{"id":48274,"date":"2023-05-09T19:02:44","date_gmt":"2023-05-09T16:02:44","guid":{"rendered":"https:\/\/mdu.edu.az\/?p=48274"},"modified":"2023-05-09T19:02:44","modified_gmt":"2023-05-09T16:02:44","slug":"yazi_09-05-23","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/yazi_09-05-23\/","title":{"rendered":"Heyd\u0259r \u018fliyev v\u0259 Az\u0259rbaycan t\u0259hsilind\u0259 ilk islahatlar (T\u0259hsil jurnal\u0131)"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><a href=\"https:\/\/tehsiljurnali.az\/sagxeberler\/3460-heydr-liyev-v-azrbaycan-thsilind-ilk-islahatlar.html?fbclid=IwAR2JCJAQik83pZs2He7dgRqvw_dM-gSevt5aTJ66nEb8kIqcFyQEKLiAA6w\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">T\u0259hsil jurnal\u0131, 09.05.2023<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ruhiyy<\/em><em>\u0259<\/em><em>H<\/em><em>\u00fc<\/em><em>seynova,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ming\u0259\u00e7evir D\u00f6vl\u0259t Universiteti,<\/em> i.f.d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>X<\/strong><strong>\u00fc<\/strong><strong>las<\/strong><strong>\u0259<\/strong><br>&nbsp;M\u0259qal\u0259d\u0259 \u00dcmummilli Liderimiz Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycanda birinci v\u0259 ikinci hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 t\u0259hsil v\u0259 elmin inki\u015faf\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 islahatlar, Az\u0259rbaycan t\u0259hsil sisteminin inki\u015faf\u0131ndak\u0131 xidm\u0259tl\u0259ri geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Eyni zamanda ulu \u00f6nd\u0259rin siyasi x\u0259ttini u\u011furla davam etdir\u0259n \u00f6lk\u0259 Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin t\u0259hsil sisteminin, Az\u0259rbaycanda elmin v\u0259 t\u0259hsilin inki\u015faf\u0131nda apard\u0131\u011f\u0131 islahatlara toxunulur.<br><br><strong>&nbsp;A<\/strong><strong>\u00e7<\/strong><strong>ar s<\/strong><strong>\u00f6<\/strong><strong>zl<\/strong><strong>\u0259<\/strong><strong>r<\/strong>:&nbsp;\u00fcmummilli lider, t\u0259hsil konsepsiyas\u0131, elm, islahat, kadr haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259hsil siyas\u0259ti h\u0259r bir&nbsp;\u00f6lk\u0259nin strateji h\u0259d\u0259fl\u0259rind\u0259&nbsp;birinci yerd\u0259&nbsp;durur, inki\u015faf konsepsiyas\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm t\u0259rkib hiss\u0259si kimi q\u0259bul edilir.&nbsp; \u00d6lk\u0259mizd\u0259&nbsp;t\u0259hsil\u0259&nbsp;qay\u011f\u0131&nbsp;v\u0259&nbsp;diqq\u0259t, onun inki\u015faf\u0131n\u0131n d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259si \u00dcmummilli Liderimiz Heyd\u0259r&nbsp;\u018fliyevin d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funun m\u00fch\u00fcm t\u0259rkib hiss\u0259si&nbsp;olmu\u015fdur. Onun t\u0259hsil&nbsp;siyas\u0259tinin f\u0259ls\u0259f\u0259si Az\u0259rbaycan t\u0259hsilini art\u0131q&nbsp;\u00f6z sistemini yarada bilm\u0259kl\u0259&nbsp;b\u0259rab\u0259r, u\u011furlu n\u0259tic\u0259l\u0259rini qazanm\u0131\u015f&nbsp;\u00f6lk\u0259l\u0259rin t\u0259hsil t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259ri il\u0259&nbsp;z\u0259nginl\u0259\u015fdirm\u0259kd\u0259n ibar\u0259t idi.<br>\u201c\u00dcmumi&nbsp;\u00e7\u0259tinlikl\u0259r n\u0259&nbsp;q\u0259d\u0259r olsa da, biz elm\u0259, t\u0259hsil\u0259&nbsp;daim qay\u011f\u0131&nbsp;g\u00f6st\u0259rm\u0259liyik v\u0259&nbsp;elmin inki\u015faf\u0131&nbsp;\u00fc\u00e7\u00fcn m\u00f6vcud imkanlardan daha&nbsp;\u00e7ox istifad\u0259&nbsp;etm\u0259liyik\u201d.<br>Heyd\u0259r&nbsp;\u018fliyev&nbsp;<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;XX&nbsp;\u0259srin 70-ci ill\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq quruculuq missiyas\u0131n\u0131&nbsp;c\u0259sar\u0259tl\u0259&nbsp;h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n&nbsp;dahi&nbsp;\u015f\u0259xsiyy\u0259t, Ulu \u00d6nd\u0259r H.\u018fliyevin elm v\u0259&nbsp;t\u0259hsil sah\u0259sind\u0259&nbsp;apard\u0131\u011f\u0131&nbsp;n\u0259h\u0259ng islahatlar u\u011furlar\u0131m\u0131z&nbsp;\u00fc\u00e7\u00fcn geni\u015f&nbsp;z\u0259min v\u0259&nbsp;\u015f\u0259rait yaratm\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n inki\u015faf\u0131&nbsp;tarixinda&nbsp;\u0259ld\u0259&nbsp;olunan nailiyy\u0259tl\u0259r, t\u0259hsil sah\u0259sind\u0259&nbsp;apar\u0131lan islahatlar H.\u018fliyevin b\u00f6y\u00fck v\u0259&nbsp;\u0259v\u0259zsiz xidm\u0259tl\u0259rinin n\u0259tic\u0259sidir.<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;M\u00fcasir Az\u0259rbaycan\u0131n elm v\u0259&nbsp;t\u0259hsilinin yorulmaz f\u0259daisi, t\u0259\u0259ss\u00fcbke\u015fi v\u0259&nbsp;himay\u0259dar\u0131&nbsp;olan H.\u018fliyev 1969-cu ild\u0259n milli m\u0259nafel\u0259r\u0259&nbsp;xidm\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259&nbsp;m\u00f6vcud rejimin s\u0259rt qanunlar\u0131&nbsp;\u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259&nbsp;Az\u0259rbaycan\u0131n intibah\u0131&nbsp;v\u0259&nbsp;t\u0259r\u0259qqisi, elm v\u0259&nbsp;t\u0259hsil, iqtisadiyyat\u0131n y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si&nbsp;yolunda&nbsp;d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f&nbsp;siyas\u0259t yeritdi. Elm v\u0259&nbsp;t\u0259hsilin inki\u015faf\u0131na diqq\u0259t v\u0259&nbsp;qay\u011f\u0131&nbsp;art\u0131r\u0131ld\u0131. O, hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259n kimi&nbsp;&nbsp;ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259&nbsp;t\u0259hsil m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri il\u0259&nbsp;m\u0259\u015f\u011ful olma\u011fa ba\u015flad\u0131.&nbsp;\u018fvv\u0259ll\u0259r d\u0259 d\u00f6vl\u0259t i\u015fl\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f H.\u018fliyevi&nbsp;Az\u0259rbaycanda t\u0259hsilin, x\u00fcsusil\u0259&nbsp;ali t\u0259hsilin v\u0259ziyy\u0259ti daim maraqland\u0131rm\u0131\u015f&nbsp;v\u0259&nbsp;bu bar\u0259d\u0259&nbsp;xeyli m\u0259lumata malik idi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259&nbsp;t\u0259hsilin nailiyy\u0259tl\u0259ri, q\u00fcsurlar\u0131, n\u00f6qsanlar\u0131n\u0131&nbsp;da bilir, t\u0259hsil m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259&nbsp;ciddi fikir verirdi [1].<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;H.\u018fliyev dahi bir&nbsp;\u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi daim g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259, ir\u0259liy\u0259, sabaha bax\u0131b, b\u00fct\u00fcn i\u015fl\u0259rini Az\u0259rbaycan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k m\u00fcst\u0259qilliyinin t\u0259min edilm\u0259si ideal\u0131n\u0131n ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259&nbsp;y\u00f6n\u0259ldirdi. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, az\u0259rbaycanl\u0131lar&nbsp;\u00fc\u00e7\u00fcn o d\u00f6vr\u00fcn m\u00fcr\u0259kk\u0259blikl\u0259rind\u0259n,&nbsp;\u00e7\u0259tinlikl\u0259rind\u0259n biri d\u0259&nbsp;sovet Az\u0259rbaycan\u0131n\u0131n partiya v\u0259&nbsp;inzibati orqanlar\u0131nda k\u00f6k salm\u0131\u015f&nbsp;erm\u0259ni mafiyas\u0131&nbsp;idi. Bak\u0131da ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259r siyasi-iqtisadi, h\u0259rbi v\u0259&nbsp;h\u00fcquq-m\u00fchafiz\u0259&nbsp;orqanlar\u0131nda, hakimiyy\u0259tin b\u00fct\u00fcn pill\u0259l\u0259rind\u0259&nbsp;isti yuva qurmu\u015fdular v\u0259&nbsp;q\u00fcvv\u0259l\u0259rini milli kadrlar\u0131n yeti\u015fm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131&nbsp;alma\u011fa y\u00f6n\u0259ltmi\u015fdil\u0259r. Bel\u0259&nbsp;ziddiyy\u0259tli, a\u011f\u0131r v\u0259&nbsp;m\u00fcr\u0259kk\u0259b bir d\u00f6vrd\u0259, 1969-cu ild\u0259&nbsp;&nbsp;H.\u018fliyev Az\u0259rbaycana r\u0259hb\u0259r t\u0259yin olundu.<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;H.\u018fliyevin&nbsp;siyas\u0259tinin ba\u015fl\u0131ca m\u0259ram\u0131&nbsp;g\u00fccl\u00fc&nbsp;iqtisadiyyata malik d\u00f6vl\u0259t qurmaq&nbsp;v\u0259&nbsp;sa\u011flam milli kadrlar yeti\u015fdirm\u0259k idi.&nbsp;\u00d6lk\u0259&nbsp;r\u0259hb\u0259ri milli t\u0259hsilin s\u0259viyy\u0259sini v\u0259&nbsp;keyfiyy\u0259tini y\u00fcks\u0259ltm\u0259k&nbsp;\u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259al t\u0259hsil v\u0259&nbsp;kadr konsepsiyas\u0131n\u0131&nbsp;ir\u0259li s\u00fcrd\u00fc.<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;T\u0259hsild\u0259&nbsp;islahatlar d\u00f6n\u00fc\u015f&nbsp;xarakteri ald\u0131, yeni t\u0259hsil ocaqlar\u0131na t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin g\u00f6nd\u0259rilm\u0259si b\u00f6y\u00fck miqyas ald\u0131. 1969-cu ild\u0259&nbsp;50, 1969-1975-ci ill\u0259rd\u0259&nbsp;600, 1977-1978-ci ill\u0259rd\u0259&nbsp;800-900 n\u0259f\u0259r,&nbsp;\u00fcmumi olaraq 1969-1982-ci ill\u0259rd\u0259&nbsp;15 mind\u0259n&nbsp;\u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131&nbsp;t\u0259l\u0259b\u0259&nbsp;ke\u00e7mi\u015f&nbsp;SSR\u0130-nin qabaqc\u0131l ali t\u0259hsil m\u0259kt\u0259bl\u0259rin\u0259&nbsp;t\u0259hsil alma\u011fa g\u00f6nd\u0259rilmi\u015fdi [2].<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259&nbsp;Az\u0259rbaycan\u0131n yeni tipli milli kadr bazas\u0131&nbsp;yarad\u0131ld\u0131, xeyli elmi m\u0259kt\u0259bl\u0259rin&nbsp;\u0259sas\u0131&nbsp;qoyuldu. &nbsp;1970-ci ill\u0259rin ortalar\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f&nbsp;kadr siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259&nbsp;erm\u0259ni kadrlar\u0131n\u0131n v\u0259zif\u0259d\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si o zaman n\u0259&nbsp;q\u0259d\u0259r h\u0259y\u0259can va qalmaqal do\u011fursa da, g\u00f6r\u00fcl\u0259n t\u0259dbirl\u0259r&nbsp;\u0259n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259&nbsp;respublika ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131&nbsp;H.\u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n himay\u0259&nbsp;olunurdu. M\u0259rk\u0259zd\u0259&nbsp;d\u0259&nbsp;ayd\u0131n ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fcl\u0259r ki,&nbsp;\u00f6lk\u0259&nbsp;r\u0259hb\u0259ri yerl\u0259rd\u0259&nbsp;apar\u0131lan kadrlar\u0131n millil\u0259\u015fdirilm\u0259si siyas\u0259tini v\u0259&nbsp;d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rini daim m\u00fcdafi\u0259&nbsp;edir [4].<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;1970-1980-ci ill\u0259rd\u0259&nbsp;Az\u0259rbaycanda 300 mind\u0259n&nbsp;\u00e7ox&nbsp;\u015fagird yeri olan 849&nbsp;\u00fcmumt\u0259hsil m\u0259kt\u0259bi tikilib istifaday\u0259&nbsp;verildi. T\u0259dric\u0259n 8 illik t\u0259hsild\u0259n 10 illik t\u0259hsil\u0259&nbsp;ke\u00e7id&nbsp;\u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259min yarad\u0131ld\u0131.&nbsp;<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;1972-ci il avqustun 10-da \u201c\u00dcmumi icbari t\u0259hsil\u0259&nbsp;ke\u00e7idin ba\u015fa&nbsp;\u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131&nbsp;haqq\u0131nda\u201d&nbsp;x\u00fcsusi q\u0259rar q\u0259bul edildi. Q\u0259rara \u0259sas\u0259n&nbsp;orta m\u0259kt\u0259bl\u0259r&nbsp;\u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si, y\u00fcks\u0259k ixtisasl\u0131&nbsp;m\u00fc\u0259lliml\u0259rin say\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131, t\u0259lim-t\u0259rbiy\u0259&nbsp;prosesinin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259&nbsp;s. m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259lli \u00f6z \u0259ksini&nbsp;tapd\u0131. G\u0259ncl\u0259rin&nbsp;orta t\u0259hsill\u0259&nbsp;tam&nbsp;\u0259hat\u0259&nbsp;olunmas\u0131, m\u0259kt\u0259bl\u0259rin&nbsp;\u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si, maddi-texniki bazan\u0131n m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si, m\u0259kt\u0259b binalar\u0131n\u0131n tikintisi v\u0259&nbsp;t\u0259miri m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259&nbsp;ciddi n\u0259zar\u0259t edildi, m\u0259kt\u0259b binalar\u0131n\u0131n dig\u0259r m\u00fc\u0259ssis v\u0259&nbsp;idar\u0259l\u0259r\u0259&nbsp;verilm\u0259si qada\u011fan edildi. N\u0259tic\u0259d\u0259&nbsp;orta t\u0259hsil alan u\u015faqlar\u0131n say\u0131&nbsp;1980-ci ild\u0259&nbsp;710 min\u0259&nbsp;q\u0259d\u0259r artd\u0131&nbsp;[4].&nbsp;<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;1970-1980-ci ill\u0259rd\u0259&nbsp;respublikada geni\u015f&nbsp;v\u00fcs\u0259t alan tikinti quruculuq i\u015fl\u0259rini y\u00fcks\u0259k ixtisasl\u0131&nbsp;m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rl\u0259&nbsp;t\u0259min etm\u0259k&nbsp;\u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan&nbsp;\u0130n\u015faat M\u00fch\u0259ndisl\u0259ri&nbsp;\u0130nstitutu (indiki Az\u0259rbaycan Memarl\u0131q v\u0259&nbsp;\u0130n\u015faat Universiteti) yarad\u0131ld\u0131, daha sonra G\u0259nc\u0259d\u0259&nbsp;Az\u0259rbaycan Texnologiya&nbsp;\u0130nstitutu (haz\u0131rk\u0131&nbsp;Az\u0259rbaycan Texnologiya Universiteti), G\u0259nc\u0259&nbsp;Pedaqoji&nbsp;\u0130nstitutu, Az\u0259rbaycan Pedaqjoi Rus dili v\u0259&nbsp;\u018fd\u0259biyyat\u0131&nbsp;\u0130nstitutu (haz\u0131rk\u0131&nbsp;Bak\u0131&nbsp;Slavyan Universiteti), N.Tusi ad\u0131na Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Pedaqoji&nbsp;\u0130nstitutu, C.Nax\u00e7\u0131vanski ad\u0131na H\u0259rbi M\u0259kt\u0259b, BDU-nun&nbsp;\u015f\u0259rq\u015f\u00fcnasl\u0131q fak\u00fcltosinin bina v\u0259&nbsp;t\u0259dris korpuslar\u0131&nbsp;tikilib istifad\u0259y\u0259&nbsp;verilmi\u015fdir.&nbsp;\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, 1970-1982-ci ill\u0259rd\u0259&nbsp;Az\u0259rbaycanda be\u015f&nbsp;yeni ali m\u0259kt\u0259b yarad\u0131lm\u0131\u015f,&nbsp;\u00e7oxlu ixtisaslar, kafedralar, problem laboratoriyalar\u0131&nbsp;a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.&nbsp;\u018fg\u0259r 1960-c\u0131&nbsp;ill\u0259rin sonunda respublikada 12 ali m\u0259kt\u0259b, bunlarda 105 fak\u00fclt\u0259, 450 kafedra m\u00f6vcud idis\u0259&nbsp;v\u0259&nbsp;139 ixtisas&nbsp;\u00fczr\u0259&nbsp;kadr haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131&nbsp;apar\u0131l\u0131rd\u0131sa, 1982-ci ild\u0259&nbsp;art\u0131q 136 fak\u00fclt\u0259ni v\u0259&nbsp;530 kafedran\u0131&nbsp;birl\u0259\u015fdir\u0259n 17 ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259si f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi ki, b\u00fct\u00fcn bu u\u011furlar H.\u018fliyevin ali t\u0259hsilin inki\u015fafina, respublikan\u0131n milli kadr potensial\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259&nbsp;v\u0259t\u0259nda\u015f&nbsp;qay\u011f\u0131s\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259&nbsp;m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015fdur. [4]<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;H.\u018fliyev Moskvada i\u015fl\u0259diyi d\u00f6vrd\u0259&nbsp;d\u0259&nbsp;t\u0259hsil m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259&nbsp;daim b\u00f6y\u00fck&nbsp;\u00f6n\u0259m vermi\u015fdir. Siyasi B\u00fcroda&nbsp;\u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda demi\u015fdir: \u201cBu g\u00fcn\u00fcn m\u0259kt\u0259blisi hans\u0131&nbsp;istedada malik olmas\u0131ndan ist\u0259r&nbsp;\u0259kin\u00e7i, yaxud kosmonavt, ist\u0259r in\u015faat\u00e7\u0131, ya r\u0259ssam, ist\u0259r polad\u0259rid\u0259n, yaxud hakim olmas\u0131ndan as\u0131l\u0131&nbsp;olmayaraq, m\u0259qs\u0259din\u0259&nbsp;\u00f6z g\u0259rgin z\u0259hm\u0259ti,&nbsp;\u0259m\u0259yil\u0259&nbsp;nail olmal\u0131d\u0131r. Ancaq&nbsp;\u0259m\u0259yil\u0259&nbsp;xalq\u0131n rifah\u0131, do\u011fma V\u0259t\u0259ninin m\u0259nafeyi namin\u0259&nbsp;\u00e7al\u0131\u015fanlar&nbsp;\u0259sil v\u0259t\u0259nda\u015f&nbsp;kimi&nbsp;\u00f6z\u00fcn\u00fc&nbsp;t\u0259sdiq ed\u0259&nbsp;bil\u0259rl\u0259r\u201d [10].&nbsp;<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Az\u0259rbaycanda t\u0259hsilin t\u0259n\u0259zz\u00fcl\u00fc&nbsp;\u00f6t\u0259n&nbsp;\u0259srin 90-c\u0131&nbsp;ill\u0259rinin&nbsp;\u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259, m\u00fcst\u0259qillik&nbsp;\u0259ld\u0259&nbsp;edildikd\u0259n sonra x\u00fcsusil\u0259&nbsp;geni\u015f&nbsp;miqyas ald\u0131, t\u0259hl\u00fck\u0259li meyll\u0259r&nbsp;\u00f6z\u00fcn\u00fc&nbsp;g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259&nbsp;ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131.&nbsp;<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;1993-c\u00fc&nbsp;ilin iyunundan ba\u015flayaraq H.\u018fliyevin ikinci d\u0259f\u0259&nbsp;hakimiyy\u0259t\u0259&nbsp;qay\u0131d\u0131\u015f\u0131&nbsp;il\u0259&nbsp;respublikam\u0131z\u0131n m\u00f6vqel\u0259ri v\u0259&nbsp;m\u00fcst\u0259qilliyi daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirdi.&nbsp;&nbsp;&nbsp;Dig\u0259r&nbsp;sah\u0259l\u0259rd\u0259&nbsp;oldu\u011fu kimi elm v\u0259&nbsp;t\u0259hsil sah\u0259sind\u0259&nbsp;d\u0259&nbsp;t\u0259n\u0259zz\u00fcl\u00fcn, t\u0259hl\u00fck\u0259li, da\u011f\u0131d\u0131c\u0131&nbsp;meyll\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131&nbsp;al\u0131nd\u0131. Milli t\u0259hsil sisteminin b\u0259rpas\u0131&nbsp;v\u0259&nbsp;yeni&nbsp;\u015f\u0259raitin t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259&nbsp;uy\u011fun olaraq inki\u015faf etdirilm\u0259si&nbsp;\u00fc\u00e7\u00fcn&nbsp;\u0259lveri\u015fli siyasi, iqtisadi, h\u00fcquqi m\u00fchit yarand\u0131.&nbsp;<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;H.\u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n bel\u0259&nbsp;bir konsepsiya, strateji x\u0259tt haz\u0131rlan\u0131b h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259y\u0259&nbsp;ba\u015fland\u0131&nbsp;ki, d\u00f6vl\u0259tin, d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin t\u0259m\u0259l prinsipl\u0259ri i\u00e7\u0259risind\u0259&nbsp;milli t\u0259hsil v\u0259&nbsp;b\u0259\u015f\u0259ri elm m\u00fcst\u0259sna yer tutmal\u0131d\u0131r. Onun milli m\u00fcst\u0259qillik, milli d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu strategiyas\u0131nda is\u0259&nbsp;bel\u0259&nbsp;bir ideya&nbsp;\u0259sasland\u0131r\u0131ld\u0131&nbsp;ki, d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin&nbsp;\u0259b\u0259diliyinin, v\u0259t\u0259nda\u015f&nbsp;c\u0259miyy\u0259tinin demokratik inki\u015faf\u0131n\u0131n magistral v\u0259&nbsp;hamar yolu m\u00fctl\u0259q v\u0259&nbsp;m\u00fctl\u0259q milli t\u0259hsild\u0259n ke\u00e7ir. T\u0259hsil d\u00f6vl\u0259tin t\u0259m\u0259l da\u015f\u0131, mill\u0259tin g\u0259l\u0259c\u0259yidir. Buna g\u00f6r\u0259&nbsp;d\u0259&nbsp;o, prioritet sah\u0259&nbsp;olan t\u0259hsil\u0259, elm\u0259, m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u0259&nbsp;qay\u011f\u0131n\u0131&nbsp;d\u00f6vl\u0259tin&nbsp;\u0259sas strateji x\u0259tti kimi&nbsp;\u00f6n plana&nbsp;\u00e7\u0259kdi [6].<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Az\u0259rbaycan t\u0259hsili v\u0259&nbsp;elmin\u0259&nbsp;b\u00f6y\u00fck h\u00f6rm\u0259tl\u0259&nbsp;yana\u015fan &nbsp;H.\u018fliyev 1993-c\u00fc&nbsp;il sentyabr\u0131n 21-d\u0259&nbsp;Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n&nbsp;r\u0259hb\u0259rl\u0259ri, aliml\u0259r, ziyal\u0131larla g\u00f6r\u00fc\u015f&nbsp;ke\u00e7irdi.&nbsp;H.\u018fliyev g\u00f6r\u00fc\u015f zaman\u0131 demi\u015fdir:&nbsp;&#8220;Elml\u0259r Akademiyas\u0131&nbsp;Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixi nailiyy\u0259tidir. 1945-ci ild\u0259&nbsp;bu akademiyan\u0131&nbsp;yaradan aliml\u0259r&nbsp;\u00e7ox b\u00f6y\u00fck&nbsp;\u015f\u00fcca\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015fl\u0259r.&nbsp;\u00d6t\u0259n d\u00f6vrd\u0259&nbsp;bu akademiyan\u0131n&nbsp;\u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259&nbsp;Az\u0259rbaycan elmi&nbsp;\u00e7ox inki\u015faf etmi\u015fdir&#8230;&nbsp;\u018fmin ola bil\u0259rsiniz ki, AMEA da, institutlar da f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259kl\u0259r v\u0259&nbsp;biz buna imkan yaradaca\u011f\u0131q. Az\u0259rbaycan\u0131n elmi inki\u015faf etm\u0259lidir. Universitetl\u0259r, ali m\u0259kt\u0259bl\u0259r d\u0259&nbsp;inki\u015faf etm\u0259lidir&#8230; Biz is\u0259&nbsp;bu sah\u0259y\u0259&nbsp;h\u0259r c\u00fcr k\u00f6m\u0259k g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259yik v\u0259&nbsp;m\u0259d\u0259niyy\u0259timiz, elmimiz, t\u0259hsilimiz, o c\u00fcml\u0259d\u0259n ali t\u0259hsilimiz, sosial sah\u0259nin b\u00fct\u00fcn ba\u015fqa istiqam\u0259tl\u0259ri d\u0259&nbsp;inki\u015faf ed\u0259c\u0259kdir&#8230;&#8221; [7].<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;H.\u018fliyevin&nbsp;bu tarixi nitqind\u0259n sonra Az\u0259rbaycanda elmin, t\u0259hsilin g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf yollar\u0131na h\u0259min istiqam\u0259td\u0259&nbsp;d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tinin&nbsp;\u0259saslar\u0131&nbsp;i\u015fl\u0259nilm\u0259y\u0259, bu sah\u0259d\u0259&nbsp;inki\u015faf strategiyas\u0131n\u0131&nbsp;m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n islahatlar proqram\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131na ba\u015flan\u0131ld\u0131.<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;H.\u018fliyevin 30 mart 1998-ci il tarixli &#8220;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda t\u0259hsil sah\u0259sind\u0259&nbsp;islahatlar&nbsp;\u00fczr\u0259&nbsp;D\u00f6vl\u0259t komissiyas\u0131&nbsp;haqq\u0131nda&#8221; s\u0259r\u0259ncam\u0131&nbsp;il\u0259&nbsp;m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259hsil sistemind\u0259&nbsp;beyn\u0259lxalq standartlara uy\u011fun islahatlar\u0131n apar\u0131lmas\u0131, t\u0259hsilin inki\u015faf\u0131&nbsp;v\u0259&nbsp;onun maddi-texniki bazas\u0131n\u0131n m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si&nbsp;\u00fc\u00e7\u00fcn&nbsp;\u00dcmumd\u00fcnya Bank\u0131n\u0131n v\u0259sait qoyulu\u015funu t\u0259min etm\u0259k, t\u0259hsil sah\u0259sind\u0259&nbsp;islahat proqram\u0131n\u0131&nbsp;haz\u0131rlamaq bar\u0259d\u0259&nbsp;d\u00f6vl\u0259t komissiyas\u0131&nbsp;yarad\u0131ld\u0131. Bununla da islahat sah\u0259sind\u0259&nbsp;yeni tarixi m\u0259rh\u0259l\u0259nin&nbsp;\u0259sas\u0131&nbsp;qoyuldu. D\u00f6vl\u0259t komissiyas\u0131&nbsp;t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259&nbsp;haz\u0131rlanm\u0131\u015f&nbsp;&#8220;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n t\u0259hsil sah\u0259sind\u0259&nbsp;islahat proqram\u0131&#8221; geni\u015f&nbsp;m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259n sonra H.\u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n 1999-cu il iyunun 15-d\u0259&nbsp;tarixi bir g\u00fcnd\u0259&nbsp;Milli Qurtulu\u015f&nbsp;g\u00fcn\u00fcnd\u0259&nbsp;x\u00fcsusi s\u0259r\u0259ncamla t\u0259sdiql\u0259ndi [7].&nbsp;<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;\u0130slahat Proqram\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259&nbsp;t\u0259hsilin m\u0259zmunu yenil\u0259\u015fdirilmi\u015f, yeni n\u0259sil proqramlar v\u0259&nbsp;d\u0259rslikl\u0259r haz\u0131rlanm\u0131\u015f, bazis t\u0259dris plan\u0131&nbsp;\u0259sas\u0131nda i\u015fl\u0259nmi\u015f&nbsp;i\u015f\u00e7i t\u0259dris planlar\u0131&nbsp;t\u0259tbiq edilm\u0259y\u0259&nbsp;ba\u015flanm\u0131\u015f, ayr\u0131-ayr\u0131&nbsp;t\u0259hsil sah\u0259l\u0259ri v\u0259&nbsp;f\u0259nl\u0259r&nbsp;\u00fczr\u0259&nbsp;standartlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131&nbsp;m\u0259qs\u0259dil\u0259&nbsp;m\u00fc\u0259yy\u0259n i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;H.\u018fliyevin 1997-ci il yanvar\u0131n 31-d\u0259&nbsp;AMEA-da ke\u00e7irdiyi g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259&nbsp;elm sah\u0259sind\u0259&nbsp;d\u0259&nbsp;islahatlar\u0131n apar\u0131lmas\u0131n\u0131n z\u0259ruriliyi x\u00fcsusi qeyd olunmu\u015f, bu sah\u0259d\u0259&nbsp;g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259rin&nbsp;\u0259sas istiqam\u0259tl\u0259ri m\u00fczakir\u0259&nbsp;edilmi\u015f, m\u00fcvafiq normativ s\u0259n\u0259dl\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131&nbsp;q\u0259rara al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Az sonra AMEA r\u0259hb\u0259rliyi ulu&nbsp;\u00f6nd\u0259rin&nbsp;g\u00f6st\u0259ri\u015fl\u0259rini&nbsp;\u0259sas tutaraq &#8220;Elmin strateji inki\u015fafi v\u0259&nbsp;Az\u0259rbaycan MEA-da islahatlar\u0131&nbsp;konsepsiyas\u0131&#8221;n\u0131&nbsp;haz\u0131rlay\u0131b t\u0259sdiq etmi\u015f&nbsp;v\u0259&nbsp;&#8220;Elm siyas\u0259ti haqq\u0131nda&#8221; qanun layih\u0259l\u0259rini i\u015fl\u0259yib Milli M\u0259clis\u0259&nbsp;t\u0259qdim etmi\u015fdir [12].&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;1999-cu ilin mart\u0131nda H.\u018fliyev t\u0259hsil sah\u0259sind\u0259&nbsp;islahatlar&nbsp;\u00fczr\u0259&nbsp;d\u00f6vl\u0259t komissiyas\u0131n\u0131n iclas\u0131ndak\u0131&nbsp;yekun nitqind\u0259&nbsp;h\u0259min d\u00f6vr\u00fc&nbsp;xarakteriz\u0259&nbsp;ed\u0259r\u0259k deyirdi: &#8220;&#8230; T\u0259hsil sistemi el\u0259&nbsp;bir sistemdir ki, burada he\u00e7&nbsp;bir inqilabi d\u0259yi\u015fiklik ola bilm\u0259z.&nbsp;\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, bizim h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259&nbsp;d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r t\u0259kam\u00fcl xarakteri da\u015f\u0131y\u0131r. He\u00e7&nbsp;vaxt yol verm\u0259k olmaz ki, on ill\u0259rl\u0259&nbsp;yaranm\u0131\u015f&nbsp;\u015feyi bir g\u00fcnd\u0259&nbsp;vurub da\u011f\u0131dasan, ondan sonra he\u00e7&nbsp;bilm\u0259diyin yeni bir qanun yaradasan&#8221; [5].&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;2000-ci il iyunun 13-d\u0259&nbsp;H.\u018fliyev&nbsp;&#8220;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda t\u0259hsil sisteminin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si haqq\u0131nda&#8221; yeni bir f\u0259rman imzalam\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259min f\u0259rman t\u0259hsil sisteminin&nbsp;\u0259sasl\u0131&nbsp;\u015f\u0259kild\u0259&nbsp;t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259, idar\u0259etm\u0259nin m\u00fcasir prinsipl\u0259r&nbsp;\u00fczr\u0259&nbsp;t\u0259\u015fkilin\u0259, t\u0259hsil sisteminin beyn\u0259lxalq standartlara uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na v\u0259&nbsp;d\u00fcnya t\u0259hsil sistemin\u0259&nbsp;inteqrasiyas\u0131na z\u0259min yaratm\u0131\u015fd\u0131r. F\u0259rmana m\u00fcvafiq olaraq, ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin&nbsp;\u015f\u0259b\u0259k\u0259si optimalla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, bir s\u0131ra universitetl\u0259r\u0259&nbsp;muxtariyyat h\u00fcququ verilmi\u015f,&nbsp;\u00f6lk\u0259mizd\u0259&nbsp;m\u00fc\u0259llim haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n keyfiyytinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259&nbsp;Az\u0259rbaycan M\u00fc\u0259lliml\u0259r&nbsp;\u0130nstitutu va onun 12 filial\u0131&nbsp;yarad\u0131lm\u0131\u015f, m\u00fc\u0259lliml\u0259rin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si, ixtisas\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131&nbsp;\u00fczr\u0259&nbsp;dayaq m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri&nbsp;\u015f\u0259b\u0259k\u0259si t\u0259\u015fkil edilmi\u015f, keyfiyy\u0259t\u0259&nbsp;n\u0259zar\u0259tin m\u00fcasir mexanizml\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131&nbsp;\u00fczr\u0259&nbsp;i\u015f\u00e7i qrupu m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilmi\u015f, h\u0259min is\u00e7i qrupu t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcasir monitorinq v\u0259&nbsp;qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259&nbsp;mexanizmi haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r [12] .&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;2001-ci ilin iyun ay\u0131nda AMEA-n\u0131n h\u0259qiqi v\u0259&nbsp;m\u00fcxbir&nbsp;\u00fczvl\u0259rinin se\u00e7kil\u0259ri ke\u00e7irilmi\u015fdir. H.\u018fliyev se\u00e7ki&nbsp;\u0259r\u0259f\u0259sind\u0259&nbsp;akademiya&nbsp;\u00fczvl\u0259rinin&nbsp;\u00fcmumi say\u0131n\u0131n 200 n\u0259f\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si haqq\u0131nda x\u00fcsusi s\u0259r\u0259ncam imzalad\u0131. Bu se\u00e7kil\u0259rd\u0259&nbsp;m\u00fcxt\u0259lif ixtisaslar&nbsp;\u00fczr\u0259&nbsp;500 n\u0259f\u0259r\u0259&nbsp;yax\u0131n iddia\u00e7\u0131n\u0131n s\u0131ras\u0131ndan 29 akademik v\u0259&nbsp;91 m\u00fcxbir&nbsp;\u00fczv se\u00e7ildi. Bel\u0259likl\u0259, akademiya&nbsp;\u00fczvl\u0259rinin say\u0131&nbsp;79-dan 177-y\u0259&nbsp;\u00e7atd\u0131. Akademiyan\u0131n t\u0259rkibind\u0259&nbsp;g\u0259nc v\u0259&nbsp;istedadl\u0131&nbsp;aliml\u0259rin say\u0131&nbsp;xeyli artma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r [9].<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;H.\u018fliyev 2002-ci il iyunun 13-d\u0259&nbsp;Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t&nbsp;\u0130qtisad Universitetinin 70 illik yubileyind\u0259ki&nbsp;\u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda h\u0259min d\u00f6vr\u00fc&nbsp;xarakteriz\u0259&nbsp;ed\u0259n bir&nbsp;\u00e7ox m\u0259qamlara toxundu v\u0259&nbsp;ziyal\u0131l\u0131\u011f\u0131n dol\u011fun t\u0259rifini verdi: ziyal\u0131&nbsp;xalq\u0131n m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rini bilicisi v\u0259&nbsp;g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259&nbsp;\u00f6t\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fcd\u00fcr. Ziyal\u0131&nbsp;\u00f6z xalq\u0131,&nbsp;\u00f6z mill\u0259ti&nbsp;\u00fc\u00e7\u00fcn xeyir n\u0259dir,&nbsp;\u015f\u0259r n\u0259dir suallar\u0131n\u0131n&nbsp;\u0259trafl\u0131&nbsp;cavablar\u0131n\u0131&nbsp;bilm\u0259lidir\u201d [4 ].<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;H.\u018fliyev&nbsp;2002-ci ilin avqustun 30-da ali m\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259&nbsp;\u0259n y\u00fcks\u0259k balla daxil olmu\u015f&nbsp;t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rl\u0259&nbsp;g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr. H\u0259min g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259&nbsp;orta t\u0259hsilin keyfiyy\u0259tinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259sinin&nbsp;\u00f6lk\u0259&nbsp;\u00fc\u00e7\u00fcn strateji&nbsp;\u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb etdiyi x\u00fcsusi vur\u011fulanm\u0131\u015fd\u0131r v\u0259&nbsp;bu sah\u0259d\u0259&nbsp;m\u00fcvafiq orqanlar v\u0259&nbsp;t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri qar\u015f\u0131s\u0131nda bir s\u0131ra m\u00fch\u00fcm v\u0259zif\u0259l\u0259r qoyulmu\u015fdur.<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n orta t\u0259hsil sistemind\u0259&nbsp;\u0259n ciddi probleml\u0259rind\u0259n biri m\u0259kt\u0259b tikintisi, m\u00f6vcud&nbsp;\u00fcmumt\u0259hsil m\u0259kt\u0259bl\u0259rinin t\u0259miri v\u0259&nbsp;avadanl\u0131qlarla t\u0259chizat\u0131&nbsp;il\u0259&nbsp;ba\u011fl\u0131d\u0131r. &nbsp;2002-2003-c\u00fc&nbsp;d\u0259rs ilinin ilk g\u00fcn\u00fcnd\u0259&nbsp;H.\u018fliyev&nbsp;\u00f6z&nbsp;\u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda &#8220;M\u0259n bu g\u00fcn b\u0259yan edir\u0259m ki, yax\u0131n zamanlarda Az\u0259rbaycanda m\u0259kt\u0259b tikintisi, m\u0259kt\u0259bl\u0259rin m\u00fcasir avadanl\u0131qlarla t\u0259min olunmas\u0131, t\u0259mir edilm\u0259si il\u0259&nbsp;\u0259laq\u0259dar ciddi t\u0259dbirl\u0259r haqq\u0131nda&nbsp;\u00f6z t\u0259klifl\u0259rimi ir\u0259li s\u00fcr\u0259y\u0259c\u0259m&#8221;-dem\u0259si&nbsp;\u00f6lk\u0259&nbsp;r\u0259hb\u0259rinin problem\u0259&nbsp;n\u0259&nbsp;q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck diqq\u0259t yetirm\u0259sinin&nbsp;\u0259yani t\u0259zah\u00fcr\u00fc&nbsp;idi [10].&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;1993-2002-ci ill\u0259r&nbsp;\u0259rzind\u0259&nbsp;Az\u0259rbaycanda 137 yeni m\u0259kt\u0259b binas\u0131&nbsp;tikilmi\u015fdir. Bunlardan 47-si Nax\u00e7\u0131van MR-in pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. 1999-2002-ci ill\u0259rd\u0259&nbsp;xarici t\u0259\u015fkilatlar t\u0259r\u0259find\u0259n respublikam\u0131z\u0131n on rayonunda 8936 yerlik 28 m\u0259kt\u0259b binas\u0131&nbsp;tikilmi\u015f, 15 rayonda 29045 yerlik 70 m\u0259kt\u0259b binas\u0131&nbsp;t\u0259mir edilmi\u015fdir [10].&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;H.\u018fliyevin&nbsp;t\u0259hsil sistemind\u0259 atdi\u011f\u0131 add\u0131mlar\u0131n&nbsp;f\u0259rql\u0259ndir\u0259n c\u0259h\u0259ti onun milli xarakter da\u015f\u0131mas\u0131, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259&nbsp;\u00f6lk\u0259nin inki\u015faf perspektivl\u0259rin\u0259, xalq\u0131m\u0131z\u0131n milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259, mentalitetin\u0259, z\u0259ngin tarixi&nbsp;\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259, demokratiyaya, humanizm prinsipl\u0259rin\u0259&nbsp;\u0259saslan\u0131r, m\u00fcst\u0259qil, yarad\u0131c\u0131&nbsp;\u015f\u0259xsiyy\u0259tin v\u0259&nbsp;v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, onun milli-m\u0259n\u0259vi v\u0259&nbsp;b\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259&nbsp;ah\u0259ngdar inteqrasiyas\u0131n\u0131, t\u0259hsil alanlar\u0131n fasil\u0259siz t\u0259hsil almaq, daim yenil\u0259\u015f\u0259n bilikl\u0259r\u0259&nbsp;v\u0259&nbsp;d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u0259&nbsp;yiy\u0259l\u0259nm\u0259k t\u0259l\u0259bat\u0131n\u0131n&nbsp;\u00f6d\u0259nilm\u0259sini v\u0259&nbsp;dinamik inki\u015faf\u0131n\u0131, intellektual va praktik kompetensiyalara, yeni informasiya v\u0259&nbsp;kommunikasiya texnologiyalar\u0131na yiy\u0259l\u0259nm\u0259sini t\u0259min etdi.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Bildiyimiz kimi, \u015f\u0259xsiyy\u0259tin t\u0259rbiy\u0259sind\u0259&nbsp;t\u0259lim prosesi&nbsp;\u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q v\u0259&nbsp;qay\u011f\u0131ke\u015flik&nbsp;\u015f\u0259raitind\u0259&nbsp;h\u0259yata ke\u00e7irilir, onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, potensial imkanlar\u0131n\u0131&nbsp;maksimum d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259&nbsp;realla\u015fd\u0131rma\u011fa z\u0259min yarad\u0131r. H.\u018fliyev b\u00fct\u00fcn g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259, etdiyi&nbsp;\u00e7\u0131x\u0131\u015f&nbsp;v\u0259&nbsp;nitql\u0259rind\u0259&nbsp;g\u0259l\u0259c\u0259yin v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n\u0131n&nbsp;\u0259sl&nbsp;\u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi formala\u015fmas\u0131&nbsp;problemin\u0259&nbsp;x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirmi\u015f,&nbsp;XXI&nbsp;\u0259sr m\u00fcasir t\u0259hsil sistemi&nbsp;\u015f\u0259raitind\u0259&nbsp;\u015f\u0259xsiyy\u0259ty\u00f6n\u00fcml\u00fc&nbsp;t\u0259lim\u0259&nbsp;\u00fcst\u00fcnl\u00fck vermi\u015f, pedaqoji prosesin m\u0259rk\u0259zind\u0259&nbsp;\u015fagird&nbsp;\u015f\u0259xsiyy\u0259ti dayanm\u0131\u015f, onun potensial imkanlar\u0131n\u0131n maksimum d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259&nbsp;realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na, yeni t\u0259cr\u00fcb\u0259ni qavrama\u011fa haz\u0131r olmas\u0131na, m\u00fcxt\u0259lif v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259&nbsp;\u015f\u00fcurlu v\u0259&nbsp;m\u0259suliyy\u0259tli se\u00e7im etm\u0259sin\u0259&nbsp;\u015f\u0259rait yaratm\u0131\u015f,&nbsp;\u015f\u0259xsiyy\u0259ty\u00f6n\u00fcml\u00fc&nbsp;t\u0259limin paradiqmas\u0131&nbsp;\u015fagirdin fizioloji v\u0259&nbsp;f\u0259rdi-psixoloji keyfiyy\u0259tl\u0259rin\u0259&nbsp;\u0259saslanm\u0131\u015f,&nbsp;\u015f\u0259xsiyy\u0259tin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131&nbsp;v\u0259&nbsp;inki\u015faf\u0131&nbsp;onun t\u0259bii qabiliyy\u0259tl\u0259rin\u0259&nbsp;uy\u011fun h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdir.&nbsp;<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;H.\u018fliyevin f\u0259rman\u0131&nbsp;il\u0259&nbsp;&#8220;D\u00f6vl\u0259t dili haqq\u0131nda&#8221; qanun q\u0259bul edilmi\u015fdir.&nbsp;H\u0259min qanuna g\u00f6r\u0259, b\u00fct\u00fcn t\u0259hsil pill\u0259l\u0259rind\u0259&nbsp;Az\u0259rbaycan dilinin t\u0259drisi&nbsp;\u00f6n plana&nbsp;\u00e7\u0259kilmi\u015f&nbsp;v\u0259&nbsp;q\u0259bul imtahanlan\u0131nda bu f\u0259nnin&nbsp;\u00fcst\u00fcn m\u00f6vqey\u0259&nbsp;malik oldu\u011fu x\u00fcsusi vur\u011fulanm\u0131\u015fd\u0131r. O, t\u0259hsil i\u015f\u00e7il\u0259ri v\u0259&nbsp;g\u0259ncl\u0259rl\u0259&nbsp;\u00e7oxsayl\u0131&nbsp;g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259&nbsp;do\u011fma ana dilinin, Az\u0259rbaycan&nbsp;\u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n, tarix v\u0259&nbsp;co\u011frafiyas\u0131n\u0131n d\u0259rind\u0259n&nbsp;\u00f6yr\u0259nilm\u0259sinin vacibliyini d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259&nbsp;qeyd etmi\u015f, b\u00fct\u00fcn bunlarla&nbsp;\u0259laq\u0259dar qar\u015f\u0131ya&nbsp;\u00e7ox ciddi v\u0259zif\u0259l\u0259r qoymu\u015fdur.<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;M\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259timizin milli kadr potensial\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131nda v\u0259&nbsp;inki\u015faf\u0131nda t\u0259hsilin, onun keyfiyy\u0259tin\u0259&nbsp;obyektiv m\u00fcnasib\u0259tin, istedadl\u0131&nbsp;g\u0259ncl\u0259r\u0259&nbsp;h\u0259rt\u0259r\u0259fli qay\u011f\u0131&nbsp;g\u00f6st\u0259rilm\u0259sinin vacibliyini ortaya qoyur. M\u0259hz &nbsp;t\u0259hsilin s\u0259viyy\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n milli&nbsp;\u015f\u00fcurumu, ictimai r\u0259yini d\u00fcnyada ged\u0259n s\u00fcr\u0259tli prosesl\u0259r s\u0259viyy\u0259sin\u0259&nbsp;qald\u0131r\u0131r v\u0259&nbsp;respublikam\u0131z\u0131n&nbsp;\u00f6z\u00fcn\u0259&nbsp;layiq yer tutmas\u0131na t\u0259minat verir.&nbsp;H.\u018fliyev&nbsp;g\u00f6r\u00fc\u015f&nbsp;v\u0259&nbsp;\u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131nda m\u00fcst\u0259qilliyimizin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si x\u0259tti il\u0259&nbsp;t\u0259hsilin m\u00fcasir standartlara yax\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131&nbsp;siyas\u0259ti aras\u0131ndak\u0131&nbsp;\u0259laq\u0259ni daim&nbsp;\u00f6n\u0259&nbsp;\u00e7\u0259kir,&nbsp;\u00f6lk\u0259mizin d\u00fcnya birliyind\u0259&nbsp;tutdu\u011fu yeri, onun elm, t\u0259hsil sah\u0259sin\u0259&nbsp;inteqrasiyas\u0131m\u0131, iqtisadiyyat\u0131m\u0131z\u0131n daim inki\u015faf\u0131n\u0131, xarici siyas\u0259timizin s\u0259m\u0259r\u0259liliyinin art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, d\u00fcnya arenas\u0131na&nbsp;\u00e7\u0131xa bil\u0259n, m\u00fcasir bilikl\u0259rl\u0259&nbsp;silahlanm\u0131\u015f&nbsp;intellektual kadrlara b\u00f6y\u00fck ehtiyac oldu\u011funu bildirirdi.&nbsp;<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;H.\u018fliyev: \u201c\u00dcmidvaram ki, bizim bug\u00fcnk\u00fc&nbsp;g\u0259ncl\u0259rimiz ke\u00e7mi\u015f&nbsp;d\u00f6vrl\u0259rd\u0259&nbsp;olan g\u0259ncl\u0259rd\u0259n daha da y\u00fcks\u0259k t\u0259hsil ala bil\u0259c\u0259kl\u0259r v\u0259&nbsp;g\u0259l\u0259c\u0259k&nbsp;\u00fc\u00e7\u00fcn daha da bilikli daha da y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li olacaqlar\u201d&nbsp;&nbsp;&nbsp;<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;Bug\u00fcn Az\u0259rbaycanda h\u0259r bir sah\u0259d\u0259&nbsp;m\u00fc\u015fahid\u0259&nbsp;olunan inki\u015faf tendensiyas\u0131&nbsp;t\u0259hsil sektorunda x\u00fcsusil\u0259&nbsp;diqq\u0259ti c\u0259lb edir. Bu inki\u015faf\u0131n&nbsp;\u0259sas\u0131nda is\u0259&nbsp;ulu&nbsp;\u00f6nd\u0259r H.\u018fliyevin ideyalar\u0131&nbsp;v\u0259&nbsp;h\u0259min ideyalar&nbsp;\u0259sas\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n siyas\u0259tin strateji kursu dayan\u0131r.&nbsp;\u018fsas\u0131&nbsp;xalq\u0131m\u0131z\u0131n&nbsp;\u00fcmummilli lideri Heyd\u0259r&nbsp;\u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n qoyulmu\u015f&nbsp;xaricd\u0259&nbsp;t\u0259hsil&nbsp;\u0259n\u0259n\u0259si Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qillik qazand\u0131qdan sonra da u\u011furla davam etdirilmi\u015fdir. T\u0259hsil sah\u0259sind\u0259&nbsp;apar\u0131lan islahatlar, q\u0259bul olunan D\u00f6vl\u0259t Proqramlar\u0131,&nbsp;\u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda t\u0259hsilin inki\u015faf\u0131&nbsp;\u00fczr\u0259&nbsp;D\u00f6vl\u0259t Strategiyas\u0131\u201d, T\u0259hsilin&nbsp;\u0130nki\u015faf\u0131&nbsp;Fondu, T\u0259hsil T\u0259l\u0259b\u0259&nbsp;Krediti Fondunun yarad\u0131lmas\u0131, m\u00fcxt\u0259lif T\u0259hsil Proqramlar\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si, t\u0259hsilin keyfiyy\u0259tinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259&nbsp;apar\u0131lan davaml\u0131&nbsp;i\u015fl\u0259r Az\u0259rbaycanda iqtisadi t\u0259r\u0259qqinin daha da s\u00fcr\u0259tl\u0259nm\u0259si&nbsp;\u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fccl\u00fc&nbsp;potensial yarad\u0131r.&nbsp;B\u00fct\u00fcn bunlar bir daha t\u0259hsilimizin d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259&nbsp;oldu\u011funun g\u00f6st\u0259ricisidir.<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131&nbsp;t\u0259r\u0259find\u0259n ali t\u0259hsilin&nbsp;\u0259l\u00e7atanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131, t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin sosial m\u00fcdafi\u0259sinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131,&nbsp;\u00f6lk\u0259d\u0259&nbsp;y\u00fcks\u0259kixtisasl\u0131, pe\u015f\u0259kar kadrlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131, ali t\u0259hsild\u0259&nbsp;r\u0259qab\u0259t m\u00fchitinin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131&nbsp;sah\u0259sind\u0259&nbsp;\u0259h\u0259miyy\u0259tli q\u0259rarlar q\u0259bul olunmu\u015fdur.&nbsp;\u00d6lk\u0259&nbsp;Prezidentinin s\u0259r\u0259ncam\u0131na&nbsp;\u0259sas\u0259n t\u0259qa\u00fcd sistemi t\u0259kmill\u0259\u015fdirilmi\u015f, d\u00f6vl\u0259t hesab\u0131na maliyy\u0259l\u0259\u015f\u0259n t\u0259qa\u00fcd yerl\u0259rinin miqdar\u0131&nbsp;art\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r [12,14]&nbsp;<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Heyd\u0259r&nbsp;\u018fliyev ideoloji irsinin g\u0259nc n\u0259sl\u0259&nbsp;davaml\u0131&nbsp;olaraq&nbsp;\u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131&nbsp;il\u0259&nbsp;yana\u015f\u0131&nbsp;\u00f6lk\u0259&nbsp;t\u0259hsil sisteminin inki\u015faf etmi\u015f&nbsp;\u00f6lk\u0259l\u0259rin t\u0259hsil sistemin\u0259&nbsp;inteqrasiyas\u0131, t\u0259l\u0259b\u0259y\u00f6n\u00fcml\u00fc t\u0259hsilin inki\u015faf\u0131,&nbsp;t\u0259dqiqat potensial\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7l\u0259ndirilm\u0259si, elm v\u0259&nbsp;t\u0259hsilimizin inki\u015faf\u0131nda apar\u0131lacaq davaml\u0131&nbsp;islahatlar respublikam\u0131z\u0131n t\u0259hsil ictimaiyy\u0259ti qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u00fch\u00fcm v\u0259zif\u0259l\u0259r qoyur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130stifad\u0259 olunmu\u015f \u0259d\u0259biyyat siyah\u0131s\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>\u201cAz\u0259rbaycan\u201d q\u0259zeti, 1 sentyabr 1998<\/li>\n\n\n\n<li>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 D\u00f6vl\u0259t siyasi partiyalar v\u0259 \u0130ctimai h\u0259r\u0259katlar arxivi, Fond 1. siyah\u0131 68, i\u015f 84, s\u0259h. 155-159<\/li>\n\n\n\n<li>&#8220;Az\u0259rbaycan&#8221;, \u00abXalq\u201d q\u0259zetleri, 14 iyun 2002<\/li>\n\n\n\n<li>&#8220;Az\u0259rbaycan&#8221; q\u0259zeti, 19 mart 1999<\/li>\n\n\n\n<li>&#8220;Az\u0259rbaycan&#8221;, Xalq q\u0259zetleri, 20 aprel 1999<\/li>\n\n\n\n<li>&#8220;Az\u0259rbaycan&#8221; q\u0259zeti, 22 sentyabr 1993<\/li>\n\n\n\n<li>Elm\u00bb qazeti, 23 may 2002<\/li>\n\n\n\n<li>&#8220;Az\u0259rbaycan&#8221; q\u0259zeti, 3 sentyabr 2002<\/li>\n\n\n\n<li>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 D\u00f6vl\u0259t Siyasi Partiyalar v\u0259 \u0130ctimai H\u0259r\u0259katlar arxivi. Fond 1. Siyah\u0131 59, i\u015f 73, s\u0259h.56-57<\/li>\n\n\n\n<li>Rusiya Federasiyas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Arxivi. Fond 7523, siyah\u0131 143, i\u015f 20, s\u0259h. 40-47<\/li>\n\n\n\n<li>Mahir\u0259 Na\u011f\u0131yeva, \u201cPrezident \u0130lham \u018fliyevin u\u011furlu t\u0259hsil siyas\u0259ti\u201d, Az\u0259rbaycan m\u00fc\u0259llimi, 13 avqust 2021<\/li>\n\n\n\n<li>Heyd\u0259r \u018fliyev. &#8220;M\u00fcst\u0259qilliyimiz \u0259b\u0259didir&#8221;. \u00c7\u0131x\u0131\u015flar. Nitql\u0259r, Bak\u0131, 2008-ci il, VIII cild, s\u0259h.368<\/li>\n\n\n\n<li>&nbsp;Heyd\u0259r \u018fliyevin anadan olmas\u0131n\u0131n 99-cu ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f \u201cHeyd\u0259r \u018fliyev d\u00fchas\u0131 v\u0259 m\u00fcasir Az\u0259rbaycan\u201d m\u00f6vzusunda elmi-n\u0259z\u0259ri konfrans\u0131n materiallar\u0131, Ming\u0259\u00e7evir, 4-5 may 2022<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/president.az\/az\/articles\/view\/53280\">https:\/\/president.az\/az\/articles\/view\/53280<\/a><\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u0259hsil jurnal\u0131, 09.05.2023 Ruhiyy\u0259H\u00fcseynova, Ming\u0259\u00e7evir D\u00f6vl\u0259t Universiteti, i.f.d. X\u00fclas\u0259&nbsp;M\u0259qal\u0259d\u0259 \u00dcmummilli Liderimiz Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycanda birinci v\u0259 ikinci hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 t\u0259hsil v\u0259 elmin inki\u015faf\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 islahatlar, Az\u0259rbaycan t\u0259hsil sisteminin inki\u015faf\u0131ndak\u0131 xidm\u0259tl\u0259ri geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Eyni zamanda ulu \u00f6nd\u0259rin siyasi x\u0259ttini u\u011furla davam etdir\u0259n \u00f6lk\u0259 Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin t\u0259hsil sisteminin, Az\u0259rbaycanda elmin v\u0259 t\u0259hsilin inki\u015faf\u0131nda apard\u0131\u011f\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":48275,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"gallery","meta":{"_eb_attr":"","ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"on","ocean_gallery_id":[48275],"footnotes":""},"categories":[122,93],"tags":[],"class_list":["post-48274","post","type-post","status-publish","format-gallery","has-post-thumbnail","hentry","category-heydr-liyev-100-il","category-snaye","post_format-post-format-gallery","entry","has-media"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48274","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=48274"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48274\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/48275"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=48274"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=48274"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=48274"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}