{"id":16085,"date":"2021-10-14T22:14:49","date_gmt":"2021-10-14T19:14:49","guid":{"rendered":"https:\/\/mdu.edu.az\/d-biyyat-g-zetinin-14-10-2021-dzi-il-burakh-l-nda-mdu-m-kda-n-n-m-gal-si-d-rdz-olunub\/"},"modified":"2021-10-14T22:14:49","modified_gmt":"2021-10-14T19:14:49","slug":"d-biyyat-g-zetinin-14-10-2021-dzi-il-burakh-l-nda-mdu-m-kda-n-n-m-gal-si-d-rdz-olunub","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/d-biyyat-g-zetinin-14-10-2021-dzi-il-burakh-l-nda-mdu-m-kda-n-n-m-gal-si-d-rdz-olunub\/","title":{"rendered":"&#8220;\u018fd\u0259biyyat&#8221; q\u0259zetinin 14.10.2021-ci il burax\u0131l\u0131\u015f\u0131nda MDU \u0259m\u0259kda\u015f\u0131n\u0131n m\u0259qal\u0259si d\u0259rc olunub"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center;\"><b><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'Arial', sans-serif; color: #002060;\">Nizaminin Amerika t\u0259dqiqat&ccedil;\u0131s\u0131 <\/span><\/b><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: Arial;\">&nbsp;<a href=\"http:\/\/edebiyyatqazeti.az\/news\/diger\/7960-nizaminin-amerika-tedqiqatcisi#.YWh-KVtWW0s.whatsapp\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">&#8220;\u018fd\u0259biyyat&#8221; q\u0259zeti, 14.10.2021-ci il<\/a><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif;\"><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131nda Nizami irsinin t\u0259dqiqi bax\u0131m\u0131ndan \u0259n maraql\u0131 ara\u015fd\u0131rma Nyu-York Universitetinin \u015e\u0259rq xalqlar\u0131 dill\u0259ri v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131 kafedras\u0131n\u0131n professoru Piter &Ccedil;elkovskinin 1975-ci ild\u0259 Nyu-Yorkda oxuculara t\u0259qdim olunan &#8220;G&ouml;z\u0259g&ouml;r&uuml;nm\u0259z d&uuml;nyan\u0131n g&uuml;zg&uuml;s&uuml;&#8221; kitab\u0131d\u0131r. Kitabda Nizaminin &#8220;Xosrov v\u0259 \u015eirin&#8221;, &#8220;Leyli v\u0259 M\u0259cnun&#8221;, &#8220;Yeddi g&ouml;z\u0259l&#8221; poemalar\u0131n\u0131n n\u0259srl\u0259 q\u0131sald\u0131lm\u0131\u015f t\u0259rc&uuml;m\u0259si verilmi\u015fdir.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">P.&Ccedil;elkovski kitaba yazd\u0131\u011f\u0131 &ouml;n s&ouml;z, m&uuml;q\u0259ddim\u0259 v\u0259 h\u0259r &uuml;&ccedil; poemaya aid \u015f\u0259rhl\u0259rd\u0259 \u015fairin h\u0259yat\u0131 v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda daha &ccedil;ox v\u0259 ba\u015fqa \u015f\u0259rq\u015f&uuml;naslara nisb\u0259t\u0259n daha sanball\u0131 v\u0259 d\u0259qiq m\u0259lumat vermi\u015f, &ouml;z s\u0259l\u0259fl\u0259rind\u0259n f\u0259rqli olaraq, Nizamiy\u0259 yeni n&ouml;qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n yana\u015fm\u0131\u015fd\u0131r.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">Amerika oxucusunun Nizami yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 laz\u0131m\u0131nca tan\u0131\u015f olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alan P.&Ccedil;elkovski yaz\u0131r: &#8220;&#8230;G&ouml;z\u0259llik c\u0259h\u0259td\u0259n Nizami &#8220;X\u0259ms\u0259&#8221;sinin tay\u0131-b\u0259rab\u0259ri yoxdur. D\u0259rin t\u0259f\u0259kk&uuml;rl&uuml; dil&ccedil;i alim, psixoloq Nizami &ouml;z estetizmi, n\u0259\u015f\u0259li v\u0259 inc\u0259 t\u0259svirl\u0259ri il\u0259 dahiliyini bir daha s&uuml;but edir. Nizaminin \u0259s\u0259rl\u0259ri &ouml;z \u015f&ouml;hr\u0259ti \u0259traf\u0131nda y&uuml;zl\u0259rl\u0259 p\u0259r\u0259sti\u015fkar toplam\u0131\u015f olsa da, onu izl\u0259y\u0259nl\u0259rin he&ccedil; biri onun s\u0259viyy\u0259sin\u0259 y&uuml;ks\u0259l\u0259 bilm\u0259mi\u015fdir&#8221;.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">&#8220;Nizami d\u0259qiq psixoloji t\u0259svirl\u0259r yaratmaqda tays\u0131z istedad sahibidir. \u0130st\u0259r g&uuml;nd\u0259lik h\u0259yat\u0131n \u0259n adi hadis\u0259si, ist\u0259r ov m\u0259clisl\u0259ri, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 saray \u015f\u0259nlikl\u0259ri olsun, onlar\u0131 \u015fair eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 q&uuml;vv\u0259tli v\u0259 maraql\u0131 t\u0259svir edir&#8221;.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">&#8220;Nizami t\u0259kc\u0259 t\u0259\u015fbehl\u0259r v\u0259 b\u0259dii sur\u0259tl\u0259r yaratm\u0131r, o, t\u0259z\u0259 s&ouml;zl\u0259r yarad\u0131r. Bu s&ouml;zl\u0259rin yeni m\u0259na &ccedil;alarlar\u0131n\u0131 i\u015fl\u0259tm\u0259kl\u0259, dan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n, nitqin t\u0259z\u0259 ifad\u0259l\u0259rini &uuml;z\u0259 &ccedil;\u0131xar\u0131r. Nizami t\u0259kc\u0259 s&ouml;z r\u0259ssam\u0131 olaraq qalm\u0131r. O, adic\u0259 k\u0259rpicl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k ustal\u0131qla el\u0259 g&ouml;z\u0259l saraylar tikir ki, onlar adam\u0131 valeh edir. Bir dahi \u015feir ustad\u0131 kimi Nizami mahir v\u0259 \u0259v\u0259zsizdir&#8221;.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">P.&Ccedil;elkovski \u015fairin sufizml\u0259 \u0259laq\u0259sini danmadan bildirir ki, Nizami &ouml;z d&ouml;vr&uuml;nd\u0259 b&uuml;t&uuml;n &uuml;syankar q\u0259lbl\u0259rin getdiyi yolla getmi\u015f, xalq\u0131n ictimai rifah\u0131na &ccedil;al\u0131\u015fan v\u0259 \u015f\u0259h\u0259r s\u0259n\u0259tkarlar\u0131 aras\u0131nda gizli &ouml;z&uuml;n&uuml;m&uuml;dafi\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131 yaratm\u0131\u015f sufil\u0259rin m\u0259\u015fhur \u0259xil\u0259r t\u0259riq\u0259ti n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 yax\u0131ndan \u0259laq\u0259d\u0259 olmu\u015f v\u0259 &ouml;z q\u0259hr\u0259manlar\u0131n\u0131 onlar\u0131n i&ccedil;\u0259risind\u0259n se&ccedil;mi\u015fdir.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">P.&Ccedil;elkovski t\u0259r\u0259find\u0259n &#8220;Sirl\u0259r x\u0259zin\u0259si&#8221; \u015e\u0259rq xalqlar\u0131n\u0131n b\u0259dii t\u0259f\u0259kk&uuml;r t\u0259rzind\u0259 d&ouml;n&uuml;\u015f, &#8220;Xosrov v\u0259 \u015eirin&#8221; t\u0259kc\u0259 Nizami yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda deyil, h\u0259m d\u0259 b&uuml;t&uuml;n farsdilli \u0259d\u0259biyyatda \u0259sl \u0259d\u0259bi hadis\u0259, forma v\u0259 m\u0259zmun g&ouml;z\u0259lliyini kamillikl\u0259 &ouml;z&uuml;nd\u0259 t\u0259c\u0259ss&uuml;m etdir\u0259n ilk bitkin poema &#8220;Leyli v\u0259 M\u0259cnun&#8221; poeziya s\u0259n\u0259tind\u0259 h\u0259qiqi triumf kimi xarakteriz\u0259 edilmi\u015fdir.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">&#8220;Yeddi g&ouml;z\u0259l&#8221; poemas\u0131n\u0131n t\u0259hlili il\u0259 ba\u011fl\u0131 Amerika \u015f\u0259rq\u015f&uuml;nas\u0131n\u0131n m&uuml;lahiz\u0259l\u0259ri d\u0259 obyektiv s\u0259sl\u0259nir:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">&#8220;Yeddi g&ouml;z\u0259l&#8221; &#8220;X\u0259ms\u0259&#8221;y\u0259 daxil olan poemalar\u0131n \u0259n m&uuml;r\u0259kk\u0259bidir. D&uuml;nyaya b\u0259lli olan \u0259n se&ccedil;m\u0259 incil\u0259rd\u0259n v\u0259 \u0259n parlaq brilyantlardan d&uuml;z\u0259ldilmi\u015f misilsiz z\u0259rg\u0259rlik \u0259s\u0259ri kimi heyranedicidir. &#8220;Yeddi g&ouml;z\u0259l&#8221; mistik poema kimi d\u0259 izah oluna bil\u0259r. Nizami ehyamla dan\u0131\u015fma\u011f\u0131 sev\u0259n \u015fairdir. O, he&ccedil; vaxt erotika il\u0259 didaktika aras\u0131nda s\u0259rh\u0259d qoymur, &ccedil;ox zaman birini dig\u0259rin\u0259 \u0259yani misal kimi i\u015fl\u0259dir.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">P.&Ccedil;elkovskinin yerd\u0259n tap\u0131l\u0131b sahibi bilinm\u0259y\u0259n \u0259n qiym\u0259tli d\u0259fin\u0259 adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 &#8220;Yeddi g&ouml;z\u0259l&#8221;\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u015f\u0259rh d\u0259 \u0259d\u0259bi v\u0259 elmi \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malikdir. \u015e\u0259rhd\u0259 alimin poeman\u0131n ad\u0131ndan tutmu\u015f, obrazlar al\u0259mi, s\u0259n\u0259tkarl\u0131q x&uuml;susiyy\u0259tl\u0259ri, Firdovsinin &#8220;\u015eahnam\u0259&#8221;si il\u0259 ba\u011fl\u0131 v\u0259 f\u0259rqli c\u0259h\u0259tl\u0259r, h\u0259r iki \u015fairin yaratd\u0131qlar\u0131 qad\u0131n obrazlar\u0131n\u0131n m&uuml;qayis\u0259li t\u0259hlili, Nizaminin d&uuml;nyan\u0131n geosentrik qurulu\u015fu haqq\u0131nda m\u0259lumatlar\u0131na m&uuml;nasib\u0259t v\u0259 s. bar\u0259d\u0259ki fikirl\u0259ri diqq\u0259t\u0259layiqdir. P.&Ccedil;elkovskinin fikrinc\u0259, &#8220;&#8230;Yeddi \u015fahzad\u0259 xan\u0131m t\u0259r\u0259find\u0259n s&ouml;yl\u0259nil\u0259n hekay\u0259l\u0259r insan h\u0259yat\u0131n\u0131n yeddi dayanaca\u011f\u0131, insan taleyinin yeddi aspekti, mistik yolun yeddi sah\u0259si kimi qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259 bil\u0259r&#8230;&#8221;.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">Poemada B\u0259hram\u0131n qara saraydan, y\u0259ni Allahla insan\u0131n aras\u0131nda olan qara p\u0259rd\u0259d\u0259n a\u011fa-t\u0259mizliy\u0259, h\u0259qiq\u0259t\u0259 qovu\u015fmaya ged\u0259n simvolik yolu t\u0259svir olunur.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">Saraylar g&uuml;nb\u0259nd \u015f\u0259klind\u0259 olub g&ouml;y&uuml;n qurulu\u015funu ifad\u0259 edir. \u015eahzad\u0259 xan\u0131mlar v\u0259 onlar\u0131n saraylar\u0131 yeddi xarakterik planet\u0259, yeddi iqlim\u0259, yeddi r\u0259ng\u0259 v\u0259 yeddi g&uuml;n\u0259 i\u015far\u0259dir.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">&#8220;&#8230;Bel\u0259likl\u0259, Nizami din v\u0259 d&uuml;ny\u0259viliyin uy\u011funlu\u011funu \u0259yani olaraq t\u0259svir edir&#8221;.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">P.&Ccedil;elkovskinin &#8220;X\u0259ms\u0259&#8221;d\u0259n t\u0259rc&uuml;m\u0259l\u0259rin\u0259 g\u0259ldikd\u0259 qeyd edilm\u0259lidir ki,&nbsp; t\u0259rc&uuml;m\u0259&ccedil;i m\u0259tnl\u0259rin se&ccedil;ilm\u0259sind\u0259 s\u0259rb\u0259st yolla getmi\u015f, poemalardan mac\u0259ra v\u0259 s\u0259rg&uuml;z\u0259\u015ft xarakterli hiss\u0259l\u0259r\u0259 daha &ccedil;ox &uuml;st&uuml;nl&uuml;k vermi\u015f, b\u0259z\u0259n m\u0259tn\u0259 \u0259lav\u0259l\u0259r etmi\u015f, yaxud q\u0131saltmalar aparm\u0131\u015f, bir s&ouml;zl\u0259, \u0259g\u0259r dem\u0259k caizs\u0259, Amerika oxucular\u0131n\u0131n maraqlar\u0131n\u0131 \u0259sas g&ouml;t&uuml;rm&uuml;\u015fd&uuml;r. Fikrimizi \u0259sasland\u0131rmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n &#8220;Yeddi g&ouml;z\u0259l&#8221; poemas\u0131ndan bir ne&ccedil;\u0259 t\u0259rc&uuml;m\u0259 n&uuml;m\u0259sin\u0259 diqq\u0259t yetirm\u0259k kifay\u0259tdir.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">Nizami G\u0259nc\u0259vi poeman\u0131n &#8220;B\u0259hram\u0131n dastan\u0131n\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131&#8221; f\u0259slind\u0259 Y\u0259zdik&uuml;rdl\u0259 B\u0259hram\u0131 xarakteriz\u0259 ed\u0259rk\u0259n birincini qatil, q\u0259ddar, xalqa qar\u015f\u0131 \u0259zazil v\u0259 qan t&ouml;k\u0259n kimi, ikincini is\u0259 \u0259dal\u0259tli, xeyirxah, humanist, xalqa n\u0259vazi\u015f g&ouml;st\u0259r\u0259n kimi t\u0259svir edir:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\"><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"color: #000000;\"><em><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif;\">O, (xalq\u0131) q\u0131r\u0131rd\u0131, bu is\u0259 n\u0259vazi\u015f edirdi,<\/span><\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"color: #000000;\"><em><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif;\">bu t\u0259\u0259cc&uuml;bl&uuml;d&uuml;r.&nbsp; <\/span><\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"color: #000000;\"><em><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif;\">H\u0259mi\u015f\u0259 da\u015f l\u0259l il\u0259, tikan is\u0259 xurma il\u0259 <\/span><\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"color: #000000;\"><em><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif;\">(birg\u0259) olur.<\/span><\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"color: #000000;\"><em><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif;\">O, (Y\u0259zdik&uuml;rd) h\u0259r kimin aya\u011f\u0131n\u0131 s\u0131nd\u0131rm\u0131\u015fsa,<\/span><\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"color: #000000;\"><em><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif;\">Bu (B\u0259hram), ona m\u0259rh\u0259m\u0259tl\u0259 mumiya verib<\/span><\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"color: #000000;\"><em><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif;\">(sa\u011faltd\u0131).&nbsp; <\/span><\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\"><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">T\u0259rc&uuml;m\u0259&ccedil;i ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 edil\u0259 bil\u0259n bu beytl\u0259r\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar\u0131 \u0259lav\u0259 etmi\u015fdir:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">&#8220;Q\u0259dim zamanlarda Y\u0259zdik&uuml;rd b&uuml;t&uuml;n \u0130ran\u0131n \u015fah\u0131 oldu\u011fu zaman, &ouml;lk\u0259 g&ouml;r&uuml;nm\u0259mi\u015f bir firavanl\u0131q i&ccedil;ind\u0259 ya\u015fay\u0131rd\u0131. Q\u0259hr\u0259manlar \u015f&uuml;ca\u0259tl\u0259r g&ouml;st\u0259rir, \u015fairl\u0259r b&ouml;y&uuml;k \u0259s\u0259rl\u0259r yazmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n t\u0259b\u0259 g\u0259lir, tay\u0131-b\u0259rab\u0259ri olmayan saraylar\u0131n q&uuml;bb\u0259l\u0259ri \u0259z\u0259m\u0259tl\u0259 g&ouml;y\u0259 ucal\u0131rd\u0131. M\u0259hsul b\u0259r\u0259k\u0259tli idi, bazarlar a\u015f\u0131b-da\u015f\u0131rd\u0131, \u015fahl\u0131\u011f\u0131n var- d&ouml;vl\u0259ti sanki axan s\u0259hra qumundan t\u0259p\u0259l\u0259r kimi art\u0131rd\u0131&#8221;.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">El\u0259 t\u0259rc&uuml;m\u0259nin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131nda a&ccedil;\u0131q-ayd\u0131n g&ouml;r&uuml;n&uuml;r ki, P.&Ccedil;elkovski Nizami m\u0259tnini b&uuml;sb&uuml;t&uuml;n d\u0259yi\u015fdirmi\u015f, t\u0259rc&uuml;m\u0259y\u0259 \u0259s\u0259rin \u0259slind\u0259 olmayan &#8211; Y\u0259zdik&uuml;rd&uuml;n hakimiyy\u0259ti ill\u0259rind\u0259 &ouml;lk\u0259nin firavanl\u0131q v\u0259 t\u0259r\u0259qqisind\u0259n dan\u0131\u015f\u0131lan &#8211; c&uuml;ml\u0259l\u0259ri \u0259lav\u0259 etmi\u015fdir. Nizami &#8220;Yeddi g&ouml;z\u0259l&#8221;d\u0259 Y\u0259zdik&uuml;rd v\u0259 B\u0259hram sur\u0259tl\u0259rinin m&uuml;qayis\u0259sini &ouml;t\u0259ri olaraq verm\u0259mi\u015f, bu m&uuml;qayis\u0259 ata v\u0259 o\u011fulun hakimiyy\u0259t ill\u0259rini v\u0259 h\u0259r ikisinin psixologiyas\u0131ndak\u0131 ayr\u0131l\u0131qlar\u0131 g&ouml;st\u0259rm\u0259k m\u0259qs\u0259di g&uuml;dm&uuml;\u015fd&uuml;. Bel\u0259likl\u0259, xarakter v\u0259 d&uuml;\u015f&uuml;nc\u0259 il\u0259 bir-birind\u0259n f\u0259rql\u0259n\u0259n, el\u0259c\u0259 d\u0259 tam bar\u0131\u015fmaz b\u0259dii sur\u0259tl\u0259rin s\u0259ciyy\u0259sin\u0259 ciddi x\u0259l\u0259l d\u0259ymi\u015fdir. &Uuml;st\u0259lik, &ouml;lk\u0259nin idar\u0259 edilm\u0259sinin \u0259dal\u0259tlilik prinsipi bar\u0259d\u0259ki Nizami G\u0259nc\u0259vi m&uuml;nasib\u0259ti k&ouml;k&uuml;nd\u0259n d\u0259yi\u015fmi\u015fdir.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">&#8220;Quraql\u0131q ilinin t\u0259sviri v\u0259 B\u0259hram\u0131n \u015f\u0259fq\u0259ti&#8221; f\u0259slind\u0259 B\u0259hram\u0131n \u0259kinsiz &#8211; m\u0259hsulsuz d&ouml;rd il i&ccedil;\u0259risind\u0259 &#8220;xalq\u0131n ruzisini x\u0259zin\u0259sinin hesab\u0131na yazmas\u0131&#8221;, b&uuml;t&uuml;n \u0259halini q\u0131tl\u0131qdan qurtarmas\u0131, yaln\u0131z birc\u0259 n\u0259f\u0259rin acl\u0131qdan &ouml;lm\u0259sind\u0259 &ouml;z&uuml;n&uuml; su&ccedil;lu bilib &#8220;su kimi bulan\u0131b p\u0259ri\u015fan olmas\u0131&#8221; Nizaminin &#8220;&Ouml;lk\u0259l\u0259r \u015fahlardan s\u0259ad\u0259t tapar&#8221; fikrinin alq\u0131\u015flanmas\u0131 kimi s\u0259sl\u0259nir:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\"><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"color: #000000;\"><em><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif;\">Xo\u015fb\u0259xt o \u015fahd\u0131r ki, &ouml;z nem\u0259t v\u0259 n\u0259vazi\u015fil\u0259<\/span><\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"color: #000000;\"><em><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif;\">R\u0259iyy\u0259ti &ouml;l&uuml;md\u0259n qoruyur<\/span><\/em><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif;\">.<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\"><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">Nizaminin \u0259dal\u0259t haqq\u0131nda fikrini Amerika oxucusuna &ccedil;atd\u0131rmaq niyy\u0259tind\u0259 yanl\u0131\u015fl\u0131\u011fa yol ver\u0259n P.&Ccedil;elkovski \u0259dal\u0259tliliyin yollar\u0131n\u0131 a&ccedil;\u0131q-ayd\u0131n g&ouml;st\u0259r\u0259n &#8220;Quraql\u0131q ilinin t\u0259sviri v\u0259 B\u0259hram\u0131n \u015f\u0259fq\u0259ti&#8221; b&ouml;lm\u0259sini t\u0259rc&uuml;m\u0259 etm\u0259mi\u015fdir.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">Poeman\u0131n &#8220;B\u0259hram\u0131n q\u0131\u015f m\u0259clisinin v\u0259sfi v\u0259 onun yeddi g&uuml;nb\u0259z tikdirm\u0259si&#8221; b&ouml;lm\u0259sind\u0259n ayd\u0131n olur ki, &ccedil;inlil\u0259rin \u0130ran\u0131n &uuml;st&uuml;n\u0259 qo\u015fun &ccedil;\u0259km\u0259si v\u0259 m\u0259\u011flub edilm\u0259sind\u0259n sonra B\u0259hram \u015eid\u0259y\u0259 &#8220;yeddi ulduzun t\u0259bi\u0259tin\u0259 uy\u011fun&#8221; yeddi g&ouml;z\u0259l\u0259 layiq yeddi r\u0259ngli g&uuml;nb\u0259z tikdirir. F\u0259slin n\u0259tic\u0259si kimi is\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar verilmi\u015fdir:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">&#8220;\u0130ki illik arams\u0131z z\u0259hm\u0259td\u0259n sonra saray ba\u015fa &ccedil;atanda \u015fah o d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 heyran oldu ki, \u015eid\u0259ni g&ouml;z\u0259l h\u0259diyy\u0259l\u0259r\u0259 q\u0259rq etdi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">M&uuml;qayis\u0259 g&ouml;st\u0259rdiyi kimi, burada \u0259n maraql\u0131 b&ouml;lm\u0259 q\u0131sald\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bel\u0259 ki, Neman m&ouml;c&uuml;z\u0259 yaradan memar Simnar\u0131 &ouml;ld&uuml;r&uuml;rs\u0259, B\u0259hram g&uuml;nb\u0259zli saraylar\u0131 in\u015fa ed\u0259n \u015eid\u0259y\u0259 Bab\u0259k \u015f\u0259h\u0259rini ba\u011f\u0131\u015flayaraq deyir:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\"><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"color: #000000;\"><em><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif;\">Dedi; Neman x\u0259ta edib<\/span><\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"color: #000000;\"><em><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif;\">&Ouml;z dostunu c\u0259zaland\u0131r\u0131bsa, qoy<\/span><\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"color: #000000;\"><em><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif;\">M\u0259nim \u0259dal\u0259tim o z&uuml;lm\u0259 g&ouml;r\u0259 &uuml;zrxahl\u0131q olsun. <\/span><\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\"><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">G&ouml;r&uuml;nd&uuml;y&uuml; kimi, P.&Ccedil;elkovski poeman\u0131n el\u0259 b&ouml;lm\u0259l\u0259rini ixtisara salm\u0131\u015fd\u0131r ki, bunlar bilavasit\u0259 ictimai probleml\u0259rl\u0259, sosial \u0259dal\u0259t prinsipl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r idi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\">Bel\u0259likl\u0259, bel\u0259 bir ger&ccedil;\u0259klik ayd\u0131n olur ki, P.&Ccedil;elkovski Nizami G\u0259nc\u0259vinin &#8220;Yeddi g&ouml;z\u0259l&#8221; poemas\u0131n\u0131n t\u0259rc&uuml;m\u0259sind\u0259 \u015fairin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u0259h\u0259k da\u015f\u0131 olan v\u0259 &#8220;obrazl\u0131 t\u0259f\u0259kk&uuml;r&uuml;n nailiyy\u0259tl\u0259ri ifad\u0259 olunmu\u015f b\u0259dii-f\u0259ls\u0259fi fikirl\u0259ri&#8221; (Y.Qarayev) ikinci yer\u0259 ke&ccedil;irmi\u015f, sad\u0259l\u0259\u015fdirmi\u015f v\u0259 q\u0131saltm\u0131\u015f, yuxar\u0131da qeyd edildiyi kimi daha &ccedil;ox mac\u0259ra v\u0259 s\u0259rg&uuml;z\u0259\u015ft xarakterli par&ccedil;alara &uuml;st&uuml;nl&uuml;k vermi\u015f, bu da \u0259s\u0259rin ictimai g&uuml;c&uuml;n\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir g&ouml;st\u0259rmi\u015fdir. Ancaq bu n&ouml;qsanlarla yana\u015f\u0131, Nizami poemalar\u0131n\u0131n P.&Ccedil;elkovski t\u0259r\u0259find\u0259n ingilis dilin\u0259 &ccedil;evrilm\u0259si \u015fairin \u0259d\u0259bi irsinin&nbsp; Amerikada yay\u0131lmas\u0131 yolunda at\u0131lm\u0131\u015f tutarl\u0131 bir add\u0131md\u0131r.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 27pt;\"><span style=\"color: #000000;\"><b><span style=\"font-family: Arial;\">May\u0131l \u0130smay\u0131lov<br \/><\/span><\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 27pt;\"><span style=\"color: #000000;\"><b><span style=\"font-family: Arial;\">filologiya &uuml;zr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, \u018fm\u0259kdar m&uuml;\u0259llim<br \/><\/span><\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 27pt;\"><span style=\"color: #000000;\"><b><span style=\"font-family: Arial;\">Ming\u0259&ccedil;evir D&ouml;vl\u0259t Universiteti<\/span><\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; text-indent: 1cm;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial', sans-serif; color: #000000;\"><\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nizaminin Amerika t\u0259dqiqat&ccedil;\u0131s\u0131 &nbsp; &nbsp;&#8220;\u018fd\u0259biyyat&#8221; q\u0259zeti, 14.10.2021-ci il Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131nda Nizami irsinin t\u0259dqiqi bax\u0131m\u0131ndan \u0259n maraql\u0131 ara\u015fd\u0131rma Nyu-York Universitetinin \u015e\u0259rq xalqlar\u0131 dill\u0259ri v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131 kafedras\u0131n\u0131n professoru Piter &Ccedil;elkovskinin 1975-ci ild\u0259 Nyu-Yorkda oxuculara t\u0259qdim olunan &#8220;G&ouml;z\u0259g&ouml;r&uuml;nm\u0259z d&uuml;nyan\u0131n g&uuml;zg&uuml;s&uuml;&#8221; kitab\u0131d\u0131r. Kitabda Nizaminin &#8220;Xosrov v\u0259 \u015eirin&#8221;, &#8220;Leyli v\u0259 M\u0259cnun&#8221;, &#8220;Yeddi g&ouml;z\u0259l&#8221; poemalar\u0131n\u0131n n\u0259srl\u0259 q\u0131sald\u0131lm\u0131\u015f t\u0259rc&uuml;m\u0259si verilmi\u015fdir. P.&Ccedil;elkovski [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"","ocean_second_sidebar":"","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"","ocean_custom_header_template":"","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"","ocean_menu_typo_font_family":"","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"on","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-16085","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-khaebaerlaer-az","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16085","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16085"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16085\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16085"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16085"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16085"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}