2026-cı ilin 24 aprel tarixində Mingəçevir Dövlət Universitetində “Şəhərsalma və Memarlıq İli” çərçivəsində universitetin Süni İntellekt və Rəqəmsal Texnologiyalar İnstitutunun təşkilatçılığı ilə “Virtual smart şəhər: dünən, bu gün, sabah” mövzusunda dəyirmi masa keçirilib.
Tədbirin əsas məqsədi müasir şəhərsalma proseslərinin rəqəmsal transformasiya, süni intellekt, böyük verilənlər, əşyaların interneti, yaşıl texnologiyalar və innovativ idarəetmə modelləri kontekstində müzakirəsi, “ağıllı şəhər” konsepsiyasının elmi-praktik əsaslarının təhlili və gələcəyin dayanıqlı şəhər mühitinə dair yanaşmaların dəyərləndirilməsi olub.
Dəyirmi masanı giriş sözü ilə açan MDU Süni İntellekt və Rəqəmsal Texnologiyalar İnstitutunun direktoru Aidə Mustafayeva “Şəhərsalma və Memarlıq İli”nin ölkədə insan mərkəzli, rəqəmsal, təhlükəsiz və ekoloji baxımdan dayanıqlı şəhər yanaşmalarının təşviqi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıdığını bildirib. O qeyd edib ki, müasir şəhər anlayışı artıq yalnız fiziki məkan və infrastrukturla məhdudlaşmır; şəhər eyni zamanda resurslardan səmərəli istifadə edən, rəqəmsal texnologiyalarla idarə olunan, sosial rifahı və ekoloji tarazlığı dəstəkləyən kompleks sistem kimi formalaşır.
Aidə Mustafayeva vurğulayıb ki, “smart city” modeli rəqəmsal alətlərin şəhər mühitinə inteqrasiyası ilə yanaşı, şəhər həyatının keyfiyyətcə yenidən qurulmasını, idarəetmədə çevikliyi, xidmətlərin əlçatanlığını, təhlükəsizliyi və vətəndaş rifahının yüksəldilməsini hədəfləyir. Onun sözlərinə görə, virtual smart şəhər yanaşması urbanistik qərarların qəbulunda rəqəmsal simulyasiya, data əsaslı təhlil, proqnozlaşdırma və interaktiv texnologiyaların tətbiqi üçün yeni imkanlar yaradır.
Dəyirmi masa çərçivəsində universitet əməkdaşlarının mövzuya müxtəlif istiqamətlərdən yanaşan təqdimatları dinlənilib. Şəbnəm Nəsirova “Yaşıl texnologiyalar və dayanıqlı ağıllı şəhərlər” mövzusunda çıxış edərək enerji səmərəliliyi, ekoloji məsuliyyət və karbon izinin azaldılmasına yönəlmiş texnoloji həllərin müasir şəhər siyasətində mühüm rol oynadığını diqqətə çatdırıb.
Dinarə İslamova “Şəhər infrastrukturlarında IoT və sensor şəbəkələrinin tətbiqi” mövzusunda məruzəsində əşyaların interneti texnologiyalarının şəhər idarəçiliyində real vaxt rejimində monitorinq, operativ qərarvermə və xidmət keyfiyyətinin artırılması baxımından yaratdığı imkanlardan danışıb. Elvin Muradzadə “Smart şəhərlərdə kibertəhlükəsizlik və məlumatların qorunması” mövzusunda təqdimatında rəqəmsallaşan şəhər ekosistemlərində informasiya təhlükəsizliyinin prioritet məsələlərdən biri olduğunu vurğulayıb.
Tədbirdə həmçinin Məhsəti Əliyeva “Ağıllı nəqliyyat və şəhər mobilliyinin transformasiyası”, Məleykə Heydərova “Şəhərsalmada böyük verilənlər və rəqəmsal analitika”, Gülay Bəhramova isə “Virtual reallıq və artırılmış reallıq ilə şəhər təcrübəsinin yenidən qurulması” mövzularında çıxış ediblər. Məruzələrdə rəqəmsal nəqliyyat həlləri, məlumat əsaslı idarəetmə, şəhər resurslarının səmərəli bölüşdürülməsi, memarlıq həllərinin vizuallaşdırılması və vətəndaş iştirakçılığının genişləndirilməsi kimi məsələlərə toxunulub.
Müzakirələr zamanı qeyd olunub ki, müasir şəhərsalma yalnız tikinti və memarlıq məsələlərindən ibarət deyil; bu proses rəqəmsal idarəetmə, ekoloji davamlılıq, texnoloji çeviklik, sosial inklüzivlik, təhlükəsizlik və insan rifahı kimi mühüm istiqamətləri birləşdirən strateji inkişaf modelidir. Bu baxımdan, “virtual smart şəhər” anlayışı gələcəyin şəhərlərinə dair elmi baxışların formalaşdırılması və innovativ həllərin şəhər həyatına inteqrasiyası üçün aktual yanaşma kimi dəyərləndirilib.
Sonda bildirilib ki, MDU-da keçirilən dəyirmi masa universitetin elmi-intellektual potensialının aktual dövlət prioritetləri ilə uzlaşdırılması, rəqəmsal və yaşıl düşüncə mühitinin təşviqi, gələcəyin insan mərkəzli və dayanıqlı şəhərlərinə dair konseptual baxışların formalaşdırılması baxımından əhəmiyyətli akademik platforma olub.