{"id":56700,"date":"2024-03-29T08:28:37","date_gmt":"2024-03-29T05:28:37","guid":{"rendered":"https:\/\/mdu.edu.az\/?p=56700"},"modified":"2024-03-29T08:28:54","modified_gmt":"2024-03-29T05:28:54","slug":"31_mart_yazi_24","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/31_mart_yazi_24\/","title":{"rendered":"MDU-nun m\u00fc\u0259llimi: Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixi yadda\u015f\u0131ndan silinm\u0259y\u0259n soyq\u0131r\u0131m"},"content":{"rendered":"<p> <p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;color:#222222;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\">XX \u0259srd\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131na g\u0259tirilmi\u015f \u0259n d\u0259h\u015f\u0259tli faci\u0259l\u0259rd\u0259n biri olan 31 mart soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n 106 ili tamam olur. Son iki y\u00fcz ild\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlara v\u0259 soyq\u0131r\u0131mlara m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r. XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq k\u00fctl\u0259vi v\u0259 m\u0259qs\u0259dli \u015f\u0259kild\u0259 C\u0259nubi Qafqaza k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259n erm\u0259nil\u0259r xarici havadarlar\u0131n\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 minl\u0259rl\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sini viran etmi\u015f, bir milyondan art\u0131q soyda\u015f\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 b\u0259\u015f\u0259ri cinay\u0259t olan soyq\u0131r\u0131m siyas\u0259tini h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fl\u0259r.<\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;color:#222222;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\">Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 erm\u0259ni t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u00fcn ba\u015fl\u0131ca m\u0259qs\u0259di tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131 hesab\u0131na erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259tinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymaq v\u0259 sonradan m\u00fcxt\u0259lif yollarla onu geni\u015fl\u0259ndirm\u0259kl\u0259 \u201cB\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan\u201d yaratmaqdan ibar\u0259t olmu\u015fdur. <\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\">XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 erm\u0259ni silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin m\u00fclki az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n zirv\u0259 n\u00f6qt\u0259si 1918-ci ilin mart\u0131nda oldu. Soyq\u0131r\u0131m\u0131n k\u00f6kl\u0259ri, h\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l, \u00e7ar Rusiyas\u0131n\u0131n isti d\u0259nizl\u0259r\u0259 yiy\u0259l\u0259nm\u0259k strategiyas\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z\u00fcn\u0259 &#8220;etibarl\u0131&#8221; \u00fcns\u00fcr axtarmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 idi. \u0130sti d\u0259nizl\u0259r\u0259 \u00e7\u0131xmaq \u00fc\u00e7\u00fcn apard\u0131\u011f\u0131 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 m\u00fcharib\u0259l\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcrd\u00fckd\u0259n sonra C\u0259nubi Qafqaza erm\u0259nil\u0259ri yerl\u0259\u015fdirm\u0259kl\u0259 \u00e7arizm h\u0259m demoqrafik v\u0259ziyy\u0259ti d\u0259yi\u015fdirdi, h\u0259m d\u0259 onlar\u0131 \u015e\u0259rq siyas\u0259tind\u0259 bir al\u0259t\u0259 \u00e7evirdi. H\u0259min siyas\u0259ti \u00e7arizm devrildikd\u0259n sonra qurulan M\u00fcv\u0259qq\u0259ti h\u00f6kum\u0259t, ondan sonra is\u0259 bol\u015fevik Rusiyas\u0131 da davam etdirdi. Bak\u0131 Sovetinin istifad\u0259 etdiyi erm\u0259ni-da\u015fnak q\u00fcvv\u0259l\u0259ri is\u0259 tarixd\u0259 olmayan &#8220;B\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan&#8221; qurmaq yolunda onlara mane ola bil\u0259c\u0259k az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 m\u0259hv etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar. Bel\u0259likl\u0259, \u0130ngilt\u0259r\u0259nin Bak\u0131dak\u0131 t\u0259msil\u00e7isi Makdonelin s\u00f6zl\u0259ri il\u0259 ifad\u0259 edil\u0259rs\u0259, &#8220;Bak\u0131 qazan\u0131 poqquldama\u011fa ba\u015flad\u0131&#8221;. Bu \u015f\u0259raitd\u0259 q\u0131r\u011f\u0131nlar \u00fc\u00e7\u00fcn ki\u00e7ik bir b\u0259han\u0259 laz\u0131m idi. O da tap\u0131ld\u0131. Bel\u0259 bir b\u0259han\u0259 general M.Tal\u0131\u015finski ba\u015fda olmaqla m\u00fcs\u0259lman (Az\u0259rbaycan) diviziyas\u0131n\u0131n &#8220;Evelina&#8221; g\u0259misi il\u0259 L\u0259nk\u0259randa h\u0259lak olan silah yolda\u015flar\u0131 b\u00f6y\u00fck xeyriyy\u0259\u00e7i Hac\u0131 Zeynalabdin Ta\u011f\u0131yevin o\u011flu M\u0259h\u0259mm\u0259di Bak\u0131ya g\u0259tir\u0259n bir qrup zabit v\u0259 \u0259sg\u0259rin Bak\u0131 Soveti t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259rksilah edilm\u0259si oldu. Diviziyan\u0131n \u0259sg\u0259r v\u0259 zabitl\u0259ri silahlar\u0131n geri qaytar\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b ets\u0259 d\u0259, n\u0259tic\u0259si olmad\u0131. S.\u015eaumyanla apar\u0131lan dan\u0131\u015f\u0131qlar da u\u011fursuz oldu. Xalq k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7\u0131x\u0131b silahlar\u0131n qaytar\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b etdi. Sosial daya\u011f\u0131 olmayan bol\u015fevik h\u00f6kum\u0259tinin r\u0259hb\u0259ri S.\u015eaumyan erm\u0259nil\u0259ri v\u0259 bol\u015fevikl\u0259ri, x\u00fcsus\u0259n X\u0259z\u0259r H\u0259rbi D\u0259niz Donanmas\u0131n\u0131n matroslar\u0131n\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131ma t\u0259hrik etdi.<\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\">Soyq\u0131r\u0131m\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259 \u00fcsullar\u0131 Mart\u0131n 30-da ax\u015fam saat 5-d\u0259 Bak\u0131da ilk at\u0259\u015f a\u00e7\u0131ld\u0131. Mart q\u0131r\u011f\u0131n\u0131 ba\u015flananad\u0259k \u00f6zl\u0259rinin bit\u0259r\u0259fliyini elan etmi\u015f Da\u015fnaks\u00fctyun v\u0259 Erm\u0259ni Milli \u015euras\u0131, erm\u0259ni ziyal\u0131lar\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n erm\u0259ni kils\u0259si bir ne\u00e7\u0259 saatdan sonra Bak\u0131 Soveti t\u0259r\u0259find\u0259n d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259 qat\u0131ld\u0131lar. S.\u015eaumyan bu hadis\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 yaz\u0131rd\u0131 ki, bizim s\u00fcvari d\u0259st\u0259y\u0259 ilk silahl\u0131 h\u00fccum c\u0259hdind\u0259n b\u0259han\u0259 kimi istifad\u0259 etdik v\u0259 b\u00fct\u00fcn c\u0259bh\u0259 boyu h\u00fccuma ke\u00e7dik. Bizim art\u0131q 6 min n\u0259f\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259miz var idi. H\u0259m\u00e7inin Da\u015fnaks\u00fctyun partiyas\u0131n\u0131n 3-4 min\u0259 q\u0259d\u0259r milli hiss\u0259l\u0259ri var idi. Onlar da bizim s\u0259r\u0259ncam\u0131m\u0131zda idi. Da\u015fnaks\u00fctyun partiyas\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sin\u0259 milli q\u0131r\u011f\u0131n xarakteri verdi v\u0259 bundan qa\u00e7maq m\u00fcmk\u00fcn deyildi. Biz buna \u015f\u00fcurlu olaraq getdik. \u018fg\u0259r onlar Bak\u0131da q\u0259l\u0259b\u0259 qazansayd\u0131lar, \u015f\u0259h\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n paytaxt\u0131 elan edil\u0259rdi. Q\u0131r\u011f\u0131n q\u0259ddarl\u0131qla h\u0259yata ke\u00e7irildi. \u015e\u0259h\u0259r yerd\u0259n v\u0259 havadan bombardman edildi. M\u00fclki az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259hali diri-diri su quyular\u0131na, yanar t\u0259ndirl\u0259r\u0259, neft quyular\u0131na at\u0131l\u0131r, hamil\u0259 qad\u0131nlar\u0131n qar\u0131nlar\u0131 s\u00fcng\u00fc il\u0259 de\u015filir, k\u00f6rp\u0259 u\u015faqlar divarlara m\u0131xlan\u0131r, qad\u0131nlar h\u00f6r\u00fckl\u0259rl\u0259 bir-birin\u0259 ba\u011flanaraq k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7\u0131lpaq g\u0259zdirilirdi. Silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259r u\u015faqlara, qocalara v\u0259 qad\u0131nlara r\u0259hm etmirdil\u0259r. Adamlardan siyasi m\u0259nsubiyy\u0259t soru\u015fulmurdu. \u00d6ld\u00fcrm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u00fcrk, m\u00fcs\u0259lman olmaq kifay\u0259t edirdi.<\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\"><span style=\"mso-spacerun:yes\">\u00a0<\/span>Soyq\u0131r\u0131m\u0131n gedi\u015find\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara m\u0259xsus ictimai binalar, milli r\u0259mzl\u0259r v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t ocaqlar\u0131 da\u011f\u0131d\u0131ld\u0131. &#8220;A\u00e7\u0131q s\u00f6z&#8221;, &#8220;Kaspi&#8221; q\u0259zetl\u0259rinin redaksiyalar\u0131, f\u0259aliyy\u0259tini b\u00fct\u00fcn C\u0259nubi Qafqaza yayan v\u0259 m\u00fcharib\u0259 zaman\u0131 Qafqaz c\u0259bh\u0259sind\u0259 h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar meydan\u0131nda b\u00f6y\u00fck i\u015f aparan, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ictimai h\u0259r\u0259kat\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynayan M\u00fcs\u0259lman Xeyriyy\u0259 C\u0259miyy\u0259tinin yerl\u0259\u015fdiyi &#8220;\u0130smailiyy\u0259&#8221; binas\u0131 yand\u0131r\u0131ld\u0131. T\u0259z\u0259pir m\u0259scidinin minar\u0259l\u0259ri z\u0259d\u0259 ald\u0131. Q\u00fcvv\u0259l\u0259r b\u0259rab\u0259r deyildi. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 mart\u0131n 31-d\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc dayand\u0131rd\u0131lar. Buna baxmayaraq, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si davam edirdi. D\u00f6y\u00fc\u015f yaln\u0131z aprelin 3-d\u0259 dayand\u0131r\u0131ld\u0131. <\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\">\u00a0Soyq\u0131r\u0131m Bak\u0131dan ba\u015fqa \u015eamax\u0131, Quba, K\u00fcrd\u0259mir v\u0259 Salyan Qaraba\u011f, Z\u0259ng\u0259zur, Nax\u00e7\u0131van v\u0259 L\u0259nk\u0259randa x\u00fcsusi q\u0259ddarl\u0131qla h\u0259yata ke\u00e7irilib. Mart hadis\u0259l\u0259ri zaman\u0131 \u015eamax\u0131n\u0131n 75 k\u0259ndi erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n tamamil\u0259 m\u0259hv edilmi\u015fdi. \u015eamax\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri v\u0259 ona qon\u015fu olan k\u0259ndl\u0259rd\u0259 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f soyq\u0131r\u0131m hadis\u0259l\u0259ri haqq\u0131nda bu g\u00fcn arxivl\u0259rd\u0259 7 cild, 925 s\u0259hif\u0259d\u0259n ibar\u0259t ara\u015fd\u0131rma materiallar\u0131n\u0131n olmas\u0131 bu b\u00f6lg\u0259d\u0259 ba\u015f vermi\u015f q\u0259tliamlar\u0131n miqyas\u0131n\u0131 bir daha g\u00f6st\u0259rir. Tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 qeyd olundu\u011fu kimi, \u015eamax\u0131ya h\u0259l\u0259 mart ay\u0131n\u0131n ortalar\u0131nda 2000 erm\u0259ni \u0259sg\u0259rinin v\u0259 60 ma\u015f\u0131na y\u00fckl\u0259nmi\u015f silah-sursat\u0131n g\u00f6nd\u0259rilm\u0259si buradak\u0131 q\u0131r\u011f\u0131na \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n haz\u0131rl\u0131q g\u00f6r\u00fclm\u0259sinin s\u00fcbutudur. Z\u0259ng\u0259zurun 115 k\u0259ndi da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b, dinc m\u00fcs\u0259lman \u0259halisinin \u0259mlak\u0131 qar\u0259t olunub. Quba q\u0259zas\u0131nda da qanl\u0131 hadis\u0259l\u0259r eyni m\u00fcst\u0259vid\u0259 c\u0259r\u0259yan etmi\u015f, erm\u0259ni h\u0259rbi d\u0259st\u0259l\u0259ri 122 k\u0259ndi yand\u0131rm\u0131\u015f, L\u0259nk\u0259ran q\u0259zas\u0131n\u0131n Gird\u0259ni, Ver\u0259vul, Vilvan k\u0259ndl\u0259rinin \u00fcmum\u0259n 40-a yax\u0131n k\u0259ndi da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b, y\u00fczl\u0259rl\u0259 g\u00fcnahs\u0131z insan \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcb, ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 ev talan edilib v\u0259 yand\u0131r\u0131l\u0131b. Britaniya briqada general\u0131 R.Qortonun Londona g\u00f6nd\u0259rdiyi 1918-ci il 8 dekabr tarixli s\u0259n\u0259dd\u0259 20 min, F\u00f6vq\u0259lad\u0259 \u0130stintaq Komissiyas\u0131n\u0131n s\u0259n\u0259dl\u0259rind\u0259 30 min, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Milli M\u0259clisinin n\u0259\u015fr etdiyi kitabda is\u0259 50 mind\u0259n \u00e7ox m\u00fcs\u0259lman\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131na m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rilir. Y\u0259qin ki, bu da son r\u0259q\u0259ml\u0259r deyil.<\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\">2007-ci ild\u0259 Quba \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 tikinti m\u0259qs\u0259di il\u0259 apar\u0131lan qaz\u0131nt\u0131lar zaman\u0131 t\u0259sad\u00fcf\u0259n a\u015fkar edilmi\u015f k\u00fctl\u0259vi m\u0259zarl\u0131q 1918-ci il may ay\u0131nda Quban\u0131n m\u00fcs\u0259lman \u0259halisinin soyq\u0131r\u0131m\u0131na m\u0259ruz qalmas\u0131n\u0131n \u0259yani s\u00fcbutu oldu. Erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259rinin Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u0259razi iddialar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 1918-ci ild\u0259 b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259 h\u00fcdudlar\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7irdikl\u0259ri cinay\u0259tkar \u0259m\u0259ll\u0259rinin d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259rinin milli yadda\u015f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 v\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131 qurbanlar\u0131n\u0131n xatir\u0259sinin \u0259b\u0259dil\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259di il\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidenti c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin 30 dekabr 2009-cu il tarixli s\u0259r\u0259ncam\u0131 \u0259sas\u0131nda a\u015fkar edilmi\u015f k\u00fctl\u0259vi m\u0259zarl\u0131\u011f\u0131n yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda Heyd\u0259r \u018fliyev Fondu t\u0259r\u0259find\u0259n \u201cQuba Soyq\u0131r\u0131m\u0131 memorial kompleksi\u201d in\u015fa edildi. 2013-c\u00fc il 18 sentyabr tarixd\u0259 a\u00e7\u0131lan bu muzey-abid\u0259\u00a0 yaln\u0131z\u00a0 Quba q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n deyil, 1918-ci il Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00fct\u00fcn \u0259razisind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131-m\u00fcs\u0259lman \u0259halisin\u0259 qar\u015f\u0131 erm\u0259ni milli-h\u0259rbi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n t\u00f6r\u0259dilmi\u015f faci\u0259l\u0259rin bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan xalq\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n unudulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n v\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131 qurbanlar\u0131n\u0131n xatir\u0259sinin \u0259ziz tutuldu\u011funun bariz n\u00fcmun\u0259sidir. <\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\">Tarix\u00e7il\u0259rimiz Mart soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131ran zaman \u00e7oxlu sayda S.\u015eaumyan\u0131n m\u0259rk\u0259z\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259ktublar\u0131 \u0259ld\u0259 etmi\u015fl\u0259r. Burdan da m\u0259lumdur ki, \u00fc\u00e7 g\u00fcn i\u00e7ind\u0259 t\u00f6r\u0259dil\u0259n q\u0259tliamlar qabaqcadan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f, \u0259n inc\u0259 n\u00f6qt\u0259l\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259r hesablanm\u0131\u015f v\u0259 b\u00fct\u00fcn k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131n mexanizmi d\u0259qiql\u0259\u015fdirilmi\u015fdi. <\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\">Mart-aprel q\u0131r\u011f\u0131n\u0131nda S.\u015eaumyan\u0131nn \u0259sas siyasi h\u0259d\u0259fi n\u0259 idi? Bak\u0131da t\u00f6r\u0259dil\u0259n bu soyq\u0131r\u0131ma \u201cv\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si\u201d ad\u0131n\u0131n verilm\u0259si, q\u0259tl\u0259 yetiril\u0259nl\u0259rin say\u0131n\u0131n azald\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259yl\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan S.\u015eaumyan 13 apreld\u0259 Moskvaya g\u00f6nd\u0259rdiyi m\u0259ktubda yaz\u0131rd\u0131: \u201c\u00dc\u00e7 g\u00fcn i\u00e7ind\u0259, y\u0259ni 30-31 Mart v\u0259 1 Apreld\u0259 Bak\u0131da \u015fidd\u0259tli bir sava\u015f oldu. Sovet ordusu, bizim yaratd\u0131\u011f\u0131m\u0131z Beyn\u0259lxalq Q\u0131z\u0131l Ordu v\u0259 erm\u0259ni milli ordusu M\u00fcsavat partiyas\u0131n\u0131n liderliyind\u0259ki m\u00fcs\u0259lman \u201cDikaya diviziya\u201ds\u0131yla v\u0259 silahl\u0131 m\u00fcs\u0259lman quldurlar\u0131yla sava\u015fd\u0131lar. Bu sava\u015fda y\u00fcks\u0259k n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 etdik. D\u00fc\u015fm\u0259n tamamil\u0259 yox edildi. H\u0259r iki t\u0259r\u0259fd\u0259n \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259nl\u0259rin say\u0131 3.000-d\u0259n \u00e7oxdur. \u018fg\u0259r m\u00fcs\u0259lman t\u00fcrkl\u0259r qalib g\u0259ls\u0259ydil\u0259r, Bak\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n paytaxt\u0131 elan edil\u0259c\u0259k, Qafqaz Rusiya \u00fc\u00e7\u00fcn itirilmi\u015f olacaq, b\u00fct\u00fcn qeyri-m\u00fcs\u0259lmanlar is\u0259 q\u0259tliama m\u0259ruz qalacaqd\u0131lar\u201d. \u00c7ox ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, S.\u015eaumyan Leninin imperativ h\u0259d\u0259fl\u0259rind\u0259n \u00e7ox bacar\u0131qla istifad\u0259 edib. Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n strateji h\u0259d\u0259fi yanacaq v\u0259 enerji m\u0259nb\u0259yi olan Bak\u0131n\u0131 n\u0259yin bahas\u0131na olursa-olsun \u0259ld\u0259 etm\u0259k idi. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, XKS s\u0259dri V.\u0130.Lenin yaz\u0131rd\u0131 ki, biz\u0259 Bak\u0131 v\u0259 X\u0259z\u0259r\u0259traf\u0131 rayonlar laz\u0131md\u0131r. Bu o dem\u0259k idi ki, Bak\u0131 neft m\u0259d\u0259nl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 v\u0259 strateji \u0259h\u0259miyy\u0259tli Hind okean\u0131na \u0259n q\u0131sa yol kimi Rusiya \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yati \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik idi. Az\u0259rbaycan\u0131n, m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n taleyi onu maraqland\u0131rm\u0131rd\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rini Erm\u0259nistana b\u0259x\u015f edirdi. Bel\u0259likl\u0259, S.\u015eaumyan \u201cb\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan\u201d\u0131 yava\u015f-yava\u015f yarad\u0131r, Lenin\u0259 \u015e\u0259rq\u0259 \u0259m\u0259liyyat meydan\u0131 b\u0259x\u015f edirdi. Bakkommunan\u0131n s\u00fcqutundan sonra xalq\u0131m\u0131z\u0131n g\u00f6rk\u0259mli o\u011flu N\u0259riman N\u0259rimanovun m\u00fch\u00fcm arqumentl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 Lenin bu ideyan\u0131 realla\u015fd\u0131rmaqdan \u0259l \u00e7\u0259kdi. Lenin o zaman d\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck imperialistl\u0259rind\u0259n biri idi. \u201cB\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259rin proletarlar\u0131 birl\u0259\u015fin!\u201d \u015f\u00fcar\u0131, Avropa Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131, D\u00fcnya Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131 kimi devizl\u0259ri, d\u00fcnyada rus v\u0259 ingilis dilinin \u0259sas dil olmas\u0131 kimi ideyalar\u0131 buna d\u0259lal\u0259t edir. S.\u015eaumyan da bu ideyalar\u0131n \u0259sas\u0131nda \u201cb\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan\u201d\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 realla\u015fd\u0131rmaq ist\u0259yirdi. Ona mane olan is\u0259 Az\u0259rbaycan, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 demoqrafik azl\u0131qlar idi. K\u00fctl\u0259vi etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259ni d\u0259 ona g\u00f6r\u0259 apar\u0131rd\u0131 ki, mill\u0259t yoxdursa, erm\u0259ni monoetnikliyi yaran\u0131rsa problem bird\u0259f\u0259lik aradan qalx\u0131r.<\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\">XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq \u00e7ar Rusiyas\u0131, daha sonra sovet ittifaq m\u0259rk\u0259zi t\u0259r\u0259find\u0259n Qafqazda k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131lan erm\u0259nil\u0259r b\u00f6lg\u0259ni s\u00f6z\u00fcn \u0259sl m\u0259nas\u0131nda \u201cqan \u00e7ana\u011f\u0131\u201dna \u00e7evirmi\u015fl\u0259r. Onlar\u0131n \u201cb\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan\u201d yaratmaq kimi mifik ideyan\u0131n ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fm\u0259si yolunda atd\u0131qlar\u0131 add\u0131mlar az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 k\u00fctl\u0259vi q\u0259till\u0259rin v\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131 aktlar\u0131n\u0131n realla\u015fmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndi. Bu qanl\u0131 tarix q\u0131sa fasil\u0259l\u0259rl\u0259 b\u00fct\u00fcn 20-ci \u0259sr boyu d\u00f6n\u0259-d\u00f6n\u0259 t\u0259krarlanm\u0131\u015fd\u0131r. Tarixi prosesl\u0259r t\u0259sdiq edir ki, erm\u0259nil\u0259rin Qafqazda t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri q\u0131r\u011f\u0131nlar v\u0259 soyq\u0131r\u0131m aktlar\u0131 bir h\u0259d\u0259f\u0259 istiqam\u0259tl\u0259nib v\u0259 bir siyasi h\u0259d\u0259fl\u0259ri olub. Onlar n\u0259yin bahas\u0131na olursa-olsun Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda m\u0259skunla\u015fmaq, m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259k v\u0259 aborigen xalq olduqlar\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259m\u0259k m\u0259qs\u0259dind\u0259dirl\u0259r. Bu niyy\u0259ti realla\u015fd\u0131rma\u011f\u0131n yolu is\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n k\u00fctl\u0259vi soyq\u0131r\u0131m\u0131ndan, qanl\u0131 talanlardan v\u0259 deportasiya siyas\u0259tind\u0259n ke\u00e7irdi. Onlar b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin siyasi h\u0259d\u0259fl\u0259rind\u0259n sui-istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k bu v\u0259h\u015fi \u0259m\u0259ll\u0259ri il\u0259 Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rinin tarixi v\u0259t\u0259ni olan indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 d\u00f6vl\u0259t qurmaq niyy\u0259tl\u0259rini realla\u015fd\u0131rd\u0131lar. <\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\">B\u0259s Soyq\u0131r\u0131m\u0131 t\u00f6r\u0259d\u0259nl\u0259r ist\u0259kl\u0259rin\u0259 nail ola bildil\u0259rmi? Martda Bak\u0131da t\u00f6r\u0259dil\u0259n soyq\u0131r\u0131mda \u00e7oxlu itkil\u0259r verils\u0259 d\u0259, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n irad\u0259sini q\u0131rmaq m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131, d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin elan\u0131 yubad\u0131lsa da, dayand\u0131r\u0131la bilm\u0259di. May\u0131n 28-d\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 b\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq respublika \u00fcsuli-idar\u0259sini qurdu. Respublika m\u0259fkur\u0259sini m\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqin\u0259 m\u0259hz Az\u0259rbaycan xalq\u0131 g\u0259tirdi, m\u00fcs\u0259lman xalqlar\u0131na m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7ilikd\u0259n xilas olmaq yolunu v\u0259 n\u00fcmun\u0259sini g\u00f6st\u0259rdi. Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri sentyabr\u0131n 15-d\u0259 azad edildi. Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti tarixi \u015f\u0259h\u0259rimiz olan Bak\u0131ya k\u00f6\u00e7d\u00fc. Az\u0259rbaycan nefti yadelli q\u00fcvv\u0259l\u0259rin \u0259lind\u0259n al\u0131nd\u0131. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 taleyinin sahibi oldu. Soyq\u0131r\u0131mla ba\u011fl\u0131 ara\u015fd\u0131rmalar Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti yarand\u0131qdan sonra 1918-ci ilin mart hadis\u0259l\u0259rinin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirildi. Nazirl\u0259r \u015euras\u0131 1918-ci il iyulun 15-d\u0259 bu faci\u0259nin t\u0259dqiqi m\u0259qs\u0259di il\u0259 F\u00f6vq\u0259lad\u0259 istintaq Komissiyas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda q\u0259rar q\u0259bul etdi. Komissiyada \u00e7al\u0131\u015fanlar \u0259sas\u0259n ruslar, y\u0259hudil\u0259r v\u0259 dig\u0259r mill\u0259tl\u0259rin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri idi. Komissiya mart soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131, ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 \u015eamax\u0131dak\u0131 v\u0259h\u015filikl\u0259ri, \u0130r\u0259van quberniyas\u0131 \u0259razisind\u0259 erm\u0259nil\u0259rin t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri a\u011f\u0131r cinay\u0259tl\u0259ri ara\u015fd\u0131rd\u0131. D\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 bu h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri \u00e7atd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyi n\u0259zdind\u0259 x\u00fcsusi qurum yarad\u0131ld\u0131. 31 mart tarixi iki d\u0259f\u0259 -1919 v\u0259 1920-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n \u00fcmummilli mat\u0259m g\u00fcn\u00fc kimi qeyd edildi. \u018fslind\u0259 bu, az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fcd\u00fcl\u0259n soyq\u0131r\u0131ma v\u0259 bir \u0259srd\u0259n art\u0131q davam ed\u0259n torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 prosesl\u0259rin\u0259 tarixd\u0259 ilk d\u0259f\u0259 siyasi qiym\u0259t verm\u0259k c\u0259hdi idi. Lakin Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin s\u00fcqutu bu i\u015fin ba\u015fa \u00e7atmas\u0131na imkan verm\u0259di. Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra xalq\u0131m\u0131z\u0131n tarixi ke\u00e7mi\u015finin obyektiv m\u0259nz\u0259r\u0259sini ortaya qoymaq imkan\u0131 yarand\u0131. \u0130ndi uzun ill\u0259r gizli saxlan\u0131lan, \u00fcz\u0259rin\u0259 qada\u011fa qoyulmu\u015f h\u0259qiq\u0259tl\u0259r bir-bir a\u00e7\u0131l\u0131rd\u0131. Yaln\u0131z \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin 26 mart 1998-ci il tarixli s\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 31 Mart Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunma\u011fa ba\u015flad\u0131. Bu S\u0259r\u0259ncamdan sonra hadis\u0259y\u0259 d\u00fczg\u00fcn tarixi qiym\u0259t verildi.<\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\">31 mart &#8211; Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fc h\u0259r il \u00f6lk\u0259mizd\u0259 d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qeyd edilir: \u201cBeyn\u0259lxalq h\u00fcquqa g\u00f6r\u0259, soyq\u0131r\u0131m\u0131 \u0259n a\u011f\u0131r beyn\u0259lxalq cinay\u0259t olmaqla, s\u00fclh v\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi \u0259leyhin\u0259 y\u00f6n\u0259l\u0259n t\u0259cav\u00fcz, insanl\u0131q \u0259leyhin\u0259, m\u00fcharib\u0259 v\u0259 beyn\u0259lxalq terrorizm kimi cinay\u0259tl\u0259r qrupuna aid edilir. Soyq\u0131r\u0131m\u0131 cinay\u0259tinin h\u00fcquqi \u0259sas\u0131 BMT Ba\u015f M\u0259clisinin 1948-ci il 9 dekabr tarixli 260 (III) sayl\u0131 q\u0259tnam\u0259si il\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f \u201cGenosid cinay\u0259tinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda\u201d Konvensiya il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n olunub. Konvensiyaya g\u00f6r\u0259, soyq\u0131r\u0131m\u0131 h\u0259r hans\u0131 milli, etnik, irqi, yaxud dini qrupu tam v\u0259 ya qism\u0259n m\u0259hv etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 t\u00f6r\u0259dil\u0259n h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rdir. \u0130nsanl\u0131q \u0259leyhin\u0259 cinay\u0259tin t\u0259rkibini t\u0259\u015fkil ed\u0259n v\u0259 bu s\u0259n\u0259dd\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n \u0259m\u0259ll\u0259rd\u0259n h\u0259r biri 1918-ci ilin mart hadis\u0259l\u0259ri zaman\u0131 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilib v\u0259 h\u00fcquqi bax\u0131mdan soyq\u0131r\u0131m\u0131 kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259lidir\u201d. Hadis\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rdi ki, erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259ri sonralar da \u00f6z \u00e7irkin niyy\u0259tl\u0259rind\u0259n \u0259l \u00e7\u0259km\u0259yib, dinc insanlar\u0131 q\u0259ddar \u00fcsullarla k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131na m\u0259ruz qoyaraq cinay\u0259tl\u0259rini \u00f6rt-basd\u0131r etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif vasit\u0259l\u0259r\u0259, tarixi saxtala\u015fd\u0131rma\u011fa, \u00f6z xeyirl\u0259rin\u0259 yazma\u011fa \u0259l at\u0131blar. Qeyd etm\u0259k ist\u0259rdim ki, AB\u015e-\u0131n Nyu-York \u015ftat\u0131n\u0131n Senat\u0131 v\u0259 Nyu-Cersi \u015ftat\u0131n\u0131n Ba\u015f Assambleyas\u0131 31 mart \u2013 Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 tan\u0131yan q\u0259tnam\u0259l\u0259r q\u0259bul edib. <\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\">Siyasi dair\u0259l\u0259rd\u0259 bu q\u0131r\u011f\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 &#8220;q\u0259tliam&#8221;, &#8220;soyq\u0131r\u0131m\u0131&#8221;, genosid&#8221; adland\u0131ranlar da var idi, &#8220;\u018fksinqilabi qiyam&#8221;, &#8220;sinfi m\u00fcbariz\u0259&#8221;, &#8220;v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si&#8221; m\u0259fhumlar\u0131 il\u0259 qeyri-obyektiv v\u0259 yanl\u0131\u015f d\u0259y\u0259rl\u0259ndir\u0259nl\u0259r d\u0259. <\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\">B\u0259s az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n 1918-ci il mart soyq\u0131r\u0131m\u0131 b\u0259dii \u0259d\u0259biyyatda \u00f6z \u0259ksini nec\u0259 tap\u0131b?<span style=\"mso-spacerun:yes\">\u00a0 <\/span>Real, h\u0259qiqi tarixi hadis\u0259 ist\u0259nil\u0259n zaman h\u00fcdudunda he\u00e7 bir siyasi boya, ideoloji r\u0259ng g\u00f6t\u00fcrm\u0259s\u0259 d\u0259, faktlar\u0131n, d\u0259lill\u0259rin inkaredilm\u0259zliyin\u0259 baxmayaraq, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n 1918-ci il mart soyq\u0131r\u0131m\u0131 70 illik \u018fli b\u0259y H\u00fcseynzad\u0259nin &#8220;Q\u0131rm\u0131z\u0131 qaranl\u0131qlar&#8221; d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259z olmu\u015fdur. Sovet senzura aparat\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn c\u0259hdl\u0259rin\u0259 baxmayaraq, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131na h\u0259sr olunmu\u015f \u0259s\u0259rl\u0259r m\u0259n\u0259vi terror dal\u011falar\u0131ndan salamat \u00e7\u0131xaraq m\u00fcst\u0259qilliyimizin b\u0259rpas\u0131ndan sonra &#8220;ya\u015famaq h\u00fcququ&#8221; qazanm\u0131\u015fd\u0131r. N\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r ki, erm\u0259nil\u0259rin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 ilk k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131n epidemiyas\u0131 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131 b\u00fcr\u00fcy\u0259nd\u0259 Mir M\u00f6hs\u00fcn N\u0259vvab &#8220;1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman davas\u0131&#8221;, M\u0259mm\u0259d S\u0259id Ordubadi is\u0259 &#8220;Qanl\u0131 s\u0259n\u0259dl\u0259r&#8221; adl\u0131 milli yadda\u015f abid\u0259l\u0259rinin t\u0259m\u0259lini, b\u00fcn\u00f6vr\u0259sini qoydular. Sonrak\u0131 faci\u0259l\u0259rd\u0259 bu \u0259n\u0259n\u0259 inki\u015faf etdiril\u0259r\u0259k tarixi hadis\u0259l\u0259r b\u0259dii \u0259d\u0259biyyatda geni\u015f, \u0259hat\u0259li t\u0259c\u0259ss\u00fcm\u00fcn\u00fc tapmaqda idi. Diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131r\u0131q ki, \u0259ld\u0259 etdiyimiz, haqq\u0131nda m\u0259lumat toplad\u0131\u011f\u0131m\u0131z b\u0259dii \u0259s\u0259rl\u0259rin ham\u0131s\u0131 &#8220;Mart Hadiseyi-\u0259l\u0259miyy\u0259si&#8221;nd\u0259n sonra isti-isti yaz\u0131lm\u0131\u015f, m\u00fc\u0259llifl\u0259ri soyq\u0131r\u0131m aksiyas\u0131n\u0131n \u015fahidl\u0259ri olmu\u015fdur. <\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\">T\u0259nqid\u00e7i, nasir, jurnalist Seyid H\u00fcseyn yaz\u0131rd\u0131: &#8220;Mart hadis\u0259l\u0259ri zaman\u0131nda \u0130smailliy\u0259 binas\u0131ndan \u00e7ox da uzaq olmayan bir m\u0259hl\u0259d\u0259 erm\u0259ni \u0259sg\u0259rl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fchasir\u0259 edilmi\u015fdim&#8230; Pulemyotlar\u0131n d\u0131r\u0131lt\u0131s\u0131n\u0131, toplar\u0131n gurultusunu e\u015fidirdim&#8221; (&#8220;\u0130stiqlal&#8221; q\u0259zeti, 1335, 4 \u015f\u00fcbat). Erm\u0259ni bandalar\u0131n\u0131n h\u0259bs ed\u0259r\u0259k 3 g\u00fcn Mailov teatr\u0131nda saxlad\u0131\u011f\u0131 v\u0259 yand\u0131rmaq ist\u0259diyi 4000 n\u0259f\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n i\u00e7\u0259risind\u0259 b\u00f6y\u00fck dramaturq H\u00fcseyn Cavid d\u0259 olmu\u015fdur. \u00d6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259 d\u0259st\u0259l\u0259rinin erm\u0259nil\u0259rin b\u0259d niyy\u0259tl\u0259rind\u0259n x\u0259b\u0259r tutmas\u0131 v\u0259 hadis\u0259y\u0259 m\u00fcdaxil\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 qanl\u0131 aksiya h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259mi\u015fdir.\u201d<\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\">Tan\u0131nm\u0131\u015f \u015fair, nasir v\u0259 pedaqoq Hac\u0131 S\u0259lim S\u0259yyah\u0131n \u0259n yax\u0131n qohumlar\u0131 v\u0259 dostlar\u0131 mart faci\u0259sinin qurban\u0131 olmu\u015flar. \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yov, M\u0259h\u0259mm\u0259d Hadi, Mirz\u0259 Bala M\u0259h\u0259mm\u0259dzad\u0259, \u0130brahim X\u0259lil v\u0259 dig\u0259r s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n, ayd\u0131nlar\u0131n, s\u00f6z adamlar\u0131n\u0131n mart faci\u0259sinin \u015fahidl\u0259ri olduqlar\u0131, m\u00fcxt\u0259lif s\u0259pkili \u0259s\u0259rl\u0259r yazd\u0131qlar\u0131 oxuculara m\u0259lumdur. <\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\">1918-ci ilin mart soyq\u0131r\u0131m\u0131, g\u0259nc olmas\u0131na baxmayaraq, C\u0259f\u0259r Cabbarl\u0131n\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda x\u00fcsusi yer tuturdu. O, \u0259sas\u0259n \u00c7\u0259mb\u0259r\u0259k\u0259nd q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131nda (indiki \u015e\u0259hidl\u0259r Xiyaban\u0131nda) d\u0259fn olunan mart faci\u0259si qurbanlar\u0131n\u0131n xatir\u0259sini anmaq \u00fc\u00e7\u00fcn &#8220;Dur, ey xar olan mill\u0259t&#8221; s\u0259rl\u00f6vh\u0259li bir m\u0259rsiy\u0259 d\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259tni bu g\u00fcn\u0259d\u0259k \u0259ld\u0259 edilm\u0259s\u0259 d\u0259, afi\u015fa v\u0259 q\u0259zet m\u0259lumatlar\u0131ndan ayd\u0131n olur ki, C\u0259f\u0259r Cabbarl\u0131n\u0131n &#8220;Bak\u0131 m\u00fcharib\u0259si&#8221; adl\u0131 5 p\u0259rd\u0259li, 7 \u015f\u0259killi dram \u0259s\u0259rinin ilk p\u0259rd\u0259l\u0259ri mart faci\u0259sind\u0259n, Bak\u0131da t\u00f6r\u0259dil\u0259n a\u011flas\u0131\u011fmaz d\u0259h\u015f\u0259tl\u0259rd\u0259n b\u0259hs edir.<\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\">Mirz\u0259 Bala M\u0259h\u0259mm\u0259dzad\u0259 &#8220;A\u00e7\u0131q s\u00f6z&#8221;, &#8220;G\u0259ncl\u0259r yurdu&#8221;, &#8220;B\u0259sir\u0259t&#8221;, &#8220;\u0130stiqlal&#8221;, &#8220;Az\u0259rbaycan&#8221; v\u0259 b. jurnal v\u0259 q\u0259zetl\u0259rd\u0259 elmi, publisistik, \u0259d\u0259bi-b\u0259dii \u0259s\u0259rl\u0259rl\u0259 m\u00fct\u0259madi \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015fdir. Onun redaktorlu\u011fu il\u0259 ilk say\u0131 23 iyul 1918-ci ild\u0259 Tiflisd\u0259 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u0259n &#8220;G\u0259ncl\u0259r yurdu&#8221; jurnal\u0131nda \u00e7ap etdirdiyi &#8220;\u018fksinqilab\u00e7\u0131lar&#8221; hekay\u0259si mart q\u0259tliam\u0131ndan b\u0259hs etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, \u00e7ox maraql\u0131 v\u0259 ibr\u0259tamizdir.<\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\">Son 20 ild\u0259 Az\u0259rbaycan n\u0259srind\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 Sabir \u018fhm\u0259dlinin \u201c\u00d6m\u00fcr uras\u0131\u201d, yaz\u0131\u00e7\u0131 Aqil Abbas\u0131n \u201cQa\u00e7q\u0131n \u00e7ad\u0131rlar\u0131nda \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yovlar do\u011fula bilm\u0259z\u201d povesti v\u0259 \u201cDolu \u201c roman\u0131, H\u00fcseynbala Mir\u0259l\u0259movun \u201cDa\u011flarda at\u0131lan g\u00fcll\u0259\u201d, \u201cX\u0259cal\u0259t\u201d romanlar\u0131, El\u00e7in H\u00fcseynb\u0259ylinin \u201cG\u00f6z\u00fcm\u0259 g\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcr\u201d hekay\u0259si v\u0259 \u201c\u018fsirl\u0259r\u201d povesti, T\u0259ran\u0259 Vahidin hekay\u0259l\u0259ri, yaz\u0131\u00e7\u0131 N\u00fc\u015fab\u0259 M\u0259mm\u0259dlinin \u201cZ\u0259ngul\u0259\u201d povesti, Fazil G\u00fcneyin \u201cQara qan\u201d roman\u0131, Salat\u0131n \u018fhm\u0259dovan\u0131n \u201cKi\u015filik s\u0259ng\u0259ri\u201d \u0259s\u0259ri v\u0259 dig\u0259r n\u0259sr n\u00fcmun\u0259l\u0259ri var ki, onlar, erm\u0259ni fa\u015fizmini, onlar\u0131n t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri v\u0259h\u015filikl\u0259ri ifad\u0259 edirl\u0259r.\u00a0<\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\">Fikrimc\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m t\u00f6r\u0259d\u0259n, hamil\u0259 qad\u0131nlar\u0131m\u0131z\u0131, u\u015faqlar\u0131m\u0131z\u0131 x\u0259nc\u0259rl\u0259 do\u011frayan, yand\u0131ran \u201cerm\u0259ni v\u0259h\u015fil\u0259ri\u201dnin adlar\u0131 v\u0259 soyadlar\u0131 a\u00e7\u0131q olmaq \u015f\u0259rtil\u0259, obrazlar\u0131 b\u00f6y\u00fck s\u0259n\u0259tkarl\u0131qla b\u0259dii n\u0259srd\u0259 \u00f6z \u0259ksini tapmal\u0131d\u0131r. Onlar\u0131n obrazlar\u0131 b\u0259dii \u0259s\u0259rl\u0259r vasit\u0259sil\u0259 tarix\u0259 h\u0259kk olunmal\u0131d\u0131r ki, xalq\u0131m\u0131z \u00f6z d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rini tan\u0131s\u0131n v\u0259 onlar\u0131 unutmas\u0131n. <\/span><span lang=\"RU\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-fareast-language:RU\"><a title=\"Lekarz: Paso\u017cyty przera\u017caj\u0105 cia\u0142o podczas stosowania ...\" href=\"http:\/\/xn--lekarz_pasoyty_przeraaj_ciao-4fd84p4wcka\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"color:blue;mso-ansi-language:AZ-LATIN\"><\/span><\/a><\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\"><a title=\"Lekarz: Paso\u017cyty przera\u017caj\u0105 cia\u0142o podczas stosowania ...\" href=\"http:\/\/xn--lekarz_pasoyty_przeraaj_ciao-4fd84p4wcka\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"color:windowtext;text-decoration:none;text-underline:none\">B\u0259s g\u00f6r\u0259s\u0259n qan yadda\u015f\u0131m\u0131z olan bu soyq\u0131r\u0131m\u0131n t\u0259hsil ocaqlar\u0131nda t\u0259drisi v\u0259 t\u0259bli\u011fi hans\u0131 formadad\u0131r?<\/span><\/a><\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\"><a title=\"Lekarz: Paso\u017cyty przera\u017caj\u0105 cia\u0142o podczas stosowania ...\" href=\"http:\/\/xn--lekarz_pasoyty_przeraaj_ciao-4fd84p4wcka\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"color:windowtext;text-decoration:none;text-underline:none\">Bu m\u00f6vzunun h\u0259m n\u0259z\u0259ri, h\u0259m d\u0259 praktik bax\u0131mdan t\u0259drisi \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. B\u0259li bu g\u00fcn d\u0259rslikl\u0259rd\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259 daha geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 qeyd olunur v\u0259 m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 daha \u00e7ox m\u0259lumatlara yer ayr\u0131l\u0131b. Amma d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 \u015fagirdl\u0259r\u0259 veril\u0259n m\u0259lumat t\u0259kc\u0259 sinif daxilind\u0259 olmamal\u0131d\u0131r. T\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r v\u0259 m\u0259kt\u0259blil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn tez-tez<span style=\"mso-spacerun:yes\">\u00a0 <\/span>konfranslar, b\u0259dii gec\u0259l\u0259r t\u0259\u015fkil olunmal\u0131d\u0131r. Qubadak\u0131 soyq\u0131r\u0131m m\u0259zarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ziyar\u0259t edilm\u0259si d\u0259 \u00e7ox vacibdir. Onlar muzeyl\u0259r\u0259 v\u0259 dig\u0259r tarixi faktlar\u0131n oldu\u011fu yerl\u0259r\u0259<span style=\"mso-spacerun:yes\">\u00a0 <\/span>apar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Hesab edir\u0259m ki, soyq\u0131r\u0131m il\u0259 ba\u011fl\u0131 a\u00e7\u0131q d\u0259rsl\u0259rin t\u0259\u015fkil olunmas\u0131 da t\u0259dris bax\u0131m\u0131ndan faydal\u0131d\u0131r.<\/span><\/a><\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\"><a title=\"Lekarz: Paso\u017cyty przera\u017caj\u0105 cia\u0142o podczas stosowania ...\" href=\"http:\/\/xn--lekarz_pasoyty_przeraaj_ciao-4fd84p4wcka\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"color:windowtext;text-decoration:none;text-underline:none\">31 mart soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn indiy\u0259d\u0259k g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f i\u015fl\u0259r daha da geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259li, bu sah\u0259d\u0259 virtual m\u0259kan\u0131n \u2013 internetin h\u00fcdudsuz imkanlar\u0131ndan geni\u015f istifad\u0259 olunmal\u0131d\u0131r. Mart soyq\u0131r\u0131m\u0131 haqq\u0131nda \u0259d\u0259biyyat\u0131n m\u00fctali\u0259sini t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hsil ocaqlar\u0131n\u0131n kitabxanalar\u0131nda da bu bar\u0259d\u0259 oxucular\u0131n m\u0259lumatland\u0131r\u0131lmas\u0131, d\u00fcnyaya m\u00fcxt\u0259lif dill\u0259rd\u0259 mesaj \u00e7atd\u0131ran v\u0259 soyq\u0131r\u0131m h\u0259qiq\u0259tl\u0259rini \u0259n g\u00f6z\u0259l \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 ed\u0259n \u015fagirdl\u0259r v\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan video \u00e7arxlar\u0131n, sosial reklamlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 v\u0259 onlar\u0131n sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si, m\u0259lumat bazas\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 da m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fundur.<\/span><\/a><\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\"><a title=\"Lekarz: Paso\u017cyty przera\u017caj\u0105 cia\u0142o podczas stosowania ...\" href=\"http:\/\/xn--lekarz_pasoyty_przeraaj_ciao-4fd84p4wcka\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"color:windowtext;text-decoration:none;text-underline:none\">M\u00fcasir g\u0259ncliyin \u0259sas v\u0259zif\u0259si g\u00fccl\u00fc d\u00f6vl\u0259t namin\u0259 obyektiv tariximiz\u0259 etinas\u0131zl\u0131q g\u00f6st\u0259rm\u0259m\u0259si, tariximizi d\u0259qiq<span style=\"mso-spacerun:yes\">\u00a0 <\/span>\u00f6yr\u0259nm\u0259li v\u0259 qon\u015fular\u0131m\u0131z\u0131n<span style=\"mso-spacerun:yes\">\u00a0 <\/span>kiml\u0259r<span style=\"mso-spacerun:yes\">\u00a0 <\/span>oldu\u011funu he\u00e7 vaxt yaddan \u00e7\u0131xarmamaqd\u0131r. Tarixi s\u0259n\u0259dl\u0259r bu g\u00fcn erm\u0259ni x\u0259yan\u0259tini, onlar\u0131n<span style=\"mso-spacerun:yes\">\u00a0 <\/span>insanl\u0131\u011fa, b\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259<span style=\"mso-spacerun:yes\">\u00a0 <\/span>qar\u015f\u0131 \u00e7evrilmi\u015f eyb\u0259c\u0259rlikl\u0259rini b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya qar\u015f\u0131s\u0131nda if\u015fa etm\u0259y\u0259 imkan yaratm\u0131\u015fd\u0131r. <\/span><\/a><\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\"><a title=\"Lekarz: Paso\u017cyty przera\u017caj\u0105 cia\u0142o podczas stosowania ...\" href=\"http:\/\/xn--lekarz_pasoyty_przeraaj_ciao-4fd84p4wcka\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"color:windowtext;text-decoration:none;text-underline:none\">Fikrimizc\u0259, ild\u0259 bir d\u0259f\u0259 31 mart soyq\u0131r\u0131m\u0131 ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fc ke\u00e7irm\u0259k azd\u0131r, h\u0259r bir t\u0259dbird\u0259 bu bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Xaricd\u0259 ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131 soyda\u015flar\u0131m\u0131z t\u0259r\u0259find\u0259n yerli \u0259hali aras\u0131nda daima geni\u015f t\u0259bli\u011fat v\u0259 t\u0259\u015fviqat i\u015fl\u0259ri apar\u0131lmal\u0131, \u0259n vacibi is\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 ya\u015flardan Az\u0259rbaycan h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri v\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131 daha geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. T\u0259kc\u0259 XX y\u00fczillikd\u0259 bir milyona yax\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, 1,5 milyondan art\u0131q soyda\u015flar\u0131m\u0131z indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n deportasiya edilmi\u015fdir. Az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 erm\u0259nil\u0259rin t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri soyq\u0131r\u0131mlar\u0131n tan\u0131nmas\u0131 da gec-tez tarixi \u0259dal\u0259tsizliy\u0259 veril\u0259n h\u00fcquqi-siyasi qiym\u0259t kimi d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edil\u0259c\u0259kdir. Erm\u0259nil\u0259r \u201csoyq\u0131r\u0131ma m\u0259ruz qalan xalq\u201d kimi deyil, m\u0259hz soyq\u0131r\u0131m t\u00f6r\u0259d\u0259n xalq imicini qazanaca\u011f\u0131 tarix \u00e7ox da uzaqda deyil. Haz\u0131rda bu proses Az\u0259rbaycan\u0131n xarici siyas\u0259tinin \u0259sas istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biri kimi m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin u\u011furlu xarici siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 art\u0131q bir s\u0131ra beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n q\u0259bul etdiyi s\u0259n\u0259dl\u0259rin bir \u00e7oxunda Erm\u0259nistan i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 d\u00f6vl\u0259t kimi g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir. B\u0259li bu faci\u0259l\u0259r tariximizin b\u00fct\u00fcn d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 t\u0259krarlanm\u0131\u015f h\u0259qiq\u0259tl\u0259rdir v\u0259 bunlar\u0131 unutma\u011fa m\u0259n\u0259vi haqq\u0131m\u0131z yoxdur.<\/span><\/a><\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\"><span style=\"mso-spacerun:yes\">\u00a0<\/span>\u201cB\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan\u201d ideyas\u0131 il\u0259 ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259r \u00f6z m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 \u00e7atmaq \u00fc\u00e7\u00fcn xarici himay\u0259darlar\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 m\u00fcxt\u0259lif vaxtlarda az\u0259rbaycanl\u0131lara v\u0259 t\u00fcrkl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 ke\u00e7irdikl\u0259ri soyqr\u0131mlar Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n sonrak\u0131 m\u00fcbariz\u0259sind\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck rol oynad\u0131, insanlar\u0131 birl\u0259\u015fdirdi, insanlar\u0131n q\u0259tiyy\u0259tini art\u0131rd\u0131, onlar\u0131n d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259sini daha da geni\u015fl\u0259ndirdi v\u0259 o \u00e7\u0259tinlikl\u0259rin, o faci\u0259nin m\u00fcqabilind\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n hans\u0131 \u015fanl\u0131 yolu se\u00e7diyini, h\u0259min m\u00fcbariz\u0259l\u0259rd\u0259n nec\u0259 qalib \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fck, bundan bir q\u00fcrur hissi ke\u00e7iririk. Ulu \u00d6nd\u0259rimiz h\u0259l\u0259 o d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 bildirirdi ki, t\u00f6k\u00fcl\u0259n qan yerd\u0259 qalmayacaq, Az\u0259rbaycan\u0131n, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n m\u00fcst\u0259qillik u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 he\u00e7 bir q\u00fcvv\u0259 ala bilm\u0259z, Az\u0259rbaycan xalq\u0131 bu m\u00fcbariz\u0259d\u0259 \u00f6z s\u00f6z\u00fcn\u00fc dey\u0259c\u0259k, ist\u0259yin\u0259 nail olacaqd\u0131r. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, II Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si h\u0259min fikirl\u0259rin, h\u0259min m\u00fcdrik k\u0259lamlar\u0131n h\u0259qiq\u0259t\u0259 qovu\u015fdu\u011funun bir reall\u0131q oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir.<span style=\"mso-spacerun:yes\">\u00a0 <\/span><\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\">Soyq\u0131r\u0131ma m\u0259ruz qalanlar\u0131n, <b style=\"mso-bidi-font-weight:normal\"><span style=\"mso-spacerun:yes\">\u00a0<\/span><\/b>\u015e\u0259hidl\u0259rimizin qan\u0131 yerd\u0259 qalmad\u0131, h\u0259r birinin qisas\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f meydanlar\u0131nda art\u0131qlamasil\u0259 al\u0131nd\u0131. \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn b\u0259rpas\u0131 il\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131. Bu m\u00fcharib\u0259d\u0259 r\u0259\u015fad\u0259tli Az\u0259rbaycan Ordusu \u0130lham \u018fliyevin M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandanl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 Erm\u0259nistan\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f meydan\u0131nda darmada\u011f\u0131n etdi.<\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\">V\u0259t\u0259n torpaqlar\u0131n\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131 u\u011frunda 44 g\u00fcn davam ed\u0259n bu sava\u015f milli h\u0259mr\u0259yliyimizin r\u0259mzin\u0259 \u00e7evrildi, tariximiz\u0259 q\u00fcrur m\u0259nb\u0259yimiz kimi h\u0259kk olundu. M\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m Z\u0259f\u0259r tariximizi, d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik irsimizi daha da \u015f\u0259r\u0259fl\u0259ndirdi. Bu Q\u0259l\u0259b\u0259 d\u00f6vl\u0259timizin q\u00fcdr\u0259tini b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya n\u00fcmayi\u015f etdirdi. Xalq\u0131m\u0131z \u00f6z haqq\u0131 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 aparmaq \u0259zmini g\u00f6st\u0259rdi, m\u0259\u011flubiyy\u0259t dam\u011fas\u0131n\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259n g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Bu sava\u015f\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 d\u00fcnya bizi h\u0259m d\u0259 qalib xalq kimi tan\u0131d\u0131.<\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\">Az\u0259rbaycan Ordusu m\u00fcharib\u0259nin ilk an\u0131ndan son g\u00fcn\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r i\u015f\u011fal\u00e7\u0131ya divan tutdu, nec\u0259 laz\u0131md\u0131rsa c\u0259zaland\u0131rd\u0131. Bu m\u00fcharib\u0259d\u0259 r\u0259\u015fad\u0259tl\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259n, d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 g\u00f6z a\u00e7ma\u011fa imkan verm\u0259y\u0259n Az\u0259rbaycan Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin \u015f\u0259xsi hey\u0259ti is\u0259 \u00f6z m\u00fcbarizliyi il\u0259 q\u0259hr\u0259manl\u0131q simvoluna \u00e7evrildi. \u018fsg\u0259rl\u0259rimiz, zabitl\u0259rimiz, \u00e7avu\u015flar\u0131m\u0131z d\u00f6y\u00fc\u015f meydanlar\u0131ndan b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya g\u00f6st\u0259rdil\u0259r ki, V\u0259t\u0259n u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 nec\u0259 olur. H\u0259r bir V\u0259t\u0259n \u00f6vlad\u0131 igidliyin, c\u0259sar\u0259tin, qorxmazl\u0131\u011f\u0131n n\u00fcmun\u0259sini yaratd\u0131, q\u0259hr\u0259manl\u0131q salnam\u0259si yazd\u0131.<\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;color:black;background:white;mso-ansi-language:AZ-LATIN\">\u0130kinci Qaraba\u011f &#8211; V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra regionda yaranm\u0131\u015f yeni reall\u0131qlar fonunda m\u0259hz Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259finin 10 noyabr 2020-ci il tarixli \u00dc\u00e7t\u0259r\u0259fli B\u0259yanat\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 etinas\u0131z yana\u015fmas\u0131 uzunm\u00fcdd\u0259tli v\u0259 davaml\u0131 s\u00fclh\u00fcn t\u0259min olunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 apar\u0131lan b\u00fct\u00fcn s\u0259yl\u0259ri pu\u00e7a \u00e7evirdi. X\u00fcsusil\u0259 B\u0259yanat\u0131n 4-c\u00fc b\u0259ndind\u0259 qeyd olunan: \u201cRusiya Federasiyas\u0131n\u0131n s\u00fclhm\u0259raml\u0131 kontingenti erm\u0259ni silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 il\u0259 paralel \u015f\u0259kild\u0259 yerl\u0259\u015fdirilir&#8230;\u201d \u00f6hd\u0259liyi icra edilm\u0259di.<\/span><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;color:black;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\"> <\/span><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;color:black;background:white;mso-ansi-language:AZ-LATIN\">V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259n \u00f6t\u0259n son \u00fc\u00e7 il \u0259rzind\u0259 r\u0259smi \u0130r\u0259van Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259finin b\u00fct\u00fcn s\u0259mimi s\u00fclh \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131n\u0131 cavabs\u0131z qoyaraq, q\u0259bul etdiyi \u00f6hd\u0259likl\u0259rin icras\u0131n\u0131 l\u0259ngitm\u0259y\u0259, g\u0259l\u0259c\u0259k revan\u015fist iddialar\u0131n\u0131n ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015f\u0259c\u0259yi \u00fcmidi il\u0259 status-kvonu saxlama\u011fa v\u0259 bel\u0259likl\u0259, iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sinin realla\u015fmamas\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131.<\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;color:black;background:white;mso-ansi-language:AZ-LATIN\">Ancaq ayd\u0131n m\u0259s\u0259l\u0259 idi ki, b\u00f6lg\u0259mizd\u0259 daimi s\u00fclh v\u0259 sabitliy\u0259 nail olma\u011f\u0131n yegan\u0259 yolu m\u0259hz erm\u0259ni silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin \u00f6lk\u0259mizin Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sind\u0259n qeyd-\u015f\u0259rtsiz \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 v\u0259 qondarma rejimin burax\u0131lmas\u0131 idi.<\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;color:black;background:white;mso-ansi-language:AZ-LATIN\">H\u0259tta h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f \u201cF\u0259rrux\u201d, \u201cQisas\u201d v\u0259 bu kimi dig\u0259r h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar bel\u0259, b\u0259dnam d\u00fc\u015fm\u0259n v\u0259 onu h\u0259r v\u0259chl\u0259 himay\u0259 ed\u0259n q\u00fcvv\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn yet\u0259rli d\u0259rs olmad\u0131. \u018fksin\u0259, xarici b\u00f6y\u00fck g\u00fccl\u0259rin marionetin\u0259 \u00e7evrilmi\u015f d\u00fc\u015fm\u0259n daha da az\u011f\u0131nla\u015faraq, humanitar y\u00f6nl\u00fc \u201cLa\u00e7\u0131n\u201d koridorunun imkanlar\u0131ndan \u00f6z \u00e7irkin m\u0259qs\u0259dl\u0259ri namin\u0259 yararlanaraq silah-sursatlar\u0131n da\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irdi. \u018fn ac\u0131nacaql\u0131 hal is\u0259 ondan ibar\u0259t idi ki, bu t\u0259xribatlar \u0259razil\u0259rimizd\u0259 m\u00fcv\u0259qq\u0259ti yerl\u0259\u015fdirilmi\u015f Rusiya s\u00fclhm\u0259raml\u0131 kontingentinin g\u00f6zl\u0259ri \u00f6n\u00fcnd\u0259, h\u0259tta birba\u015fa m\u00fc\u015fayi\u0259ti alt\u0131nda a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 apar\u0131l\u0131rd\u0131.<\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;color:black;background:white;mso-ansi-language:AZ-LATIN\">N\u0259hay\u0259t, b\u00fct\u00fcn bu qanunsuz \u0259m\u0259ll\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6lk\u0259miz t\u0259r\u0259find\u0259n 2023-c\u00fc ilin aprel ay\u0131n\u0131n 23-d\u0259 La\u00e7\u0131n rayonunda H\u0259k\u0259ri \u00e7ay\u0131n\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 \u201cLa\u00e7\u0131n\u201d s\u0259rh\u0259d-burax\u0131l\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sinin yarad\u0131lmas\u0131, eyni zamanda humanitar m\u0259qs\u0259dl\u0259 paralel olaraq, A\u011fdam-Xank\u0259ndi yolunun t\u0259klif edilm\u0259si Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259finin b\u00fct\u00fcn xain planlar\u0131n\u0131 alt-\u00fcst etdi. \u00d6z \u00e7irkin m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 \u00e7ata bilm\u0259y\u0259n d\u00fc\u015fm\u0259n b\u00f6lg\u0259d\u0259 erm\u0259ni sakinl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 \u201csoyq\u0131r\u0131m\u201d, \u201cblokada\u201d v\u0259 \u201chumanitar b\u00f6hran\u201d\u0131n apar\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 yalan v\u0259 \u0259sass\u0131z iddialarla \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259kl\u0259, humanitar yard\u0131m prosesini beyn\u0259lxalq m\u00fcst\u0259vid\u0259 siyasil\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259, \u00f6lk\u0259miz\u0259 qar\u015f\u0131 qarayaxma kampaniyas\u0131 aparma\u011fa ba\u015flad\u0131.<\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\">Eyni zamanda, b\u00fct\u00fcn x\u0259b\u0259rdarl\u0131qlara r\u0259\u011fm\u0259n, qanunsuz xunta rejiminin qorunub saxlan\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn maliyy\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259 prosesi d\u0259 m\u0259hz birba\u015fa Erm\u0259nistan Respublikas\u0131n\u0131n r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259si hesab\u0131na h\u0259yata ke\u00e7irilirdi. Bel\u0259 ki, bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 h\u0259r il y\u00fcz milyonlarla dollar v\u0259sait qondarma rejimin b\u00fcdc\u0259sin\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcrd\u00fc. Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n g\u00f6st\u0259ril\u0259n bu d\u0259st\u0259k t\u0259kc\u0259 maliyy\u0259 sah\u0259sini deyil, eyni zamanda h\u0259rbi, siyasi, ideoloji v\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259ri d\u0259 \u0259hat\u0259 edirdi. \u018flb\u0259tt\u0259, b\u00fct\u00fcn bunlar \u00f6lk\u0259mizin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u0259, onun suverenliyin\u0259 v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 tamamil\u0259 zidd add\u0131mlar idi.<\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\">Bu bax\u0131mdan, \u00dc\u00e7t\u0259r\u0259fli B\u0259yanat\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rinin kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozulmas\u0131, q\u0259bul edilmi\u015f \u00f6hd\u0259likl\u0259rin yerin\u0259 yetirilm\u0259m\u0259si v\u0259 dig\u0259r bu kimi m\u0259nfi hallar yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 b\u00f6lg\u0259d\u0259 yenid\u0259n h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n ba\u015flanmas\u0131n\u0131, z\u0259ruri t\u0259dbirl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini qa\u00e7\u0131lmaz edirdi.<\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\">N\u0259hay\u0259t, 2023-c\u00fc ilin sentyabr\u0131n 19-u s\u0259h\u0259r saatlar\u0131nda Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin Az\u0259rbaycan\u0131n Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sind\u0259ki qanunsuz silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rinin k\u0259\u015ffiyyat-diversiya qruplar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n terror m\u0259qs\u0259dil\u0259 ordumuzun t\u0259minat yollar\u0131n\u0131n minalanmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 iki m\u00fclki \u015f\u0259xs v\u0259 d\u00f6rd polis \u0259m\u0259kda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n \u015f\u0259hid olmas\u0131 son damla olaraq \u00f6lk\u0259mizin s\u0259br kasas\u0131n\u0131 da\u015f\u0131rd\u0131.<\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;color:black;background:white;mso-ansi-language:AZ-LATIN\">N\u0259tic\u0259d\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259nin pozuculuq f\u0259aliyy\u0259tinin \u00f6nl\u0259nm\u0259si, eyni zamanda b\u00f6lg\u0259d\u0259 davaml\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 t\u00f6r\u0259dil\u0259n t\u0259xribatlara cavab olaraq, \u00f6lk\u0259miz \u00f6z suveren \u0259razil\u0259ri daxilind\u0259 &#8211; Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sind\u0259 Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin qanunsuz h\u0259rbi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u0259hdud v\u0259 lokal xarakterli legitim antiterror t\u0259dbirl\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. 2023-c\u00fc ilin sentyabr\u0131n iyirmisind\u0259 24 saatdan da az (23 saat 43 d\u0259qiq\u0259) m\u00fcdd\u0259td\u0259 yekunla\u015fan \u201cild\u0131r\u0131ms\u00fcr\u0259tli\u201d, lokal xarakterli antiterror t\u0259dbirl\u0259ri \u00f6z real n\u0259tic\u0259sini verdi. Antiterror t\u0259dbirl\u0259ri zaman\u0131 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 b\u00fct\u00fcn istiqam\u0259tl\u0259r \u00fczr\u0259 h\u0259rbi u\u011furlar \u0259ld\u0259 edildi. Ordumuz q\u0259hr\u0259manl\u0131q, \u015f\u00fcca\u0259t v\u0259 pe\u015f\u0259karl\u0131q n\u00fcmayi\u015f etdir\u0259r\u0259k, d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 a\u011f\u0131r z\u0259rb\u0259l\u0259r vurdu. N\u0259tic\u0259d\u0259 Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin qanunsuz h\u0259rbi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri a\u011f bayraq qald\u0131raraq silah\u0131 yer\u0259 qoyub t\u0259slim oldular.<\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;color:black;background:white;mso-ansi-language:AZ-LATIN\">Uzun m\u00fcdd\u0259t idi ki, Qaraba\u011f t\u0259kc\u0259 \u00f6lk\u0259mizin deyil, b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n qanayan, s\u0131zlayan yaras\u0131 idi. \u0130nan\u0131r\u0131q ki, m\u0259hz m\u00fcdrik v\u0259 uzaqg\u00f6r\u0259n Lider \u0130lham \u018fliyevin \u00f6nd\u0259rliyi il\u0259 bu c\u00fcr taley\u00fckl\u00fc m\u0259s\u0259linin h\u0259llind\u0259n sonra B\u00f6y\u00fck T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ayr\u0131l\u0131q r\u0259mzin\u0259 \u00e7evrilmi\u015f Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 il\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 B\u00f6y\u00fck Turan elinin yaranmas\u0131 da realla\u015facaqd\u0131r.<\/span><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\"><\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;color:black;background:white;mso-ansi-language:AZ-LATIN\">B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n \u0259m\u0259li n\u0259tic\u0259sidir ki, bu g\u00fcn \u00f6lk\u0259miz i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 s\u00fcr\u0259tli b\u0259rpa-quruculuq i\u015fl\u0259rini h\u0259yata ke\u00e7irir, \u0259halinin rahat ya\u015fay\u0131\u015f\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131mi t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcr. \u018fn vacib m\u0259qam is\u0259 ondan ibar\u0259tdir ki, \u00f6lk\u0259miz b\u0259rpa-quruculuq i\u015fl\u0259rini he\u00e7 bir k\u0259nar maliyy\u0259 yard\u0131m\u0131 olmadan, yaln\u0131z \u00f6z v\u0259saiti, daxili imkanlar\u0131 hesab\u0131na h\u0259yata ke\u00e7irir.<\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\">M\u00fcharib\u0259 itkisiz olmur, h\u0259m d\u0259 torpaq u\u011frunda \u00f6l\u0259n varsa, V\u0259t\u0259ndir. 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 o\u011fullar\u0131m\u0131z \u00f6l\u00fcm\u00fcn g\u00f6z\u00fcn\u0259 dik baxd\u0131lar, \u015f\u0259had\u0259t zirv\u0259sin\u0259 ucald\u0131lar. \u0130\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f do\u011fma torpaqlar\u0131m\u0131z \u015f\u0259hidl\u0259rimizin qan\u0131 il\u0259 daha da m\u00fcq\u0259dd\u0259sl\u0259\u015fdi bizim \u00fc\u00e7\u00fcn. <\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\">Az\u0259rbaycan xalq\u0131 h\u0259r zaman m\u00fcbariz \u00f6vladlar\u0131n\u0131n \u015f\u00fcca\u0259tini y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259c\u0259k, \u015f\u0259hidl\u0259rimizin xatir\u0259si h\u0259r zaman uca tutulacaq. Prezident \u0130lham \u018fliyevin s\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 h\u0259r il sentyabr ay\u0131n\u0131n 27-sinin An\u0131m G\u00fcn\u00fc kimi m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si d\u0259 \u015f\u0259hidl\u0259rimizin ruhuna olan ehtiram\u0131n n\u00fcmun\u0259sidir. Prezident \u0130lham \u018fliyevin s\u0259r\u0259ncam\u0131nda deyilir: &#8220;Torpaqlar\u0131m\u0131z q\u0259hr\u0259man \u015f\u0259hidl\u0259rimizin, \u0259sg\u0259r v\u0259 zabitl\u0259rimizin, qazil\u0259rimizin qan\u0131 v\u0259 can\u0131 bahas\u0131na i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015fdir. M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ordumuzun bu g\u00fcn yazd\u0131\u011f\u0131 tarix sabah daha da g\u00fccl\u00fc inki\u015faf ed\u0259c\u0259k, \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259n\u0259c\u0259k Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00f6hk\u0259m b\u00fcn\u00f6vr\u0259dir\u201d.<\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\">V\u0259t\u0259nin \u015f\u0259hid \u00f6vladlar\u0131, soyq\u0131r\u0131ma m\u0259ruz qalan az\u0259rbaycanl\u0131lar, b\u0259li, bu g\u00fcn Sizin ruhunuz \u015fadd\u0131r. \u00c7\u00fcnki h\u0259r qar\u0131\u015f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259r\u0259fl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 apard\u0131\u011f\u0131n\u0131z, V\u0259t\u0259n torpaqlar\u0131 art\u0131q i\u015f\u011faldan azadd\u0131r.<\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\">Allahdan b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259hidl\u0259rimiz\u0259 r\u0259hm\u0259t dil\u0259yirik, onlar\u0131n \u00f6lm\u0259z ruhu qar\u015f\u0131s\u0131nda ba\u015f \u0259yirik! Q\u0259l\u0259b\u0259ni biz\u0259 qazand\u0131ran, xidm\u0259td\u0259 olan b\u00fct\u00fcn \u0259sg\u0259r v\u0259 zabitl\u0259rimiz\u0259 can sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, qazil\u0259rimiz\u0259 is\u0259 \u015f\u0259fa dil\u0259yirik. <\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\">Sonda is\u0259 fikrimi Prezident \u0130lham \u018fliyevin s\u00f6zl\u0259ri il\u0259 bitirm\u0259k ist\u0259rdim: \u201cHaqq-\u0259dal\u0259t z\u0259f\u0259r \u00e7ald\u0131. Az\u0259rbaycan bayra\u011f\u0131 i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f torpaqlarda qald\u0131r\u0131ld\u0131 v\u0259 \u0259b\u0259di dal\u011falanacaq\u201d. <\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" align=\"right\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:right;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-ansi-language:AZ-LATIN\">\u00a0<\/span><\/p><p class=\"MsoNormal\" align=\"right\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:right;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><b style=\"mso-bidi-font-weight:normal\"><i style=\"mso-bidi-font-style:normal\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-ansi-language:AZ-LATIN\">MDU-nun Humanitar f\u0259nl\u0259r kafedras\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llimi, <\/span><\/i><\/b><\/p><p class=\"MsoNormal\" align=\"right\" style=\"margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:-42.55pt;margin-bottom:.0001pt;text-align:right;text-indent:1.0cm;tab-stops:432.35pt;background:white\"><b style=\"mso-bidi-font-weight:normal\"><i><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-ansi-language:AZ-LATIN\">tarix \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru<\/span><\/i><\/b><b style=\"mso-bidi-font-weight:normal\"><i style=\"mso-bidi-font-style:normal\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-ansi-language:AZ-LATIN\"> Ayg\u00fcn Q\u0259dirova<\/span><\/i><\/b><b style=\"mso-bidi-font-weight:normal\"><i style=\"mso-bidi-font-style:normal\"><span lang=\"AZ-LATIN\" style=\"font-size:12.0pt;line-height:115%;font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif;mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:AZ-LATIN;mso-fareast-language:RU\"><\/span><\/i><\/b><\/p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>XX \u0259srd\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131na g\u0259tirilmi\u015f \u0259n d\u0259h\u015f\u0259tli faci\u0259l\u0259rd\u0259n biri olan 31 mart soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n 106 ili tamam olur. Son iki y\u00fcz ild\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlara v\u0259 soyq\u0131r\u0131mlara m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r. XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq k\u00fctl\u0259vi v\u0259 m\u0259qs\u0259dli \u015f\u0259kild\u0259 C\u0259nubi Qafqaza k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259n erm\u0259nil\u0259r xarici havadarlar\u0131n\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 minl\u0259rl\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sini viran etmi\u015f, bir milyondan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":56637,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"gallery","meta":{"_eb_attr":"","ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"","ocean_second_sidebar":"","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"","ocean_custom_header_template":"","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"","ocean_menu_typo_font_family":"","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[90,86],"tags":[],"class_list":["post-56700","post","type-post","status-publish","format-gallery","has-post-thumbnail","hentry","category-humanitar","category-thsil","post_format-post-format-gallery","entry","has-media"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56700","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=56700"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56700\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":56701,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56700\/revisions\/56701"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/56637"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=56700"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=56700"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=56700"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}