0131nda ba\u015f ver\u0259n, q\u0259ddarl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 amans\u0131zl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 se&ccedil;il\u0259n Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 is\u0259 bu t\u0259cav&uuml;zkar siyas\u0259tin \u0259n qanl\u0131 v\u0259 yadda\u015flardan silinm\u0259y\u0259n s\u0259hif\u0259si olmu\u015fdur. 1992-ci il may\u0131n 8-d\u0259 Erm\u0259nistan silahl\u0131 q&uuml;vv\u0259l\u0259rinin h\u0259rbi t\u0259cav&uuml;z&uuml; n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259rk\u0259zi olan \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259ri v\u0259 rayonun 30 k\u0259ndi i\u015f\u011fal edildi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 27pt;\"><span style=\"color: #000000;\">\u0130yirmi yeddi il \u0259vv\u0259l &ndash; 1993-c&uuml; il avqust ay\u0131n\u0131n 31-d\u0259 Erm\u0259nistan silahl\u0131 q&uuml;vv\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b&ouml;lg\u0259sinin h&uuml;dudlar\u0131ndan k\u0259narda yerl\u0259\u015f\u0259n 802 km&sup2; sah\u0259si, 30,3 min n\u0259f\u0259r \u0259halisi, 1 \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 93 k\u0259ndd\u0259n ibar\u0259t olan q\u0259dim Qubadl\u0131 rayonunu b&uuml;t&uuml;nl&uuml;kl\u0259 i\u015f\u011fal etdil\u0259r. Haz\u0131rda Qubadl\u0131 rayonunun 42 mind\u0259n &ccedil;ox \u0259halisi Az\u0259rbaycan\u0131n m&uuml;xt\u0259lif b&ouml;lg\u0259l\u0259rind\u0259 m\u0259cburi k&ouml;&ccedil;k&uuml;n kimi m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015flar.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 27pt;\"><span style=\"color: #000000;\">Qubadl\u0131 rayonu Az\u0259rbaycan\u0131n c\u0259nub-q\u0259rbind\u0259, Qaraba\u011f silsil\u0259sinin c\u0259nub-q\u0259rb \u0259t\u0259kl\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015fir. \u018fn uca n&ouml;qt\u0259si d\u0259niz s\u0259viyy\u0259sind\u0259n 2003 metr y&uuml;ks\u0259klikd\u0259ki Topa\u011fac zirv\u0259sidir. \u018frazisind\u0259n B\u0259rg&uuml;\u015fad v\u0259 H\u0259k\u0259ri &ccedil;aylar\u0131 ax\u0131r. \u015eimalda La&ccedil;\u0131n, q\u0259rbd\u0259 Erm\u0259nistan Respublikas\u0131 (120 km), \u015fimal-\u015f\u0259rqd\u0259 Xocav\u0259nd rayonu (42 km), \u015f\u0259rqd\u0259 C\u0259bray\u0131l, c\u0259nubda v\u0259 c\u0259nub-q\u0259rbd\u0259 is\u0259, Z\u0259ngilan rayonu il\u0259 h\u0259ms\u0259rh\u0259ddir.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 27pt;\"><span style=\"color: #000000;\">\u0130\u015f\u011faldan \u0259vv\u0259l Qubadl\u0131 rayonunda 21 orta, 26 s\u0259kkizillik, 15 ibtidai m\u0259kt\u0259b, 300 yerlik 4 x\u0259st\u0259xana v\u0259 33 s\u0259hiyy\u0259 m&uuml;\u0259ssis\u0259si, 111 m\u0259d\u0259ni maarif m&uuml;\u0259ssis\u0259si, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n 60 kitabxana, 10 m\u0259d\u0259niyy\u0259t evi, 28 klub, 6 avtoklub, 23 kino qur\u011fusu, el\u0259c\u0259 d\u0259, 125 ticar\u0259t, 96 ictimai-ia\u015f\u0259, 25 m\u0259i\u015f\u0259t xidm\u0259ti, 21 rabit\u0259 m&uuml;\u0259ssis\u0259si f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259rirdi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 27pt;\"><span style=\"color: #000000;\">Bununla yana\u015f\u0131, Qubadl\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri \u0259razisind\u0259 a\u015fkar olunmu\u015f &ldquo;X\u0131rman yeri&rdquo; adl\u0131 ya\u015fay\u0131\u015f yeri, \u018fliquluu\u015fa\u011f\u0131 k\u0259ndind\u0259 a\u015fkar olunmu\u015f &ldquo;Qala&ccedil;a&rdquo;, &ldquo;Koro\u011flu qalas\u0131&rdquo;, Muradxanl\u0131 k\u0259ndi \u0259razisind\u0259 &ldquo;Mal t\u0259p\u0259&rdquo; abid\u0259l\u0259ri m&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n son tunc, ilk d\u0259mir d&ouml;vr&uuml;n\u0259 aid edilir. Saray, Poladl\u0131, Xocamsaxl\u0131, &Ccedil;ardaxl\u0131 k\u0259ndl\u0259ri \u0259razisind\u0259 ke&ccedil;ilm\u0259z s\u0131ld\u0131r\u0131m qayalar &uuml;z\u0259rind\u0259 son d&ouml;vr\u0259 q\u0259d\u0259r qalan istehkam qala&ccedil;alar ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda VII-IX \u0259srl\u0259r\u0259 aid edils\u0259 d\u0259, \u0259slind\u0259 bu istehkam qala&ccedil;alar b.e.\u0259. I y&uuml;zillikd\u0259 Atropatena v\u0259 Albaniya d&ouml;vl\u0259tl\u0259rini ay\u0131ran s\u0259rh\u0259d boyunca vahid ke\u015fik&ccedil;i-g&ouml;z\u0259t&ccedil;i m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri sisteminin t\u0259rkib hiss\u0259sidir.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 27pt;\"><span style=\"color: #000000;\">Bunlar\u0131n s\u0131ras\u0131nda \u018fliquluu\u015fa\u011f\u0131 k\u0259ndi \u0259rsizind\u0259 &ldquo;Ma\u011fara&rdquo; m\u0259b\u0259di (IV \u0259sr), &ldquo;Qalal\u0131&rdquo; qalas\u0131, q\u0259dim &ldquo;G&ouml;y qala&rdquo; (V \u0259sr), Gayr d\u0259r\u0259sind\u0259 &ldquo;Ma\u011fara&rdquo; m\u0259b\u0259di (IV \u0259sr), Zor v\u0259 Balah\u0259s\u0259nli k\u0259ndind\u0259ki s\u0131\u011f\u0131nacaqlar (IV \u0259sr), Muradxanl\u0131 k\u0259ndind\u0259 yeralt\u0131 ke&ccedil;idl\u0259 &ldquo;Qalal\u0131&rdquo; qalas\u0131 (V \u0259sr), Lal\u0259zar k&ouml;rp&uuml;s&uuml; (1867-ci il), Mahmudlu k\u0259ndi \u0259razisind\u0259 &ldquo;Qara qaya&rdquo; s\u0131\u011f\u0131naca\u011f\u0131, Xocamusaxl\u0131 k\u0259ndind\u0259 &ldquo;Qala&ccedil;id&rdquo; qalas\u0131 (XIV \u0259sr), Dondarl\u0131 k\u0259ndind\u0259 Hac\u0131b\u0259d\u0259l k&ouml;rp&uuml;s&uuml; (XVIII\u0259sr), el\u0259c\u0259 d\u0259 \u018fyin, Dondarl\u0131, D\u0259mir&ccedil;il\u0259r, Yusifb\u0259yli, Seytas, Qara\u011facl\u0131, Mahr\u0131zl\u0131, Xocamsaxl\u0131 k\u0259ndl\u0259rind\u0259ki q\u0259dim Da\u015f sand\u0131q, Da\u015f qoyun fiquru, Cavan\u015fir t&uuml;rb\u0259si, el\u0259c\u0259 d\u0259 bir s\u0131ra q\u0259dim m\u0259scidl\u0259r, t&uuml;rb\u0259l\u0259r, s\u0131\u011f\u0131nacaqlar, k&ouml;rp&uuml;l\u0259r, bulaqlar v\u0259 dig\u0259r tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan abid\u0259l\u0259r erm\u0259nil\u0259rin vandalizmin\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015f, da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 m\u0259hv edilmi\u015fdir. Erm\u0259nil\u0259r 5 mind\u0259n &ccedil;ox nadir eksponat saxlan\u0131lan Qubadl\u0131 tarix-diyar\u015f&uuml;nasl\u0131q muzeyini d\u0259 talan etmi\u015f, el\u0259c\u0259 d\u0259 dig\u0259r tarixi abid\u0259l\u0259r haz\u0131rda i\u015f\u011fal alt\u0131ndad\u0131r.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 27pt;\"><span style=\"color: #000000;\">&Uuml;mumilikd\u0259, 1988-1993-c&uuml; ill\u0259rd\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n h\u0259rbi t\u0259cav&uuml;z&uuml; n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi, memarl\u0131q v\u0259 dini abid\u0259l\u0259ri, x&uuml;susil\u0259, 600-d\u0259n &ccedil;ox tarixi v\u0259 memarl\u0131q abid\u0259si, onlardan 144 m\u0259b\u0259d v\u0259 67 m\u0259scid Erm\u0259nistan silahl\u0131 q&uuml;vv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n tamamil\u0259 da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bununla yana\u015f\u0131, 40 min eksponat\u0131n qorundu\u011fu 22 muzey, 927 kitabxanada 4,6 mln. kitab v\u0259 qiym\u0259tli tarixi \u0259lyazmalar m\u0259hv edilmi\u015f, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi irsin\u0259 aid olan qiym\u0259tli n&uuml;mun\u0259l\u0259r muzeyl\u0259rd\u0259n o\u011furlanaraq sonradan m&uuml;xt\u0259lif h\u0259rraclarda sat\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 27pt;\"><span style=\"color: #000000;\">XX \u0259srin sonunda monoetnik d&ouml;vl\u0259t yaratma\u011fa nail olan Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259cav&uuml;z&uuml; n\u0259tic\u0259sind\u0259 1992-1993-c&uuml; ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b&ouml;lg\u0259si v\u0259 onun h&uuml;dudlar\u0131ndan k\u0259narda yerl\u0259\u015f\u0259n La&ccedil;\u0131n, K\u0259lb\u0259c\u0259r, A\u011fdam, F&uuml;zuli, C\u0259bray\u0131l, Qubadl\u0131 v\u0259 Z\u0259ngilan rayonlar\u0131 z\u0259bt edilmi\u015f v\u0259 haz\u0131rda Az\u0259rbaycan \u0259razisinin 20 faizd\u0259n &ccedil;ox hiss\u0259si Erm\u0259nistan silahl\u0131 q&uuml;vv\u0259l\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131 alt\u0131ndad\u0131r. Erm\u0259nistan\u0131n h\u0259rbi t\u0259cav&uuml;z&uuml; n\u0259tic\u0259sind\u0259 bu \u0259razil\u0259r etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259y\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015f, Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal olunmu\u015f \u0259razil\u0259rind\u0259n 1 milyondan &ccedil;ox az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259hali &ouml;z do\u011fma torpa\u011f\u0131ndan m\u0259cbur\u0259n k&ouml;&ccedil;k&uuml;n d&uuml;\u015fm&uuml;\u015fd&uuml;r. B&uuml;t&uuml;n d&ouml;vrl\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi, 1988-1993-c&uuml; ill\u0259rd\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n h\u0259yata ke&ccedil;irdiyi bu i\u015f\u011fal&ccedil;\u0131l\u0131q siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 20 000 n\u0259f\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131 h\u0259lak olmu\u015f, 50 000 n\u0259f\u0259r is\u0259 m&uuml;xt\u0259lif d\u0259r\u0259c\u0259li x\u0259sar\u0259t alaraq \u0259lil olmu\u015fdur.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 27pt;\"><span style=\"color: #000000;\">Bununla yana\u015f\u0131, 1988-1994-c&uuml; ill\u0259rd\u0259 m&uuml;xt\u0259lif s\u0259pkili ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259 v\u0259 m&uuml;lki obyektl\u0259rd\u0259, s\u0259rni\u015fin avtobuslar\u0131nda, s\u0259rni\u015fin v\u0259 y&uuml;k qatarlar\u0131nda, hava n\u0259qliyyat\u0131nda, Bak\u0131 Metropolitenind\u0259, s\u0259rni\u015fin da\u015f\u0131yan d\u0259niz b\u0259r\u0259sind\u0259 t&ouml;r\u0259dilmi\u015f terror akt\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 1200 n\u0259f\u0259r dinc sakinl\u0259r h\u0259lak olub, 1705 n\u0259f\u0259r yaralan\u0131b. Bu faktlar, soyq\u0131r\u0131m\u0131 v\u0259 vandalizm aktlar\u0131 t\u0259sdiq edir ki, Erm\u0259nistan\u0131n y&uuml;r&uuml;td&uuml;y&uuml; fa\u015fist ideologiyas\u0131, Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259, d&ouml;vl\u0259t terrorizmi v\u0259 i\u015f\u011fal&ccedil;\u0131l\u0131q siyas\u0259ti 30 ild\u0259n art\u0131qd\u0131r ki, d&uuml;nya ictimaiyy\u0259tinin g&ouml;z&uuml; qar\u015f\u0131s\u0131nda ba\u015f verir. Bu bax\u0131mdan, iyulun 12-d\u0259 q\u0259sd\u0259n Az\u0259rbaycan-Erm\u0259nistan s\u0259rh\u0259dind\u0259 ba\u015f ver\u0259n m&uuml;lki \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259cav&uuml;z akt\u0131 ictimai fikri i\u015f\u011fal alt\u0131nda saxlad\u0131\u011f\u0131 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f v\u0259 \u0259traf 7 rayondan yay\u0131nd\u0131rmaqla yana\u015f\u0131, Erm\u0259nistan\u0131n a&ccedil;\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 i\u015f\u011fal&ccedil;\u0131l\u0131q siyas\u0259tini davam etdirdiyini g&ouml;st\u0259rir.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 27pt;\"><span style=\"color: #000000;\">Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 t\u0259cav&uuml;z&uuml; il\u0259 \u0259laq\u0259dar 1993-c&uuml; ild\u0259 BMT T\u0259hl&uuml;k\u0259sizlik \u015euras\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edilmi\u015f 822, 853, 874 v\u0259 884 sayl\u0131 q\u0259tnam\u0259l\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b&uuml;t&ouml;vl&uuml;y&uuml;, suverenliyi v\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin toxunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n z\u0259ruriliyi bir daha t\u0259sdiq olunur, i\u015f\u011fal&ccedil;\u0131 q&uuml;vv\u0259l\u0259rin i\u015f\u011fal etdikl\u0259ri Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rind\u0259n d\u0259rhal, tam v\u0259 qeyd-\u015f\u0259rtsiz &ccedil;\u0131xmas\u0131 g&ouml;st\u0259rilir. Lakin BMT T\u0259hl&uuml;k\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n d&ouml;rd q\u0259tnam\u0259sin\u0259, Qo\u015fulmama H\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n, Avropa Parlamentinin, \u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n v\u0259 el\u0259c\u0259 d\u0259 dig\u0259r beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n q\u0259bul etdiyi s\u0259n\u0259dl\u0259r\u0259 baxmayaraq indiy\u0259 kimi Erm\u0259nistan\u0131n a&ccedil;\u0131q-a\u015fkar h\u0259rbi i\u015f\u011fal&ccedil;\u0131l\u0131q m&ouml;vqeyi tutmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 m&uuml;naqi\u015f\u0259 &ouml;lk\u0259mizin \u0259razi b&uuml;t&ouml;vl&uuml;y&uuml; v\u0259 suverenliyi &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259 \u0259dal\u0259tli h\u0259llini tapmay\u0131b.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 27pt;\"><span style=\"color: #000000;\">Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, XX \u0259srin sonundan ba\u015flayaraq Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u0259sass\u0131z \u0259razi iddialar\u0131 v\u0259 a&ccedil;\u0131q-a\u015fkar i\u015f\u011fal&ccedil;\u0131l\u0131q siyas\u0259ti beyn\u0259lxalq h&uuml;ququn b&uuml;t&uuml;n norma v\u0259 prinsipl\u0259rin\u0259 ziddir. Erm\u0259nistan\u0131n bu t\u0259cav&uuml;zkarl\u0131\u011f\u0131 BMT Nizamnam\u0259sind\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan &ouml;z m&uuml;q\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yin etm\u0259k h&uuml;ququnun h\u0259yata ke&ccedil;irilm\u0259si deyil, Nizamnam\u0259nin 2-ci madd\u0259sinin 4-c&uuml; b\u0259ndinin kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozulmas\u0131 &ndash; ba\u015fqa d&ouml;vl\u0259tin \u0259razi b&uuml;t&ouml;vl&uuml;y&uuml;n\u0259 v\u0259 siyasi m&uuml;st\u0259qilliyin\u0259 qar\u015f\u0131 zor i\u015fl\u0259dilm\u0259si dem\u0259kdir. Bel\u0259 ki, d&uuml;nyada s&uuml;lh&uuml;n v\u0259 t\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyin t\u0259minat&ccedil;\u0131s\u0131 olan BMT Nizamnam\u0259sinin 1-ci madd\u0259sinin 1-ci b\u0259ndind\u0259 t\u0259\u015fkilat\u0131n \u0259sas v\u0259zif\u0259si kimi &ldquo;beyn\u0259lxalq s&uuml;lh&uuml; qorumaq v\u0259 bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 t\u0259cav&uuml;z h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rin\u0259 v\u0259 ya s&uuml;lh&uuml;n pozulmas\u0131na y&ouml;n\u0259lmi\u015f dig\u0259r pozuntulara qar\u015f\u0131 t\u0259sirli kollektiv t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke&ccedil;irm\u0259k&rdquo; n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bununla yana\u015f\u0131, Erm\u0259nistan b&uuml;t&uuml;n beyn\u0259lxalq h&uuml;quqi s\u0259n\u0259dl\u0259ri, x&uuml;susil\u0259 BMT Nizamnam\u0259sinin I v\u0259 II madd\u0259l\u0259rind\u0259, 1970-ci il 24 oktyabr tarixli beyn\u0259lxalq h&uuml;ququn prinsipl\u0259ri haqq\u0131nda B\u0259yannam\u0259d\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 1975-ci il 1 avqust tarixli AT\u018fM\/AT\u018fT-in Helsinki Yekun Akt\u0131nda ifad\u0259 olunmu\u015f beyn\u0259lxalq h&uuml;ququn \u0259sas prinsipl\u0259rini kobudcas\u0131na pozmu\u015fdur. Beyn\u0259lxalq h&uuml;quq normalar\u0131n\u0131n erm\u0259nisayaq t\u0259fsiri d&ouml;vl\u0259tl\u0259rin \u0259razi b&uuml;t&ouml;vl&uuml;y&uuml; v\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259rin pozulmas\u0131n\u0131n qeyri-m&uuml;mk&uuml;nl&uuml;y&uuml; haqq\u0131nda 1990-c\u0131 il noyabr\u0131n 21-d\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f yeni Avropa &uuml;&ccedil;&uuml;n Paris Xartiyas\u0131na da tamamil\u0259 ziddir v\u0259 q\u0259buledilm\u0259zdir.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 27pt;\"><span style=\"color: #000000;\">Bu bax\u0131mdan, Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m&uuml;naqi\u015f\u0259si h\u0259ll olunmadan, y\u0259ni Erm\u0259nistan i\u015f\u011fal olunmu\u015f Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131ndan &ccedil;\u0131xmay\u0131nca b&ouml;lg\u0259d\u0259 he&ccedil; bir m&uuml;sb\u0259t ir\u0259lil\u0259yi\u015fin m&uuml;mk&uuml;n olmayaca\u011f\u0131n\u0131 vur\u011fulamaqla yana\u015f\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131n d&ouml;vl\u0259tinin &ouml;z milli maraqlar\u0131 u\u011frunda, \u0259razi b&uuml;t&ouml;vl&uuml;y&uuml;m&uuml;z&uuml;n b\u0259rpa olunmas\u0131na nail olmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n sona q\u0259d\u0259r m&uuml;bariz\u0259 aparaca\u011f\u0131n\u0131 bildirib. D&ouml;vl\u0259t ba\u015f&ccedil;\u0131s\u0131 son vaxtlar d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 m&uuml;h&uuml;m beyn\u0259lxalq platformada Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal&ccedil;\u0131l\u0131q siyas\u0259tini if\u015fa ed\u0259r\u0259k t\u0259cav&uuml;zkar\u0131n fa\u015fist ideologiyas\u0131 y&uuml;r&uuml;td&uuml;y&uuml;n&uuml; v\u0259 terrorizmi d&ouml;vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259ndiyini b&uuml;t&uuml;n d&uuml;nyaya b\u0259yan etmi\u015fdir.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 27pt;\"><span style=\"color: #000000;\">Erm\u0259nistan dan\u0131\u015f\u0131qlar ad\u0131 il\u0259 imitasiya il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur. Buna r\u0259vac ver\u0259n AT\u018fT-in Minsk qrupunun m&uuml;c\u0259rr\u0259d v\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi b\u0259yanatlar\u0131 da el\u0259 status-kvonu qoruyub saxlama\u011fa &ccedil;al\u0131\u015fan Erm\u0259nistan\u0131 h\u0259r d\u0259f\u0259 bir az da \u015firnikl\u0259ndirir. Ona g&ouml;r\u0259 AT\u018fT Minsk qrupu t\u0259cav&uuml;zkar\u0131 &ouml;z ad\u0131 il\u0259 &ccedil;a\u011f\u0131rmal\u0131, onu s&uuml;lh\u0259 m\u0259cbur etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n BMT T\u0259hl&uuml;k\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n q\u0259bul etdiyi 822, 853, 874, 884 sayl\u0131 q\u0259tnam\u0259l\u0259r \u0259sas\u0131nda qeyd-\u015f\u0259rtsiz Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131ndan &ccedil;\u0131xmas\u0131n\u0131 birm\u0259nal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259l\u0259b etm\u0259li, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f v\u0259 \u0259traf yeddi rayondan etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259y\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015f, &ouml;z do\u011fma yurdlar\u0131ndan m\u0259cbur\u0259n k&ouml;&ccedil;k&uuml;n d&uuml;\u015fm&uuml;\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n h&uuml;quqlar\u0131n\u0131n b\u0259rpa olunmas\u0131na &ccedil;al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. T\u0259cav&uuml;zkar Erm\u0259nistana qar\u015f\u0131 he&ccedil; bir \u0259m\u0259li t\u0259dbirin g&ouml;r&uuml;lm\u0259m\u0259si AT\u018fT-in Minsk qrupuna olan &uuml;midl\u0259ri d\u0259 he&ccedil;\u0259 endirmi\u015fdir.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 27pt;\"><span style=\"color: #000000;\">Az\u0259rbaycan Prezidenti bildirib ki, Az\u0259rbaycan d&ouml;vl\u0259ti AT\u018fT-in Minsk qrupundan t\u0259cav&uuml;zkarla t\u0259cav&uuml;z\u0259 m\u0259ruz qalan\u0131n ad\u0131n\u0131 &ccedil;\u0259km\u0259yi, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n daha ciddi, konkret v\u0259 m\u0259qs\u0259d\u0259 &uuml;nvanlanm\u0131\u015f b\u0259yanatlar g&ouml;zl\u0259yir. Az\u0259rbaycan\u0131n m&ouml;vqeyind\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir d\u0259yi\u015fiklik yoxdur, ola da bilm\u0259z, &ccedil;&uuml;nki biz h\u0259m tarixi \u0259dal\u0259t\u0259, eyni zamanda, beyn\u0259lxalq h&uuml;quqa \u0259saslan\u0131r\u0131q. Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b&uuml;t&ouml;vl&uuml;y&uuml; ist\u0259nil\u0259n dig\u0259r &ouml;lk\u0259nin \u0259razi b&uuml;t&ouml;vl&uuml;y&uuml; kimi eyni d\u0259y\u0259r\u0259 malikdir fikrini b&uuml;t&uuml;n d&uuml;nyaya b\u0259yan ed\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyev bildirib ki, he&ccedil; vaxt Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131nda ikinci erm\u0259ni d&ouml;vl\u0259tinin yaranmas\u0131na icaz\u0259 verilm\u0259y\u0259c\u0259k, i\u015f\u011fal edilmi\u015f b&uuml;t&uuml;n torpaqlar i\u015f\u011fal&ccedil;\u0131lardan azad edilm\u0259lidir, Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 &ouml;z do\u011fma yurdlar\u0131na qay\u0131tmal\u0131d\u0131rlar.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 27pt;\"><span style=\"color: #000000;\">Ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 d&uuml;nya birliyi Erm\u0259nistana &ouml;z&uuml;n&uuml; c\u0259zas\u0131zl\u0131q \u015f\u0259raitind\u0259 hiss etm\u0259sin\u0259 imkan verm\u0259m\u0259li, m&uuml;naqi\u015f\u0259nin \u0259dal\u0259tli h\u0259lli &uuml;&ccedil;&uuml;n BMT Nizamnam\u0259si, Helsinki Yekun Akt\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 BMT T\u0259hl&uuml;k\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n 1993-c&uuml; ild\u0259 q\u0259bul etdiyi q\u0259tnam\u0259l\u0259r \u0259sas\u0131nda t\u0259cav&uuml;zkar\u0131n a&ccedil;\u0131q-a\u015fkar anneksiya siyas\u0259tin\u0259 son qoyulmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n t\u0259sirli t\u0259dbirl\u0259r g&ouml;rm\u0259li, el\u0259c\u0259 d\u0259 Erm\u0259nistan r\u0259smil\u0259rinin Az\u0259rbaycan\u0131n suverenliyi v\u0259 \u0259razi b&uuml;t&ouml;vl&uuml;y&uuml;n&uuml; kobud sur\u0259td\u0259 pozan h&uuml;quqazidd add\u0131mlar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almal\u0131d\u0131r. \u018fks t\u0259qdird\u0259, d&ouml;vl\u0259timizin BMT-nin Nizamnam\u0259sinin 51-ci madd\u0259sini r\u0259hb\u0259r tutub &ouml;z \u0259razil\u0259rini azad etm\u0259k h&uuml;ququ vard\u0131r v\u0259 bundan istifad\u0259 ed\u0259c\u0259k.<\/span><\/p>\n<p>{phocagallery view=category|categoryid=431|limitstart=0|limitcount=0}<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana t\u0259cav&uuml;z&uuml;: Qubadl\u0131 rayonunun i\u015f\u011fal olunmas\u0131ndan 27 il ke&ccedil;ir &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; AZ\u018fRTAC t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f material\u0131 t\u0259qdim edirik Bak\u0131, 31 avqust, AZ\u018fRTAC&nbsp; XX \u0259srin 80-ci ill\u0259rinin sonunda erm\u0259nil\u0259r &ldquo;b&ouml;y&uuml;k Erm\u0259nistan&rdquo; ideyas\u0131n\u0131 h\u0259yata ke&ccedil;irm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259td\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k yenid\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b&ouml;lg\u0259sin\u0259 dair \u0259sass\u0131z \u0259razi iddialar\u0131 ir\u0259li s&uuml;rd&uuml;l\u0259r. Erm\u0259nistan SSR Ali Soveti 1989-cu il dekabr\u0131n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"","ocean_second_sidebar":"","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"","ocean_custom_header_template":"","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"","ocean_menu_typo_font_family":"","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"on","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-15438","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-khaebaerlaer-az","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15438","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15438"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15438\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15438"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15438"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15438"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}