{"id":91107,"date":"2025-09-17T22:55:00","date_gmt":"2025-09-17T19:55:00","guid":{"rendered":"https:\/\/mdu.edu.az\/?p=91107"},"modified":"2026-04-02T23:33:18","modified_gmt":"2026-04-02T20:33:18","slug":"torpaq-17-09-25","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/torpaq-17-09-25\/","title":{"rendered":"Ming\u0259\u00e7evir G\u0259ncl\u0259r Evind\u0259 \u201cTorpaq Resurslar\u0131n\u0131n Monitorinqi v\u0259 Qorunmas\u0131\u201d T\u0259limi Ke\u00e7irilib"},"content":{"rendered":"<p>Ming\u0259\u00e7evir D\u00f6vl\u0259t Universitetinin Fizika v\u0259 Ekologiya kafedras\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llimi G\u00fclg\u00fcn \u0130sr\u0259filova Ming\u0259\u00e7evir G\u0259ncl\u0259r Evind\u0259 \u201cTorpaq resurslar\u0131n\u0131n monitorinqi v\u0259 qorunmas\u0131\u201d m\u00f6vzusunda t\u0259lim ke\u00e7irmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259limin \u0259sas m\u0259qs\u0259di torpaq resurslar\u0131n\u0131n ekosistem v\u0259 c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn strateji \u0259h\u0259miyy\u0259tini elmi \u0259saslarla izah etm\u0259k, torpa\u011f\u0131n m\u00f6vcud v\u0259ziyy\u0259tinin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si, d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin sistemli \u015f\u0259kild\u0259 izl\u0259nilm\u0259si v\u0259 m\u00fchafiz\u0259 t\u0259dbirl\u0259rinin d\u00fczg\u00fcn planla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fczr\u0259 i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n\u0131 art\u0131rmaq olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259lim \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 torpaq monitorinqinin n\u0259z\u0259ri \u0259saslar\u0131, m\u0259qs\u0259dl\u0259ri v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259ri t\u0259qdim edilmi\u015f, torpaq \u00f6rt\u00fcy\u00fcnd\u0259 ba\u015f ver\u0259n fiziki, kimy\u0259vi v\u0259 bioloji d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si \u00fcsullar\u0131 izah edilmi\u015fdir. \u0130\u015ftirak\u00e7\u0131lar eroziya, \u015foranla\u015fma, bataqla\u015fma, \u00e7irkl\u0259nm\u0259, struktur pozuntusu v\u0259 m\u00fcnbitliyin azalmas\u0131 kimi torpaq deqradasiyas\u0131 prosesl\u0259rini vaxt\u0131nda a\u015fkar etm\u0259k v\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn elmi \u0259sasland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f t\u0259dbirl\u0259r haz\u0131rlamaq bacar\u0131\u011f\u0131 qazanm\u0131\u015flar.<\/p>\n\n\n\n<p>Eyni zamanda, t\u0259limd\u0259 torpaq resurslar\u0131n\u0131n idar\u0259 olunmas\u0131nda m\u00fcasir yana\u015fmalar \u2013 co\u011frafi informasiya sisteml\u0259ri (C\u0130S), uzaqdan zondlama texnologiyalar\u0131, laborator analiz metodlar\u0131 v\u0259 sah\u0259 t\u0259dqiqatlar\u0131n\u0131n t\u0259tbiqi imkanlar\u0131 izah edilmi\u015fdir. Bu yana\u015fma torpaq haqq\u0131nda toplanm\u0131\u015f m\u0259lumatlar\u0131n d\u00fczg\u00fcn t\u0259hlili v\u0259 q\u0259rar q\u0259buletm\u0259 prosesind\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259sini t\u0259min edir.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259limin dig\u0259r m\u0259qs\u0259di dayan\u0131ql\u0131 torpaq idar\u0259\u00e7iliyi prinsipl\u0259rinin m\u0259nims\u0259dilm\u0259si, torpaq ehtiyatlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 il\u0259 \u0259rzaq t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi, biom\u00fcxt\u0259lifliyin saxlan\u0131lmas\u0131 v\u0259 ekoloji tarazl\u0131\u011f\u0131n t\u0259min olunmas\u0131 aras\u0131ndak\u0131 \u0259laq\u0259nin d\u0259rk edilm\u0259sidir. \u0130\u015ftirak\u00e7\u0131lar torpaq resurslar\u0131n\u0131n yaln\u0131z iqtisadi deyil, h\u0259m d\u0259 ekoloji v\u0259 sosial d\u0259y\u0259rini anlayaraq m\u0259suliyy\u0259tli yana\u015fma formala\u015fd\u0131rm\u0131\u015flar.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0259tic\u0259 etibaril\u0259, bu t\u0259lim torpaq resurslar\u0131n\u0131n uzunm\u00fcdd\u0259tli qorunmas\u0131na, s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259sin\u0259 v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn sa\u011flam torpaq fondunun saxlan\u0131lmas\u0131na xidm\u0259t ed\u0259n pe\u015f\u0259kar v\u0259 analitik d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 qabiliyy\u0259tinin inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259min etmi\u015fdir.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ming\u0259\u00e7evir D\u00f6vl\u0259t Universitetinin Fizika v\u0259 Ekologiya kafedras\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llimi G\u00fclg\u00fcn \u0130sr\u0259filova Ming\u0259\u00e7evir G\u0259ncl\u0259r Evind\u0259 \u201cTorpaq resurslar\u0131n\u0131n monitorinqi v\u0259 qorunmas\u0131\u201d m\u00f6vzusunda t\u0259lim ke\u00e7irmi\u015fdir. T\u0259limin \u0259sas m\u0259qs\u0259di torpaq resurslar\u0131n\u0131n ekosistem v\u0259 c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn strateji \u0259h\u0259miyy\u0259tini elmi \u0259saslarla izah etm\u0259k, torpa\u011f\u0131n m\u00f6vcud v\u0259ziyy\u0259tinin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si, d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin sistemli \u015f\u0259kild\u0259 izl\u0259nilm\u0259si v\u0259 m\u00fchafiz\u0259 t\u0259dbirl\u0259rinin d\u00fczg\u00fcn planla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fczr\u0259 i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n\u0131 art\u0131rmaq [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":41,"featured_media":91108,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"gallery","meta":{"_eb_attr":"","ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"","ocean_second_sidebar":"","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"","ocean_custom_header_template":"","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"","ocean_menu_typo_font_family":"","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"on","ocean_gallery_id":[91108,91109,91110],"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-91107","post","type-post","status-publish","format-gallery","has-post-thumbnail","hentry","category-mdu_xeberleri","post_format-post-format-gallery","entry","has-media"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/91107","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/41"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=91107"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/91107\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":91111,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/91107\/revisions\/91111"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/91108"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=91107"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=91107"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=91107"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}