{"id":98415,"date":"2026-07-03T11:37:54","date_gmt":"2026-07-03T08:37:54","guid":{"rendered":"https:\/\/mdu.edu.az\/?p=98415"},"modified":"2026-07-10T11:39:34","modified_gmt":"2026-07-10T08:39:34","slug":"hidroenerji-infrastrukturun-s%c9%99h%c9%99rsalma-modelinin-formalasmasinda-rolu-ming%c9%99cevir-su-anbari-kontekstind%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/hidroenerji-infrastrukturun-s%c9%99h%c9%99rsalma-modelinin-formalasmasinda-rolu-ming%c9%99cevir-su-anbari-kontekstind%c9%99\/","title":{"rendered":"H\u0130DROENERJ\u0130 \u0130NFRASTRUKTURUN \u015e\u018fH\u018fRSALMA MODEL\u0130N\u0130N FORMALA\u015eMASINDA ROLU: M\u0130NG\u018f\u00c7EV\u0130R SU ANBARI KONTEKST\u0130ND\u018f"},"content":{"rendered":"<p class=\"wp-block-paragraph\">Az\u0259rbaycan\u0131n urbanizasiya tarixinin m\u00fcasir m\u0259rh\u0259l\u0259si olduqca m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259 \u00e7ox\u015fax\u0259li bir prosesdir. Bu prosesd\u0259 t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n m\u0259kan t\u0259\u015fkilinin, s\u0259naye inki\u015faf\u0131n\u0131n v\u0259 yeni \u015f\u0259h\u0259r m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin formala\u015fmas\u0131n\u0131n \u0259sas amill\u0259rind\u0259n biri kimi hidroenergetika infrastrukturunun inki\u015faf\u0131 x\u00fcsusi yer tutur. Bu bax\u0131mdan Ming\u0259\u00e7evir \u015f\u0259h\u0259rinin tarixi t\u0259cr\u00fcb\u0259si x\u00fcsusi maraq do\u011furur. \u00c7\u00fcnki Ming\u0259\u00e7evir irimiqyasl\u0131 hidrotexniki layih\u0259nin (Ming\u0259\u00e7evir SES) yaln\u0131z t\u0259bii land\u015faft\u0131 (K\u00fcr \u00e7ay\u0131n\u0131n m\u0259cras\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si) d\u0259yi\u015fdirm\u0259kl\u0259 kifay\u0259tl\u0259nm\u0259y\u0259r\u0259k, \u0259halinin m\u0259skunla\u015fmas\u0131n\u0131n yeni modelini formala\u015fd\u0131rma\u011fa, b\u00fct\u00f6v bir regionun iqtisadi modernl\u0259\u015fm\u0259sinin istiqam\u0259tl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259y\u0259 v\u0259 d\u00f6vl\u0259tin sosial-m\u0259d\u0259ni inki\u015faf\u0131na \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 qadir oldu\u011funu n\u00fcmayi\u015f etdir\u0259n nadir n\u00fcmun\u0259l\u0259rd\u0259n biridir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ming\u0259\u00e7evir Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n m\u00fch\u00fcm s\u0259naye v\u0259 enerji m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n biri hesab olunur. Onun m\u00fcasir \u015f\u0259h\u0259r kimi formala\u015fmas\u0131 is\u0259 bilavasit\u0259 C\u0259nubi Qafqaz\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck hidroenergetika kompleksinin \u2013 Ming\u0259\u00e7evir Su Elektrik Stansiyas\u0131n\u0131n (SES) tikintisi v\u0259 K\u00fcr \u00e7ay\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 Ming\u0259\u00e7evir Su Anbar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Lakin \u015f\u0259h\u0259rin tarixi urbanizasiyan\u0131n m\u00f6vcud ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sinin t\u0259bii iqtisadi inki\u015faf\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259si deyil, enerji, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131, n\u0259qliyyat v\u0259 sosial-iqtisadi probleml\u0259rin h\u0259llin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f geni\u015fmiqyasl\u0131 d\u00f6vl\u0259t infrastruktur proqram\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sinin n\u0259tic\u0259si kimi qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k laz\u0131m\u0131dr\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, m\u00fcasir Ming\u0259\u00e7evir \u0259razisi z\u0259ngin tarixi ke\u00e7mi\u015f\u0259 malikdir. Arxeoloji t\u0259dqiqatlar burada antik d\u00f6vrd\u0259n ba\u015flayaraq m\u00fcxt\u0259lif tarixi m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 aid ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nl\u0259rinin m\u00f6vcud oldu\u011funu s\u00fcbut edir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar Ming\u0259\u00e7evir\u0259 4 min il ya\u015f verirl\u0259r. Onlar\u0131n fikrinc\u0259 Ming\u0259\u00e7evirin tarixi eneolit d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n (b.e-\u0131n III minilliyin\u0259 q\u0259d\u0259r) v\u0259 ondan sonra eram\u0131z\u0131n XVII \u0259srin\u0259 q\u0259d\u0259r bir d\u00f6vr\u00fc \u0259hat\u0259 edir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Az\u0259rbaycan\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f tarix\u00e7i-alimi, qabaqc\u0131l jurnalist-publisisti \u018flis\u0259fa M\u0259mm\u0259dov da bir s\u0131ra elmi m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 istinad ed\u0259r\u0259k Ming\u0259\u00e7evirin q\u0259dim tarixi bar\u0259d\u0259 m\u00fclahiz\u0259l\u0259r ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr. Bir sira m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 Ming\u0259\u00e7evirin 4 min il ya\u015f\u0131 oldu\u011fu qeyd edilir. \u018flis\u0259fa M\u0259mm\u0259dov tarix\u00e7il\u0259rin fikrin\u0259 \u0259saslanaraq bu r\u0259q\u0259mi bir q\u0259d\u0259r d\u0259 art\u0131r\u0131r, Ming\u0259\u00e7evir \u015f\u0259h\u0259rinin 4.500 ild\u0259n \u00e7ox yax\u015f\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u0259yir. Saleh Qaz\u0131yev va R\u0259him Vahidov subut edirl\u0259r ki, \u00fcz\u0259rind\u0259 alban \u0259lifbas\u0131 olan (\u00f6zl\u0259rinin tapd\u0131qlar\u0131) ilk yaz\u0131l\u0131 abid\u0259l\u0259r m\u0259hz Ming\u0259\u00e7evird\u0259n tap\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Haz\u0131rda bu kitab\u0259 Az\u0259rbay\u00e7an tarixi muzeyind\u0259 saxlan\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ming\u0259\u00e7evird\u0259 geoloji axtar\u0131\u015f i\u015fl\u0259rin\u0259 birinci ba\u015flayan, onun ilk geoloqlar\u0131ndan biri, layih\u0259 m\u00fc\u0259lifi, Az\u0259rbaycan respublikas\u0131nda t\u0259cr\u00fcb\u0259li geoloji-k\u0259\u015ffiyyat m\u00fct\u0259x\u0259ssisi kimi tan\u0131nan Boris Aleksandrovi\u00e7 Kantor \u00f6z xatir\u0259l\u0259rind\u0259 yaz\u0131rd\u0131:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201c\u0130lk d\u0259f\u0259 Ming\u0259\u00e7evir s\u00f6z\u00fcn\u00fc biz\u0259 m\u00fchazir\u0259 oxuyan m\u0259\u015fhur professorlar\u0131n birind\u0259n e\u015fitmi\u015fdim.1924-25-ci ill\u0259r idi. Professor \u00f6lk\u0259d\u0259 Vladimir \u0130li\u00e7 Leninin QOELRO plan\u0131n\u0131n nec\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131. S\u00f6hb\u0259t aras\u0131nda o, Zaqafqaziyada elektrik enerjisin\u0259 olan \u00e7iddi ehtiyacdan dan\u0131\u015fd\u0131. Bir-iki x\u0131rda su elektrik stansiyas\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kdi. Sonra bildirdi ki, bu yax\u0131nlarda K\u00fcr \u00e7ay\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259, Ming\u0259\u00e7evir deyil\u0259n yerd\u0259 n\u0259h\u0259ng su-elektrik stansiyas\u0131n\u0131n tikintisin\u0259 ba\u015flanacaqd\u0131r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp; Bununla bel\u0259, \u015f\u0259h\u0259rin m\u00fcasir tarixi m\u0259hz K\u00fcr \u00e7ay\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 hidroqov\u015fa\u011f\u0131n tikintisi layih\u0259sinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si il\u0259 ba\u015flan\u0131r. B\u00f6y\u00fck hidrotexniki kompleksin yarad\u0131lmas\u0131 ideyas\u0131 h\u0259l\u0259 XX y\u00fczilliyin birinci yar\u0131s\u0131nda ortaya \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131. Bu, Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck \u00e7ay\u0131 olan K\u00fcr \u00e7ay\u0131n\u0131n su ehtiyatlar\u0131n\u0131n kompleks t\u0259nziml\u0259nm\u0259si, da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 da\u015fq\u0131nlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 iqtisadiyyat\u0131n artan elektrik enerjisi t\u0259l\u0259bat\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131 z\u0259rur\u0259tind\u0259n ir\u0259li g\u0259lirdi. Lakin layih\u0259-t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259rin\u0259 1930-cu ill\u0259rd\u0259 ba\u015flan\u0131lsa da, II D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin ba\u015flanmas\u0131 layih\u0259nin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini dayand\u0131rd\u0131. Yaln\u0131z m\u00fcharib\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131qdan sonra d\u00f6vl\u0259t strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n hidroqov\u015fa\u011f\u0131n tikintisi m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 yenid\u0259n qay\u0131td\u0131. Az\u0259rbaycan SSR Xalq Komissarlar\u0131 Sovetinin v\u0259 Az\u0259rbaycan K(b)P MK-n\u0131n 29 aprel 1941-ci il tarix-li 1876 n\u00f6mr\u0259li q\u0259rar\u0131na \u0259sas\u0259n \u00abMing\u0259\u00e7evirtikinti\u00bbnin Ming\u0259\u00e7evir hidroqov\u015fa\u011f\u0131 \u00fczr\u0259 axtar\u0131\u015f, layih\u0259 v\u0259 tikinti idar\u0259si yarad\u0131ld\u0131. B\u00f6y\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sinin ba\u015flanmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar tikinti i\u015fl\u0259ri t\u0259xir\u0259 sal\u0131nd\u0131. 1945-ci ilin iyul ay\u0131nda is\u0259 SSR\u0130 Xalq Komissarlar\u0131 Soveti Ming\u0259\u00e7evir hidroqov\u015fa\u011f\u0131n\u0131n tikintisinin b\u0259rpas\u0131 haqq\u0131nda q\u0259rar q\u0259bul etdi. Bundan sonra \u0259m\u0259k ehtiyatlar\u0131n\u0131n, m\u00fch\u0259ndis-texniki m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin v\u0259 tikinti t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 c\u0259lb olunmas\u0131 prosesi ba\u015flad\u0131. M\u0259hz bu d\u00f6vr m\u00fcasir Ming\u0259\u00e7evirin s\u0259naye \u015f\u0259h\u0259ri kimi formala\u015fmas\u0131n\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c m\u0259rh\u0259l\u0259si hesab edil\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ming\u0259\u00e7evir Su elektrik stansiyas\u0131n\u0131n tikintisi il\u0259 \u0259laq\u0259dar \u0259halinin say\u0131n\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259 artmas\u0131 tamh\u00fcquqlu \u015f\u0259h\u0259r ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sinin yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 da z\u0259ruri edirdi. Bu bax\u0131mdan \u0259n m\u00fch\u00fcm tarixi hadis\u0259 1948-ci il noyabr\u0131n 11-d\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sin\u0259 r\u0259smi s\u0259viyy\u0259d\u0259 \u015f\u0259h\u0259r statusunun verilm\u0259si v\u0259 onun \u201cMing\u0259\u00e7evir\u201d adland\u0131r\u0131lmas\u0131 oldu. Bu hadis\u0259 \u015f\u0259h\u0259rin tarixind\u0259 x\u00fcsusi yer tutur. \u00c7\u00fcnki m\u0259hz bu tarixd\u0259n etibar\u0259n spesifik ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rini, n\u0259qliyyat \u015f\u0259b\u0259k\u0259sini, t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rini, s\u0259hiyy\u0259 obyektl\u0259rini v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t infrastrukturunu \u0259hat\u0259 ed\u0259n \u015f\u0259h\u0259r m\u00fchitinin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 prosesi ba\u015flanm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n\n\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ming\u0259\u00e7evir Su Elektrik Stansiyas\u0131n\u0131n tikintisi m\u00fcharib\u0259d\u0259n sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 C\u0259nubi Qafqaz \u0259razisind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n \u0259n b\u00f6y\u00fck m\u00fch\u0259ndis layih\u0259l\u0259rind\u0259n biri olmu\u015fdur. Qeyd ed\u0259k ki, hidroqov\u015fa\u011f\u0131n in\u015fas\u0131 geni\u015fmiqyasl\u0131 torpaq i\u015fl\u0259ri, b\u0259ndin, enerji qur\u011fular\u0131n\u0131n tikintisi, h\u0259m\u00e7inin regionun \u0259n b\u00f6y\u00fck s\u00fcni su h\u00f6vz\u0259sinin yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunmu\u015fdur. 300 min kilovat g\u00fcc\u00fcnd\u0259 Ming\u0259\u00e7evir hidroqov\u015fa\u011f\u0131n\u0131n v\u0259 hidroelektrik stansiyas\u0131n\u0131n tikintisinin tam \u015f\u0259kild\u0259 1952-ci ild\u0259, 150 min kilovat g\u00fcc\u00fcnd\u0259 birin\u00e7i n\u00f6vb\u0259sinin ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 is\u0259 1950-ci ild\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulurdu, Lakin obyekriv s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n stansiya tam g\u00fc\u00e7\u00fc il\u0259 1954-c\u00fc ild\u0259 i\u015f\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. B\u00f6y\u00fck tikinti quruculuq i\u015fl\u0259rinin ilk m\u0259rh\u0259l\u0259sinin ba\u015fa \u00e7atmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar <strong>1954-c\u00fc il 4 fevral tarixind\u0259 <\/strong>Ming\u0259\u00e7evir \u015f\u0259h\u0259ri daha y\u00fcks\u0259k inzibati status alm\u0131\u015f v\u0259<strong>respublika tabeli \u015f\u0259h\u0259r<\/strong>kateqoriyas\u0131na ke\u00e7irilmi\u015fdir. H\u0259min il Ming\u0259\u00e7evir SES strateji obyekt kimi tam \u015f\u0259kild\u0259 s\u0259naye istismar\u0131na ba\u015flad\u0131 v\u0259 C\u0259nubi Qafqaz\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck hidroelektrik qur\u011fusuna \u00e7evril\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan\u0131n enerji sisteminin uzunm\u00fcdd\u0259tli inki\u015faf\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoydu. Bununla \u0259laq\u0259dar&nbsp; Ming\u0259\u00e7evir Su Anbar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 da eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 m\u00fch\u00fcm hadis\u0259 oldu. Su anbar\u0131n\u0131n doldurulmas\u0131 prosesi 1953\u20131959-cu ill\u0259ri \u0259hat\u0259 etmi\u015fdir. Su s\u0259thinin sah\u0259si t\u0259xmin\u0259n 605 km<sup>2<\/sup> \u00e7atm\u0131\u015f, \u00fcmumi su h\u0259cmi is\u0259 16 milyard kubmetrd\u0259n \u00e7ox olmu\u015fdur. Bel\u0259likl\u0259, Ming\u0259\u00e7evir Su Anbar\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck s\u00fcni su h\u00f6vz\u0259sin\u0259 v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 C\u0259nubi Qafqaz\u0131n \u0259n iri hidrotexniki obyektl\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. Ming\u0259\u00e7evir Su Anbar\u0131n\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259ti yaln\u0131z enerji istehsal\u0131 il\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131r. Bu obyektin yarad\u0131lmas\u0131 K\u00fcr \u00e7ay\u0131n\u0131n ax\u0131n\u0131n\u0131n uzunm\u00fcdd\u0259tli t\u0259nziml\u0259nm\u0259sin\u0259, \u00e7ay\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 axar\u0131nda da\u015fq\u0131n riskl\u0259rinin \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azald\u0131lmas\u0131na, ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin su t\u0259chizat\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na v\u0259 suvar\u0131lan \u0259kin\u00e7iliyin geni\u015f inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas\u0131n yarad\u0131lmas\u0131na imkan vermi\u015fdir. M\u0259hz Ming\u0259\u00e7evir Su Anbar\u0131n\u0131n hesab\u0131na Yuxar\u0131 Qaraba\u011f v\u0259 Yuxar\u0131 \u015eirvan kanallar\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 t\u0259min edilmi\u015f, \u00f6lk\u0259nin geni\u015f k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u0259razil\u0259ri su il\u0259 t\u0259min olunmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Urbanizasiya n\u0259z\u0259riyy\u0259si bax\u0131m\u0131ndan Ming\u0259\u00e7evir iri d\u00f6vl\u0259t layih\u0259sinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranm\u0131\u015f infrastruktur y\u00f6n\u00fcml\u00fc \u015f\u0259h\u0259rin klassik n\u00fcmun\u0259sidir. Burada \u015f\u0259h\u0259r m\u00fchitinin formala\u015fmas\u0131 hidrotexniki kompleksin yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 paralel \u015f\u0259kild\u0259 ba\u015f vermi\u015fdir ki, bu da enerji infrastrukturu il\u0259 \u015f\u0259h\u0259rsalma siyas\u0259ti aras\u0131nda s\u0131x \u0259laq\u0259nin yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur. Yeni ya\u015fay\u0131\u015f massivl\u0259rinin, m\u00fch\u0259ndis-kommunikasiya \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rinin, m\u00fcxt\u0259lif sosial obyektl\u0259rin v\u0259 n\u0259qliyyat infrastrukturlar\u0131n\u0131n yaranmas\u0131 birba\u015fa hidroqov\u015fa\u011f\u0131n tikintisi v\u0259 sonrak\u0131 istismar\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 idi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ming\u0259\u00e7evir \u015f\u0259h\u0259rinin hidroenergetika infrastrukturunun sosial \u0259h\u0259miyy\u0259ti minl\u0259rl\u0259 yeni i\u015f yerinin yarad\u0131lmas\u0131nda, y\u00fcks\u0259k ixtisasl\u0131 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin c\u0259lb edilm\u0259sind\u0259, m\u00fch\u0259ndis-texniki ziyal\u0131 t\u0259b\u0259q\u0259sinin v\u0259 pe\u015f\u0259kar f\u0259hl\u0259 kadrlar\u0131n\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. \u015e\u0259h\u0259r enerji sektoru v\u0259 respublikan\u0131n s\u0259naye kompleksi \u00fc\u00e7\u00fcn savadl\u0131 m\u00fct\u0259x\u0259ssis haz\u0131rlayan m\u00fch\u00fcm t\u0259hsil m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. XX \u0259srin ikinci yar\u0131s\u0131nda bir ne\u00e7\u0259 onillik \u0259rzind\u0259 Ming\u0259\u00e7evir Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n y\u00fcks\u0259k urbanizasiya s\u0259viyy\u0259sin\u0259 malik olan \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259n biri olmu\u015f, \u0259halinin sosial infrastrukturla t\u0259minat\u0131 bax\u0131m\u0131ndan se\u00e7ilmi\u015fdir. Bu g\u00fcn Ming\u0259\u00e7evird\u0259 hidrotexniki kompleksin iqtisadi rolu daha geni\u015f miqyas da\u015f\u0131y\u0131r. Elektrik enerjisinin istehsal\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n s\u0259naye inki\u015faf\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirmi\u015f, a\u011f\u0131r s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin, kimya s\u0259nayesinin, tekstil sektorunun v\u0259 aqrar-s\u0259naye kompleksinin f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rait yaratm\u0131\u015fd\u0131r. Elektrik enerjisinin \u0259l\u00e7atanl\u0131\u011f\u0131 milli iqtisadiyyat\u0131n modernl\u0259\u015fdirilm\u0259sinin v\u0259 onun r\u0259qab\u0259t qabiliyy\u0259tinin art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n \u0259n m\u00fch\u00fcm amill\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ming\u0259\u00e7evir hidroqov\u015fa\u011f\u0131n\u0131n m\u0259d\u0259ni \u0259h\u0259miyy\u0259ti d\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t\u0259 layiqdir. Yeni \u015f\u0259h\u0259rin formala\u015fmas\u0131 teatrlar\u0131n, m\u0259d\u0259niyy\u0259t evl\u0259rinin, kitabxanalar\u0131n, muzeyl\u0259rin v\u0259 t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunmu\u015fdur. N\u0259tic\u0259d\u0259 m\u00fch\u0259ndis irsi il\u0259 m\u00fcasir m\u0259d\u0259ni t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rin \u00fczvi \u015f\u0259kild\u0259 v\u0259hd\u0259t t\u0259\u015fkil etdiyi unikal \u015f\u0259h\u0259r sosial-m\u0259d\u0259ni m\u00fchiti meydana g\u0259lmi\u015fdir. Ming\u0259\u00e7evir t\u0259kc\u0259 \u00f6lk\u0259nin enerji paytaxt\u0131 deyil, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fch\u00fcm m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n biri kimi \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259sdiq etmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ming\u0259\u00e7evirin inki\u015faf\u0131nda Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00dcmummilli Lideri Heyd\u0259r \u018fliyevin f\u0259aliyy\u0259ti x\u00fcsusi yer tutur. Onun respublikaya r\u0259hb\u0259rlik etdiyi d\u00f6vrd\u0259 enerji kompleksinin, s\u0259nayenin v\u0259 \u015f\u0259h\u0259r infrastrukturunun inki\u015faf\u0131na x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirilmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan\u0131n s\u0259naye potensial\u0131n\u0131n modernl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f ard\u0131c\u0131l siyas\u0259t Ming\u0259\u00e7evirin \u00f6lk\u0259nin \u0259n b\u00f6y\u00fck enerji m\u0259rk\u0259zi kimi m\u00f6vqeyinin daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yaratm\u0131\u015fd\u0131r. Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda \u015f\u0259h\u0259r infrastrukturunun t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si, \u0259halinin h\u0259yat s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si, istehsal potensial\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 sosial-iqtisadi proqramlar h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev m\u00fcasir m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 Ming\u0259\u00e7evir \u015f\u0259h\u0259rinin davaml\u0131 inki\u015faf\u0131na m\u00fch\u00fcm t\u00f6hf\u0259l\u0259r verm\u0259kd\u0259dir. Son ill\u0259rd\u0259 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 enerji infrastrukturunun modernl\u0259\u015fdirilm\u0259si, n\u0259qliyyat-logistika sisteminin yenid\u0259n qurulmas\u0131, ictimai m\u0259kanlar\u0131n abadla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, t\u0259hsil v\u0259 s\u0259hiyy\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 yenil\u0259nm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 iri\u015fmiqyasl\u0131 layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdir. \u00d6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n x\u00fcsusi diqq\u0259ti is\u0259 m\u00f6vcud enerji kompleksinin m\u00fcasirl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259, Ming\u0259\u00e7evir Su anbar\u0131n\u0131n texniki v\u0259 ekoloji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min edilm\u0259sin\u0259 v\u0259 m\u00fcasir \u015f\u0259h\u0259r m\u00fchitinin dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf prinsipl\u0259rin\u0259 uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259ldilmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu g\u00fcn Ming\u0259\u00e7evir dinamik inki\u015faf ed\u0259n \u015f\u0259h\u0259rdir. O, Az\u0259rbaycan\u0131n enerji sistemind\u0259 strateji \u0259h\u0259miyy\u0259tini qorumaqla yana\u015f\u0131, innovasiya, t\u0259hsil, turizm v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t sah\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 m\u00fch\u00fcm inki\u015faf m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrilm\u0259kd\u0259dir. Burada enerji infrastrukturu obyektl\u0259ri, t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri, idman kompleksl\u0259ri, m\u00fcasir ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259ri v\u0259 ictimai m\u0259kanlar u\u011furla f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>ALMAZ<\/strong><strong> \u018f<\/strong><strong>L<\/strong><strong>\u0130<\/strong><strong>YEVA<\/strong><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>MDU<\/em><em>&#8211;<\/em><em>nun<\/em><em> <\/em><em>M<\/em><em>\u00fc<\/em><em>h<\/em><em>\u0259<\/em><em>ndislik<\/em><em> <\/em><em>fak<\/em><em>\u00fc<\/em><em>lt<\/em><em>\u0259<\/em><em>sinin<\/em><em> <\/em><em>dekan<\/em><em>\u0131<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Texnika \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan\u0131n urbanizasiya tarixinin m\u00fcasir m\u0259rh\u0259l\u0259si olduqca m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259 \u00e7ox\u015fax\u0259li bir prosesdir. Bu prosesd\u0259 t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n m\u0259kan t\u0259\u015fkilinin, s\u0259naye inki\u015faf\u0131n\u0131n v\u0259 yeni \u015f\u0259h\u0259r m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin formala\u015fmas\u0131n\u0131n \u0259sas amill\u0259rind\u0259n biri kimi hidroenergetika infrastrukturunun inki\u015faf\u0131 x\u00fcsusi yer tutur. Bu bax\u0131mdan Ming\u0259\u00e7evir \u015f\u0259h\u0259rinin tarixi t\u0259cr\u00fcb\u0259si x\u00fcsusi maraq do\u011furur. \u00c7\u00fcnki Ming\u0259\u00e7evir irimiqyasl\u0131 hidrotexniki layih\u0259nin (Ming\u0259\u00e7evir SES) yaln\u0131z t\u0259bii land\u015faft\u0131 (K\u00fcr \u00e7ay\u0131n\u0131n m\u0259cras\u0131n\u0131n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":41,"featured_media":98416,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"gallery","meta":{"_eb_attr":"","ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"","ocean_second_sidebar":"","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"","ocean_custom_header_template":"","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"","ocean_menu_typo_font_family":"","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"on","ocean_gallery_id":[98416],"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-98415","post","type-post","status-publish","format-gallery","has-post-thumbnail","hentry","category-muhendislik","post_format-post-format-gallery","entry","has-media"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/98415","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/41"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=98415"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/98415\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":98418,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/98415\/revisions\/98418"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/98416"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=98415"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=98415"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mdu.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=98415"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}